[Προσευχή]
κ. Νικολαΐδης: Νομίζω δεν χρειάζονται
οποιεσδήποτε συστάσεις.
Είναι με πολλή χαρά
και ικανοποίηση που απόψε έχομε μαζί μας τον γέροντα.
Είναι προσκεκλημένος και της Χριστιανικής Ένωσης
Νεολαίας και Φοιτητών αλλά και του Ομίλου Ορθόδοξης Παράδοσης.
Και είναι και με την
άδεια και την ευλογία
του Αγίου Λεμεσού που θα μας μιλήσει απόψε.
Λοιπόν γέροντα έχετε τον λόγο.
[παύση]
π. Εφραίμ: Και ‘γω χαίρομαι που είμαι μαζί σας,
διότι όπως ξέρετε είμαι για λίγες μέρες στην Κύπρο,
και ήρθα επ’ ευκαιρία της ενθρονίσεως
του ηγουμένου της μονής Τιμίου Προδρόμου
Μέσα Ποταμού,
που για μας του μοναχούς είναι αλήθεια ότι έναν...
ένα άνοιγμα ενός μοναστηρίου
είναι ένα μεγάλο γεγονός,
γιατί
όπως και εσείς πιστεύω να ξέρετε,
ένα μοναστήρι
δεν επιτελεί το σκοπό του
εάν είναι μόνο ένα προσκύνημα,
ένα μοναστήρι δεν επιτελεί τον σκοπό
του εάν πηγαίνουν αρκετοί προσκυνητές και προσκυνούν
την εικόνα του πολιούχου της μονής,
του προστάτου της μονής,
αλλά ένα μοναστήρι επιτελεί τον σκοπόν του
εάν μέσα στο μοναστήρι υπάρχουν ευλαβής άνθρωποι
που αγωνίζονται τον καλό αγώνα,
αφορώντας εις τον της πίστεως αρχηγόν
συνάμα δε και τελειωτήν Ιησού Χριστόν,
και μέσα στον αγώνα
της ακτημοσύνης,
της υπακοής,
της παρθενίας.
Αυτές είναι οι τρις μεγάλες αρετές που
χαρακτηρίζουν κυρίως τον μοναχόν,
και αυτές οι αρετές οι μεγάλες,
δίνουν τις προϋποθέσεις
εις τον μοναχόν,
να μπορέσει
να γίνει ο μεσίτης μεταξύ ουρανού και γης,
να μπορέσει να επιτύχει την απάθεια,
να μπορέσει
να επιτύχει την καθαρότητα.
Μην ξεχνάμε
ότι η καθαρότης της καρδίας
είναι το άπαν εις τον πνευματικό άνθρωπο.
Γι’ αυτό βλέπετε ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς,
αυτός ο μεγάλος στύλος της Ορθοδοξίας,
έλεγε συνεχώς,
«Κύριε, φώτισόν μου το σκότος».
Αυτήν την προσευχή έλεγε.
Και ακριβώς εκείνος ο οποίος έλεγε
συνεχώς φώτισόν μου το σκότος,
ήταν εκείνος ο οποίος εκολυμπούσε
μέσα στο άκτιστο φως.
Γι’ αυτό, το άνοιγμα μιας μονής,
είναι ένα μεγάλο γεγονός για την τοπική Εκκλησία,
αλλά όχι μόνο για την τοπική Εκκλησία,
αλλά είναι ένα γεγονός
για όλη την Ορθοδοξία.
Και μάλιστα σε αυτή τη μονή,
που όπως...
εδιάβασα και ‘γω και άκουσα από τα γενόμενα,
και από τα πεπραγμένα,
τα οποία αφορούν την όλη λειτουργίαν
και την όλην ιστορικότητα της μονής,
είδα ότι απεπειράτησαν πάρα πολύ άνθρωποι για να την επανδρώσουν,
και μάλιστα o περιώνυμος Μητροπολίτης Κιτίου τότε Μελέτιος Μεταξάκης,
απεπειράθn να στείλει
τρις μοναχούς από τη μονή Σταυροβουνίου,
και δεν μπόρεσαν οι πατέρες να κάνουν εκεί,
μάλλον λένε μερικοί για το
υπερβολικό ψυχρός που υπήρχε εκεί,
με τα τότε δεδομένα,
και δεν επανδρώθηκε η μονή,
και άλλοι μετέπειτα
προσπάθησαν να την επανδρώσουν
αλλά δεν το κατάφεραν,
και η πρόνοια του Θεού τα ‘φερε τώρα
διότι ήρθε το πλήρωμα του χρόνου.
Πρέπει να ξέρετε παιδιά ότι για το κάθε πράγμα,
είτε αυτό λέγεται προσωπικό μας πράγμα,
είτε λέγεται κοινωνικό,
είναι ένα μυστήριο πως έρχεται το πλήρωμα του χρόνου.
Είναι μεγάλο πράγμα, μεγάλη υπόθεσης.
Δηλαδή το να αισθάνεται ο άνθρωπος
την παρουσία της Θείας Προνοίας.
Γι’ αυτό και όταν εργάζεται κανείς πνευματικά,
και όταν λέω να εργάζεται πνευματικά,
πρέπει να εργάζεται με σύστημα.
Όπως εσείς οι περισσότεροι είστε φοιτητές.
Εάν δεν μελετάτε με σύστημα θα πάρετε πτυχίο;
Αναμφίβολα όχι.
Εάν δεν μελετάτε με πρόγραμμα θα πάρετε πτυχίο; Όχι.
Οποιοσδήποτε και αν είναι.
Άρα λοιπόν εάν η μελέτη αυτή, που τι είναι μπροστά στην...
ουράνιο μελέτη;
Τι είναι παιδιά τα υλικά πράγματα,
τα ακαδημαϊκά πράγματα μπροστά στα πνευματικά; Δεν είναι τίποτα.
Εάν αυτά χρειάζονται συστηματικότητα, χρειάζονται προγραμματισμό,
ε πόσο μάλλον η πνευματική ζωή.
Γι’ αυτό βλέπετε σήμερα το πράμα είναι πολύ έτσι-
καμιά φορά βλέπω μερικούς ανθρώπου οι οποίοι...
ήρθε ένας προχθές στο Άγιον Όρος,
και άρχισε να μου επαινεί τον εαυτόν του.
Εγώ γέροντα λέει είμαι ο καλύτερος άνθρωπος,
δεν μπορείς να καταλάβεις πόσο καλός είμαι.
Εγώ μου λέει, πηγαίνω στο καφενείο
και όλοι σηκώνονται, μόλις πάω εκεί πέρα.
Τόσο πολύ με αγαπούν.
Μα κάνω τόσες ελεημοσύνες, μα όπου πάω με...
σηκώνονται οι άνθρωποι, με σέβονται.
Και άρχιζε να κλαίει διότι αυτοδιαφημιζόταν.
Λέω και ‘γω, κάτι δεν πάει καλά,
και όντως κάτι δεν επήγαινε καλά.
Μετά που μίλησα ιδιαιτέρως μαζί του,
είδα ότι αυτός ο άνθρωπος
έχει πρόβλημα, και μάλιστα φοβερό πρόβλημα.
Διότι αυτό το πρόβλημα του εγωισμού δεν είναι λίγο πρόβλημα.
Ξέρετε ο εγωισμός σήμερα τι κάνει;
Η υπερηφάνεια;
Και αυτά δεν μπορούν να καταρριφθούν
εάν δεν λαλήσει μέσα στον άνθρωπο ο Κύριος ο Θεός,
εάν δεν καθίσει και γίνει η καρδιά μας θρόνος της Χάριτος,
και αν δεν αρχίσει ο νους
να γλυκαίνεται με την προσευχή,
δεν μπορεί να κάνομε τίποτα, δεν...
ούτε καν ονομαζόσαστε πνευματικοί άνθρωποι.
Όμως για να γλυκαίνεται ο νους με την προσευχή,
πρέπει να έχομε ένα πρόγραμμα,
πρέπει να έχομε ένα σύστημα,
πρέπει να έχομε μία μέθοδο.
Και το πρώτον απ' όλα,
πρέπει να έχομε πνευματικό καθοδηγητή.
Δεν γίνεται αδελφοί μου σε αυτή την πνευματική ζωή,
που είναι η τέχνη τεχνών και επιστήμη επιστήμων,
εάν ο άνθρωπος δεν έχει πνευματικό καθοδηγητή
δεν μπορεί να κάνει τίποτα.
Γι' αυτό χρειάζεται
αυτή η...
η ακολούθησις, αυτή η...
η εμπιστοσύνη προς τους Αγίους Πατέρες.
Διότι η μόνη σωστή οδός
είναι η Πατερική οδός,
η οποία είναι ο νόμιμος θεραπευτικός τρόπος
για να μπορέσει ο άνθρωπος να πάει μπροστά.
Για να μπορέσει να γευθεί τη Χάρη του Θεού.
Για να μπορέσει να πει κι αυτός όπως
έλεγε και ο Δαβίδ, «γεύσασθε καὶ ἴδετε ὅτι χρηστὸς ὁ κύριος».
Η πνευματική ζωή
δεν είναι ένα αφηρημένο πράγμα παιδιά
που λέει κανείς ότι, ξέρεις,
πήγαινε εκεί πέρα και θα πας στον Παράδεισο.
Δεν βγαίνει τίποτε με το να πηγαίνω ας πούμε
να ζω με αυτόν τον τρόπο ζωής που λέει το Ευαγγέλιο
για να πάω στον Παράδεισο, για να σώσω στην ψυχή μου. Δεν είναι έτσι.
Ο σωστός πνευματικός άνθρωπος
γεύεται από αυτήν τη ζωή τον Παράδεισο.
Γεύεται από αυτήν τη ζωή τη Χάριν του Αγίου Πνεύματος.
Και πρόσφατα εκεί έτσι με πλησίασε κάποιος μοναχός
εκεί πέρα στον Άγιον Όρος, ήρθε και με είδε,
και μου λέει, Γέροντα τι να σου πω.
Είχα τόση Χάρις ας πούμε
απόψε λέει στην αγρυπνία που έκανα στο κελί μου,
που έλεγα θα λιποθυμούσα, δεν μπορούσα να αντέξω.
Και έλεγα Χριστέ μου, σε παρακαλώ,
σταμάτα να μου δίνεις.
Διότι θα έλιωνε. Και ακριβώς έτσι είναι η Χάρις του Αγίου Πνεύματος.
Η Χάρις του Αγίου Πνεύματος αισθάνεται,
η Χάρις του Αγίου Πνεύματος βιώνεται,
η Χάρις του Θεού-
δηλαδή μπορεί ο άνθρωπος να τη γευθεί,
μπορεί να τη νιώσει, είναι εμπειρία, είναι ΖΩΉ!
Αυτό μας λείπει αδελφοί μου σήμερα γι’ αυτό και είμαστε νερόβραστοι.
Όταν- μου λέει κάποιος αγιορείτης,
μου λέει για να ασχοληθώ με κάποιον άνθρωπο –
και μου έκανε εντύπωση στην αρχή αλλά μετά κατάλαβα ότι έχει δίκιο.
Μου λέει, έρχεται ένας και με πλησιάζει.
Το πρώτο που θα τον ρωτήσω είναι, εκκλησιάζεσαι κάθε Κυριακή;
Εάν μου πει, δεν εκκλησιάζομαι, του λέω το εξής.
Πήγαινε παιδί μου, να καταφέρεις να εκκλησιάζεσαι
κάθε Κυριακή και τότε θα έρθεις να μιλήσομε.
Και του λέω, γιατί γέροντα; Δεν είναι υπερβολή αυτό το πράγμα;
Δεν είναι αυστηρότητα ας πούμε υπέρ το δέον;
Και τι μου απαντά; Αυτός ήταν διακριτικός άνθρωπος.
Μου λέει, εάν ο άνθρωπος δεν εκκλησιάζεται,
σημαίνει ότι η ψυχή του ακόμα δεν έχει την πρώτη
αίσθηση της Χάριτος.
Και εφόσον δεν έχει την πρώτη εισαγωγική αίσθηση της Χάριτος,
αυτός ο άνθρωπος θα πάει δύο βήματα μπροστά και τρία πίσω.
Πέντε βήματα μπροστά, δεκαπέντε πίσω.
Άρα λοιπόν χρειάζεται μία σωστή...
ένα σωστός προγραμματισμός
για να μπορέσομε να γευτούμε τη Χάρη του Θεού.
Και όπως σας είπα, ο σωστός προγραμματισμός προϋποθέτει
να καταπατούμε την αμαρτία.
Έρχονται διάφοροι, είναι έτσι, αυτούς τους «καουμπόης»
καμιά φορά μες το Άγιον Όρος, [ασαφής φράση],
και έχουν έτσι έναν προγραμματισμό,
και έρχονται εκεί να μου μιλήσουν ας πούμε,
με κάτι μαλλιά έτσι μέχρι κάτω και λοιπά, κατάλαβες;
Τους λέω, βρε παιδιά ας πούμε –
μου λέει ήρθαμε να σας ρωτήσομε αλλά εμείς δεν συμφωνούμε μου λέει,
έχετε πολλές απαγορεύσεις. Πολλές απαγορεύσεις.
Ένας προχθές εκεί, του λέω, γιατί, τι απαγορεύσεις έχομε;
Μου λέει, εκείνο μην το κάνεις, εκείνο...
Καλά να γίνουν όλοι μοναχοί, μου λέει.
Ποιος σου είπε ότι θα γίνουν όλοι μοναχοί;
Ο μοναχισμός, δεν έχει σκοπό να μοναστικοποιήσει τον κόσμο.
Ο μοναχισμός είναι ένας τρόπος ζωής,
ο οποίος γίνεται αποδεκτός από την Εκκλησία,
και προσφέρει, βοηθάει, το πλήρωμα της Εκκλησίας.
Γι' αυτό και ο Άγιος Χρυσόστομος μας λέει –
είναι πολύ καλό που το διάβασα και μ’ άρεσε πάρα πολύ.
«πάντων ἀπόλαυσον», τους είπα, «[μόνον] ἁμαρτίας ἀπόστηθι».
Μπορεί ο Χριστιανός να απολαύσει τα πάντα,
παρεκτός αμαρτίας.
Άρα λοιπόν, δεν έχομε απαγορεύσεις παιδιά όπως νομίζετε.
Εάν ο άνθρωπος αρχίζει και περπατά το σωστόν δρόμο,
το σωστόν πατερικό δρόμο, ο ίδια Χάρης θα του υπαγορεύει,
και θα αισθάνεται μία ελευθερία.
Πότε νομίζετε αισθάνεται ελευθερία ο άνθρωπος;
Όταν χτυπά τα πάθη.
Αυτή είναι η ελευθερία.
Αυτό είναι το μεγαλείο της ελευθερίας.
Και έρχονται πολλοί στο Άγιον Όρος και μου λένε, ας πούμε,
μα αυτοί είναι που λες ότι είναι υποτακτικοί;
Μα αυτοί είναι σκλάβοι. Εσύ είσαι ένας δικτάτορας.
Έτσι μου λένε, δεν καταλαβαίνουν.
Μα, τους λέω, αυτοί είναι ελεύθεροι.
Μα, λέει, πώς είναι ελεύθεροι αφού δεν μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν;
Μα ελεύθερος δεν είναι εκείνος που κάνει ό,τι θέλει. Απόδειξη ότι
όλοι στον κόσμο που κάνουν ό,τι θέλουν,
οι περισσότεροι είναι σκλάβοι.
Πού είναι σκλάβοι; Στα πάθη τους.
Ο άνθρωπος είναι σκλάβος στα πάθη του.
Και ο άνθρωπος είναι πραγματικά ελεύθερος,
όταν ελευθερωθεί από τα πάθη.
«γνώσεσθε τὴν ...» κατάλαβες;
Πώς λέει εκεί πέρα, το ξέχασα;
«γνώσεσθε τὴν ἀλήθειαν καὶ ἡ ἀλήθεια ἐλευθερώσει ὑμᾶς».
Ποια είναι η αλήθεια;
ΠΟΙΑ ΕΊΝΑΙ Η ΑΛΉΘΕΙΑ; Ο Χριστός.
Λοιπόν πώς γνωρίζει κανείς τον Χριστό;
Εάν χτυπήσει τα πάθη.
Εάν δεν χτυπήσει τα πάθη είναι αδύνατο να γνωρίζει τον Χριστό.
Δεν γνωρίζεται ο Χριστός εφόσον ο άνθρωπος
αδιαφορεί με την εμπάθεια που έχει.
Γι' αυτό βλέπετε, το πρώτο, το άλφα,
της πνευματικής ζωής είναι η μετάνοια. Τι είναι η μετάνοια;
Σημαίνει ότι θέλω να απορρίψω την εμπαθή μου κατάσταση,
και μετανοώ συνεχώς.
Γι' αυτό και ο μοναχός ο οποίος
κατ' εξοχήν ή κατά κυριολεξία ακολουθεί την πνευματική ζωή,
τι κάνει νομίζετε; Μετανοεί.
Συνεχώς μετανοεί.
Μια φορά ήρθαν εκεί ένας και λέει, τι κάνετε εδώ πέρα;
Λέω, μετανοούμε. Μα τι έχετε και μετανοείτε;
Ακριβώς ο πνευματικός άνθρωπος κοιτάζει την αρχή της αμαρτίας.
Βλέπετε τι λέει ο Χριστός;
«ὁ βλέπων γυναῖκα πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτὴν ἤδη ἐμοίχευσεν αὐτὴν».
Να μου πείτε, μα είναι μοιχεία διότι κανείς νοερώς επιθυμεί;
Δεν είναι μοιχεία,
διότι αν ήταν μοιχεία πραγματικά θα ήταν και κώλυμα ιεροσύνης.
Αλλά θέλει ο Χριστός να πει ότι η αρχή της αμαρτίας
είναι ο λογισμός,
είναι η αρχή της αμαρτίας.
Βλέπετε ένας φονιάς,
πώς θα πάει να σκοτώσει κάποιον; Θα σχεδιάσει το φόνο,
το σχέδιο του φόνου είναι στο νου του,
και μετά θα πάει να το εφαρμόσει.
Άρα λοιπόν η αρχή της αμαρτίας
και η αρχή της αρετής είναι
ο καλός ή ο κακός λογισμός.
Γι' αυτό βλέπετε οι Πατέρες αδελφοί μου
βρήκαν θεοπνεύστως κινούμενοι-
βρήκαν τη νοεράν προσευχή.
Τι είναι η νοεράν προσευχή νομίζετε;
Είναι η αδιάλειπτος τροφή του νου.
Διότι ακριβώς δια της νοεράς προσευχής
ο νους κοινωνεί συνεχώς και αδιαλείπτως με τον Θεό
και τότε καθαρίζει, αγιάζεται ο νους,
και τότε γεννά αγαθούς λογισμούς.
Και στην ουσία ο πνευματικός καθοδηγητής τι νομίζετε κάνει;
Μας δανείζει αγαθούς
και πνευματικούς λογισμούς που εμείς δεν τους έχομε.
Έτσι κάνει.
Διότι όσο καθαρίζεται ο νους,
τόσο και γεννάει
καθαρούς και ευλογημένους λογισμούς.
Κι όσο ο νους προσφέρει καθαρούς λογισμούς,
τότε καθαρίζεται η καρδία.
Και τότε ακριβώς,
επαληθεύεται αυτό που λέει ο Χριστός,
«μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται».
Γι' αυτό η πνευματική ζωή παιδιά είναι πάρα πολύ καλή.
Όπως καμιά φορά έρχονται πάλι εκεί στο Άγιο Όρος μερικοί
και μου λένε, μα δεν είναι ρουτίνα λέει κάθε μέρα τα ίδια;
Κάθε μέρα έχετε εσπερινό,
κάθε μέρα έχετε απόδειπνο, κάθε μέρα έχετε όρθρο, κάθε μέρα-
σηκώνεστε από τα [ασαφής] μεσάνυχτα, δεν βαριέστε;
Και εμείς τους ακούμε,
βέβαια το λένε με καλή διάθεση, σαν απορία το εκφράζουν,
και εμείς ας πούμε μειδιούμε και λέμε,
μα αυτοί οι άνθρωποι ξέρουν τι λένε;
Διότι ακριβώς ο άνθρωπος ο πνευματικός,
μετά πόθο θέλει να πάει στην εκκλησία,
μετά πόθο θέλει να πάει στη Λειτουργία,
μετά πόθο θέλει να πάει στον Εσπερινό, διότι εκεί βρίσκει καρπό,
βρίσκει πνευματικό καρπό.
Όπως λέει ο Άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης,
[ασαφής] και αυτήν τη γλυκύτητα του Αγίου Πνεύματος,
η οποία γλυκύτης του Αγίου Πνεύματος αδελφοί μου
δεν μπορεί να εκφραστεί με χτιστά λόγια,
με ανθρώπινα λόγια.
Είναι κάτι το υπέρ φύση, το υπέρ λόγο,
το υπέρ έννοια!
Ε αυτά πρέπει να τα βιώσομε, αυτά πρέπει να τα ζήσομε.
Διότι η χριστιανική ζωή βλέπετε είναι συγκεκριμένη,
δεν είναι αφηρημένη.
Γι' αυτό έτσι θέλω να μη συνεχίσω –
πόση ώρα είναι κ. Νικολαΐδη;
Για να δώσω και εσάς την ευκαιρία
να μου πείτε μερικές απορίες αν έχετε και αν θέλετε,
ώστε να συζητήσω σε κάτι που σας ενδιαφέρει πιο άμεσα
και πιο συγκεκριμένα, αν θέλετε.
[παύση]
Υπάρχει καμιά απορία;
[παύση]
κ. Νικολαΐδης: [ασαφής]
π. Εφραίμ: Για τη νοερά προσευχή, πολύ ωραία ερώτηση.
Η νοερά προσευχή λέει ο κ. Νικολαΐδης, πώς γίνεται.
Καταρχήν η προσευχή,
που λένε οι Πατέρες, η νοερά προσευχή,
λέγεται νοερά προσευχή διότι λέγεται δια του νοός.
Αλλά όμως εκείνος ο οποίος θέλει να ασχοληθεί με τη νοερά προσευχή,
πρέπει- είναι η ευχή αυτή, «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με».
Πρέπει να αρχίσει να τη λέει με το στόμα,
εισαγωγικώς.
Άνθρωπος που θέλει να πάρει
τη νοερά προσευχή και να την έχει χτήμα του,
πρέπει να αρχίσει να τη λέει με το στόμα.
Γι' αυτό και εμείς μόλις έρθει ένας δόκιμος στο μοναστήρι,
του λέμε ότι, σαν είσαι στην τράπεζα,
σαν είσαι στο αρχονταρίκι, σαν είσαι στο μαγειρείο,
σαν είσαι στην εκκλησία, θα λέει συνεχώς την ευχή,
«Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με, Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με, ...»
και να μάθει- και τότε όταν την πει
για αρκετό χρονικό διάστημα δια του στόματος,
τότε αρχίζει και την παραλαμβάνει ο νους.
Και έρχεται μια ώρα που δεν θέλεις να την πεις με το στόμα
διότι την παραλαμβάνει ο νους.
Και όταν την παραλάβει ο νους σιγά σιγά σιγά σιγά,
τότε αρχίζει και γλυκαίνεται ο άνθρωπος.
Αλλά για να αρχίσει- εσείς που είστε στον κόσμο,
για να έτσι μια γεύση της νοεράς προσευχής,
πρέπει να αρχίσετε να έχετε ένα χρόνο,
έστω ας πούμε 15 λεπτά, το πρωί,
να ασχολείστε με την ευχή,
και το βράδυ, ένα άλλο χρόνο, έστω 15 λεπτά πάλι.
Διότι όταν αρχίζετε και ασχολείστε
και αφιερώνετε έναν ιδιαίτερο χρόνο
στη νοερά προσευχή,
τότε θα αρχίζει να γλυκαίνεται η καρδιά σας
και τότε θα αρχίζετε να τη λέτε και σαν περπατάτε,
σαν είστε στο αυτοκίνητο,
σαν είστε στο λεωφορείο,
και τότε θα αρχίσει να σας γίνει μια έξης,
και τότε αυτή η γλυκύτης που αισθάνεται κανείς όταν προσεύχεται
θα αρχίσει να αγγίζει την καρδιά σας.
Και θα δείτε ότι η γλυκύτης αυτή,
το καλύτερο γλυκό του κόσμου να φας
δεν αισθάνεσαι αυτήν τη γλυκύτητα που αισθάνεσαι από την προσευχή.
Διότι η ψυχή του ανθρώπου πραγματικά αναπαύεται και γλυκαίνεται
όταν έχει έτσι αίσθηση Χάριτος.
Γι' αυτό το πρώτο βήμα
το οποίο πρέπει να κάνετε στη νόημα προσευχή είναι,
να μπορέσετε να αφιερώνετε λίγο χρόνο.
Και εγώ σας- αφιερώστε 10 λεπτά το πρωί άμα θέλετε,
και 10 λεπτά το βράδυ, και θα δείτε
πόσο αλλιώτικα θα αισθανθείτε.
Πόσο ωραία θα αισθανθείτε.
Το ότι σήμερα παιδιά μας λείπει η εσωτερική συγκρότηση,
η πνευματική συγκρότησης.
Και η πνευματική συγκρότησης
απουσιάζει και λείπει διότι δεν υπάρχει μία συστηματική εργασία.
Και η αρχή της συστηματικής εργασίας είναι,
ο συστηματικός χρόνος προσευχής.
Και μάλιστα εξιδανικεύομαι και εξειδικεύομαι το θέμα ότι,
πρέπει να αποκτήσει κανείς τη νοερά προσευχή
γι' αυτό λέει – διάβασα σ’ έναν πατέρα,
και λέει ότι, για να είναι μια τοπική σύνοδος
και να είναι πολύ θεόπνευστος,
πρέπει οι αρχιερείς, οι συμμετέχοντες στη σύνοδο, να έχουν νοερά προσευχή.
Αν δεν έχουν νοερά προσευχή δεν είναι θεόπνευστη η απόφαση.
Βλέπετε; Είχε μεγάλη σημασία.
Διότι όταν κανείς έχει τη μόνιμο, την αδιάλειπτο ευχή,
τότε αποδεικνύει μέσα του
ότι πραγματικά είναι δοχείον της Χάριτος.
Και εκείνος ο οποίος πραγματικά θέλει να βρει τη Χάριν,
θέλει να φύγει από το γάλα, όπως λέει ο Απόστολος Παύλος,
και να πάει εις το «βρῶμα»,
εις τη στερεάν πνευματική τροφή,
πρέπει να αρχίσει να προσεύχεται.
Και όπως λέει ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης,
λέει εάν θέλει να ρωτήσεις κάποιον πόσο αγαπά το Θεό,
μην τον ρωτήσεις ευθέως,
γιατί μπορεί να τραπεί να σου πει αγαπώ τον Θεό. Ρώτησέ τον,
πόση ώρα προσεύχεσαι και θα καταλάβεις αν αγαπά το Θεό.
Έτσι είναι. Και αυτό είναι πολύ φυσικό.
Βλέπετε αυτοί οι ερωτευμένοι.
Ήρθαν προχθές ένας εκεί, ο καημένος,
τον άφησε η γυναίκα, διότι ξέρετε ότι
τώρα οι φοιτητές από τον πρώτο μήνα θέλουν γυναίκα.
Ο πρώτος στόχος του φοιτητή –
εγώ βέβαια ασχολούμαι περισσότερο με τους φοιτητές
που είναι στη Θεσσαλονίκη και στην Αθήνα, βλέπω –
ο πρώτος...
δηλαδή το πρώτο τους ενδιαφέρον
και ο πρώτος σκοπός είναι να βρουν κοπέλα,
οι άνδρες θα βρουν κοπέλα και οι κοπέλες να βρουν άνδρες.
Τι ήρθε μια και μου έλεγε; Ο ένας λόγος φέρνει τον άλλο.
Ήρθε μια κοπέλα και πλησίασε εκεί στο κονάκι.
Ήταν πολύ στενοχωρημένη.
Γιατί κόρη μου είσαι στενοχωρημένη; Μου λέει θα αυτοκτονήσω.
Γιατί θα αυτοκτονήσεις; Λέει, μ' άφησε ο φίλος μου.
Γιατί σε άφησε κόρη μου ο φίλο σου;
Λέει γέροντα δεν ήθελα εγώ φίλο αλλά πήγα
και συγκατοίκησα με δύο άλλες λέει από την πατρίδα μου,
δύο άλλες Κύπριες, και αυτές είχαν φίλο.
Και τι μου πιάσε- με καλούν και οι δύο μια ημέρα μου λέει,
την τρίτη ημέρα ακριβώς, και μου λένε,
για να μείνεις μαζί μας πρέπει να βρεις φίλο, διαφορετικά να φύγεις.
Την πίεσαν την κοπέλα, σκέψου τι αυθάδεια ε;
Λοιπόν, ευρήκε η κοπέλα έναν εκεί πέρα, ο οποίος...
μετά τις γνωστές αυτές ηδονές την άφησε,
μια κοπέλα απελπισμένη.
Βλέπετε τι γίνεται σήμερα;
Διότι ακριβώς χρειάζεται πολύ προσοχή παιδιά
ώστε να αγγίξει η Χάρις πάνω μας για να προσέχομε την αμαρτία.
Διότι όταν αρχίζετε και προσεύχεστε,
τότε και αισθάνεστε έστω για λίγο τη Χάρη,
τότε θα αρχίσει η μετάνοια,
θα αρχίζετε να μετανοείτε,
και το έργο της μετανοίας είναι έργο της Χάριτος,
και τότε ο άνθρωπος αρχίσει να κλαίει.
Διότι ξέρετε σήμερα ότι όταν σε δουν και κλαίεις
σε θεωρούν ότι είσαι κομπλεξικός,
ότι είσαι ας πούμε έχεις... έχεις ψυχολογικά προβλήματα.
Γι' αυτό βλέπετε και στις κηδείες σήμερα, το ξέρετε εσείς,
σήμερα οι άνθρωποι ας πούμε έχουν έναν
αγαπητικό τους πρόσωπο που έφυγε.
Απαγορεύετε να κλάψουν, τους βάζουν ενέσεις.
Έτσι είναι σήμερα.
Μόλις έμαθαν ότι υπάρχει ας πούμε θα είναι κηδεία,
θα έρθει ο νευρολόγος,
θα βάλεις δυο-τρις ενέσεις για να κάνει ρομπότ
τους ανθρώπους- ακολουθούν το φέρετρο σαν τα ρομπότ
διότι δεν πρέπει να κλάψουν, θα αρρωστήσουν.
Έτσι υπάρχει σήμερα, δυστυχώς.
Και αυτά είναι ευρωπαϊκά πράγματα,
ευρωπαϊκά φρούτα τα οποία τα φέραν’ εδώ.
Δεν γίνεται έτσι. Διότι ο άνθρωπος πρέπει
να μάθει να κλαίει, να μάθει να απολύει τα συναισθήματά του.
Σήμερα ζούμε μίαν υποκρισία αδελφοί μου.
- Πώς πας κυρία Μαρία; - Πολύ καλή ευχαριστώ.
- Πώς πας κυρία; - Πολύ καλά ευχαριστώ.
Εν τω μεταξύ βλέπεις ότι έχει κόλαση μέσα της
και λέει, πολύ καλά ευχαριστώ, διότι ντρέπεται.
Ντρέπεται να πει τι έχει.
Ενώ θυμούμαι εγώ τη γιαγιά μου, τη θεία μου, τη μάνα μου,
η οποία πήγαινε στη γειτόνισσα, ξέρεις κόρη μου
έχω αυτό με το γιο μου, με την κόρη μου, τώρα ντρέπονται.
Διότι υπάρχει αυτός ο εγωισμός.
Έφυγε αυτή η ειλικρίνεια,
έφυγε αυτή η αγαθότητα από την καλή έννοια αγαθότητα.
Και ότι ακόμα έφυγε ο φόβος του Θεού.
Και είναι τα πάντα λογικά. Βλέπεις ένας είναι άρρωστος,
να μην το μάθουν ότι είμαι άρρωστος, να μην το μάθουν γιατί αλίμονο.
Καλά ρε παιδί μου του λέω, η αρρώστια είναι ατιμία;
Γιατί να μη το μάθουν;
Δηλαδή αντί να το μάθουν να προσεύχονται για σένα,
να σε βοηθήσει ο Θεός, δηλαδή κρατείς το μυστικό;
Εξ εγωισμού. Από εγωισμό.
Σήμερα ο άνθρωπος θέλει να φαίνεται ότι, κατάλαβες,
εξωτερικά, πώς πάνε εξωτερικά.
[ασαφής] είχαμε ένα κονάκι στην Αθήνα,
και έτυχε να πηγαίνω εκεί, να πηγαίνουν και οι γειτόνισσες.
Εμείς κατεβαίνομε στην Αθήνα κάθε τρεις μήνες, αν κατέβω,
και [ασαφής] με την κόρη της η καημένη, ήταν μια...
που είχε έτσι προβλήματα, ήταν σαν...
σαν ημιπληγές το παιδί,
[ασαφής φράση] πρώτη φορά πήγα μαζί με έναν αδερφό μου στο ασανσέρ.
Της λέω κυρία ας πούμε, πώς λέγεσαι,
πώς είσαι, πώς πάτε;
Και μου λέει, πάτερ πώς με ξέρετε;
Πώς μου μιλάτε εφόσον δεν με ξέρετε;
Λέω, αφού είσαι γειτόνισσα μου να σε μάθω της λέω.
Λοιπόν, και η καημένη της μίλησα και με άρχισε να κλαίει
και μου ανοίγει την καρδιά της.
Και τι μου λέει αυτή η καημένη; Μου λέει, γέροντα
εμάθαμε να ‘μαστε εγκαταλειμμένοι από τους άλλους σήμερα.
Διότι είναι τέτοιος ο τρόπος ζωής που είμαστε,
που προκαταλαμβανόμαστε με τους άλλους
και ντρεπόμεθα να μιλήσομε.
Διότι ακριβώς ο άνθρωπος σήμερα
φοβάται να πει του άλλου ας πούμε καλημέρα.
Φοβάται να συνομιλήσει με τον συνάνθρωπό του διότι
έφυγε αυτή η σχέσης η σωστή,
η αγαπητική σχέσης
που πηγάζει από τη σχέση με τον Θεό.
Γι' αυτό η αγάπη, η σωστή αγάπη παιδιά,
δεν είναι από την ηδονή.
Η σωστή αγάπη πηγάζει από την αγάπη προς τον Θεό.
Η φιλοθεΐα θα φέρει τη
σωστή φιλαδελφία και φιλανθρωπία.
Η αληθής φιλανθρωπία είναι επέκτασης της αληθινής φιλοθεΐας.
Γι' αυτό να αγαπήσομε τον Θεόν,
και όταν αγαπήσομε τον Θεό τότε θα αγαπήσομε και τον συνάνθρωπό μας,
διαφορετικά είναι αδύνατο.
Και για να αγαπήσομε τον Θεό πρέπει
να επιμείνομε, να βγάλομε τα πάθη μας, να βγάλομε τις αμαρτίες μας,
για να μπορέσομε να πάμε μπροστά.
Βλέπετε, ελέχθη κάτι για τα εξομολογητήρια στα σχολεία.
Και αμέσως αντίδραση. Τι! Γιατί;
Είμαστε δικοινοτικοί, είμαστε αυτά.
Βρε παιδιά, μα η εξομολόγησης είναι το πρώτο βρε παιδιά.
Το πρώτο είναι η εξομολόγησης.
Μα είμαστε- ζούμε σ' ένα Ορθόδοξο κράτος,
είμεθα Ορθόδοξοι.
Μα το άλφα της πνευματικής ζωής είναι η εξομολόγησης.
Εάν ο άνθρωπος δεν εξομολογηθεί –
σήμερα οι ψυχίατροι, έχομε έναν εκεί,
κατά λάθος ένας ψυχίατρος είναι ευλαβής, εκεί στο...
ένας καθηγητής στο πανεπιστήμιο,
και έρχεται στο Άγιο Όρος τακτικά ο καημένος, είναι καθηγητής.
Και μου λέει, γέροντα, δεν έχω χρόνο να φάω.
Διότι τρώγω μου λέει ένα σάντουιτς
που μου ετοιμάζει η γυναίκα μου και σαν οδηγώ μου λέει τρώω.
Έχει τόση πελατεία που πηγαίνω μία η ώρα στο σπίτι μου,
δώδεκα η ώρα, δωδεκάμισι η ώρα, εντεκάμισι η ώρα, διότι
δυστυχώς έχει τόσους ανθρώπους –
και ξέρετε γιατί υπάρχουν ψυχολογικά προβλήματα;
Διότι δεν έμαθαν τα παιδιά να εξομολογούνται.
Δεν εξομολογούνται σήμερα οι άνθρωποι.
Και ντρέπονται. Ενώ στο φίλον τους θα το πούνε
στην εξομολόγηση δεν το λένε.
Έρχεται ένας ας πούμε, λέει δεν είμαι έτοιμος.
Έρχονται στο Άγιον Όρος [ασαφής φράση].
Ξέρετε γιατί δεν είναι έτοιμος;
Υπάρχει μια κακή συνήθεια που την έχει
οποιαδήποτε άλφα βήτα, συνήθως μεγάλες κακές συνήθειες,
ο νοών νοείτω,
και σου λέει αφού δεν το έκοψα δεν θα πάω.
Ναι αλλά πρέπει να ξέρουν ότι η εξομολόγηση βοήθα πάρα πολύ
διότι δεν δίνει μόνο την άφεση των αμαρτιών,
δίνει η εξομολόγησης και Χάρη του μηκέτι αμαρτάνει.
Δίνει δύναμη να μην αμαρτάνομε η εξομολόγησης.
Πώς θα πάρεις τη δύναμη να κόψεις έναν πάθος παιδί μου;
«ᾧ [γάρ] τις ἥττηται, τούτῳ καὶ δεδούλωται».
Ο άνθρωπος ο οποίος ηττάται σε ένα πράγμα αυτός υποδουλώνεται.
Αυτός είναι ο αιχμάλωτος,
όχι ο μοναχός που κάνει υπακοή να βγάλει τα πάθη του
που είναι ο σούπερ ελεύθερος.
Έτσι είναι.
Μήπως υπάρχει καμιά άλλη ερώτηση;
[παύση]
Λοιπόν, εφόσον δεν υπάρχει ερώτηση,
[παύση]
εφόσον φαίνεται τα καταλάβατε αυτά που είπα
– ή τα καταλάβατε όλα ή καθόλου, ένα από τα δυο,
αλλά εγώ πιστεύω ότι τα καταλάβατε –
ήθελα να σας πω ότι
η πνευματική ζωή παιδιά
είναι τόσο ωραία,
είναι τόσο- τι να σας πω; Δεν μπορώ να σας το εκφράσω.
Πόσο μόνο- να σας πω αυτό, ότι,
πόσο χάνει ο άνθρωπος
όταν αμέλει εις την πνευματική ζωή.
Η αμέλεια είναι θάνατος προ του θανάτου είπαν οι άγιοι Πατέρες.
Γι’ αυτό όσον μπορείτε,
μην αμελείτε.
Προσεύχεστε.
Βλέπω στην τηλεόραση
πόσο χρόνο δαπανούν οι άνθρωποι σήμερα στην τηλεόραση.
Βρε παιδί μου ας πούμε,
τι θα γίνει;
Η τηλεόραση δεν είναι ένας τρόπος- και εγώ τώρα
θα πάω να μιλήσω στο Σίγμα η ώρα 11:30 ποτε είναι.
Αλλά,
η τηλεόραση είναι ένας τρόπος που μπορούν να δοθούν πολλά μηνύματα,
και μπορούν να βοηθήσουν πάρα πολύ τον κόσμο.
Αλλά δυστυχώς σήμερα, η τηλεόραση
είναι ο φορέας και ο μεταφορέας
μηνυμάτων όχι σωστών, όχι πνευματικών,
και δυστυχώς σήμερα η τηλεόραση
έχει διαλύσει την οικογένεια-
έρχεται, μου λέει ένας πατέρας, τι μου είπε;
Λέει, πάει στο σπίτι του. Λέει, τι κάνεις Γιαννάκη μου του...
Μπαμπά σιωπή, το έργο! [ακροατήριο γελά]
Τι κάνεις Μαρία μου; Σιωπή μπαμπά το έργο!
Εντωμεταξύ το έργο αυτό όταν φύγει έρχεται άλλο.
Και πάει η ώρα έρχονται τα μεσάνυχτα
και δυστυχώς υπάρχει μία σιωπή στην οικογένεια,
ένας διχασμός στην οικογένεια,
μια απόσταση στην οικογένεια,
γι’ αυτό και υπάρχουν και τα ψυχολογικά προβλήματα.
Γι’ αυτό ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός αυτό εννοούσε
όταν έλεγε, θα ‘ρθει ο διάβολος σ’ ένα σπίτι,
στα σπίτια, και θα έχει τα κέρατά του στα κεραμίδια.
Ακριβώς η τηλεόραση η οποία δυστυχώς φέρνει τα κακά μηνύματα.
Γι’ αυτό πόσες φορές- λέω σ’ έναν, ρε παιδί μου ας πούμε του λέω.
Λέει, μα δεν έχω χρόνο να προσεύχομαι. Βρε παιδάκι μου,
πας να νιφτείς βρε του λέω,
σηκώνεσαι το πρωί, και πας να νιφτείς βρε ευλογημένε.
Λέγε, Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με.
Πας να φορέσεις το παντελόνι σου βρε του λέω,
Κύριε Ιησού Χριστέ... Πας να φορέσεις τα παπούτσια σου,
μέχρι να [ασαφής] εκεί στα παπούτσια σου,
λέει την Ευχή βρε παιδί μου του λέω.
Με κοίταζε έτσι με μια απορία.
Καλά, τι είναι αυτό το πράμα; Δεν σηκώνεσαι να προσευχηθείς;
Του λέω, εμείς είμαστε 8 ώρες μες την εκκλησία,
εσύ 8 λεπτά δεν μπορείς παιδί μου;
Οχτώ λεπτά την ημέρα να προσευχηθείς;
Δεν έχει χρόνο!
Μα τόσο χρόνο να κάνομε οτιδήποτε άλλο έχομε.
Να πάμε να γυρίζομε μες τις δισκοθήκες – με συγχωρείτε
και να ‘ρθουμε ώρα τρις έχομε χρόνο.
Να έρθουμε η ώρα 7 το πρωί δεν έχομε χρόνο.
Γι’ αυτό σας παρακαλώ πάρα πολύ,
το μήνυμα που σας φέρνω από το Άγιον Όρος,
ασχοληθείτε με την πνευματική ζωή.
Ο άνθρωπος ο οποίος έχει τη Χάρη του Θεού
έχει τέτοια ολοκλήρωση, έχει τέτοιο πλήρωμα μέσα του,
δεν έχει κανένα πράγμα υλικό,
και ζει υπό τους όρους της χρείας,
όχι υπό τους όρους της επιθυμίας,
όπως λέει ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής.
Ενώ σήμερα τι πράματα [ασαφής] ο άνθρωπος σήμερα το ανικανοποίητο.
Άλλοι βάζουν απ’ αυτά τα...
δακτυλίδια, στα ομφάλια τους,
άλλοι στα φρύδια τους, άλλοι στη μύτη τους,
άλλος στη γλώσσα του!
Βλέπεις, είναι αυτό το ανικανοποίητο.
Βλέπετε, ήρθε ένα παιδιά εκεί στο Άγιον Όρος,
ήρθε ένας πατέρας με ένα παιδί που ήταν ναρκομανές.
Ένα ναρκομανές παιδί το καημένο,
[ασαφής] ήτανε στο θάνατο,
σχεδόν στο τελευταίο σκαλί.
Ήρθε, τον έφερε στο γραφείο, μου λέει, γέροντα βοηθήστε με.
Του λέω, τι να σου πω τώρα, τι να κάνω μ’ αυτό το παιδί;
Του λέω, βρε παιδάκι μου γιατί πήγες και έμπλεξες με τα ναρκωτικά;
Και τι μου απάντα;
Γέροντα λέει, ήθελα να βρω την ευτυχία μου.
Ήθελα να βρω την ευτυχία μου.
Η ευτυχία αδερφοί μου δεν είναι τα ναρκωτικά,
δεν είναι η ηδονή, δεν είναι η σαρκολατρεία,
δεν είναι η σεξομανία.
Είναι ο Χριστός. Ο Χριστός είναι η ευτυχία μας.
Γι’ αυτό εκείνος ο οποίος γευτεί τον Χριστόν,
οι Πατέρες είπαν ότι, ό,τι και αν σας πούμε για τον Χριστόν,
ό,τι και αν σας περιγράψομε για την πνευματική ζωή,
δεν μπορούμε να πούμε τίποτε διότι αυτά δεν λέγονται,
αυτά βιώνονται.
Γι’ αυτό το μήνυμα που σας φέρνω, και τελειώνω, από το Άγιον Όρος,
είναι όσο μπορείτε αδερφοί μου,
ασχοληθείτε
με τον Χριστόν.
Όσο μπορείτε ασχοληθείτε
να βρείτε τον Χριστόν.
Και πού τον βρίσκομε τον Χριστόν;
Ο Χριστός είναι κεκρυμμένος μέσα στις εντολές του.
Εκεί θα βρούμε τον Χριστό.
Και τότε θα δείτε πόσον ελεύθεροι θα αισθάνεστε,
πόσο χαρούμενοι θα αισθάνεστε διότι σήμερα
δυστυχώς η χαρά είναι δυσεύρετη.
Ενώ οι Άγιοι της Εκκλησίας,
[ασαφής] που άμα διαβάσετε τους βίους τους θα δείτε τι κακουχίες.
Ο Απόστολος Παύλος ο καημένος και αυτός,
«ὥστε ἐξαπορηθῆναι ἡμᾶς καὶ τοῦ ζῆν»,
δηλαδή μέχρι που βαρεθήκαμε τη ζωή μας.
Και πίσω από αυτά όλα όμως
ήταν αυτή η γλυκύτης,
αυτή η Χάρης του Αγίου Πνεύματος,
αυτή η χαρά του Αγίου Πνεύματος,
αυτή η ευτυχία,
αυτή η ευφροσύνη,
αυτή η αγαλλίασης.
Διότι ακριβώς εκείνος που είναι με τον Χριστόν,
μπορεί εξωτερικά να κακοπαθεί,
αλλά πίσω από την κακοπάθεια,
πίσω από την ασθένεια,
πίσω από τη δοκιμασία,
ευρίσκετε αυτή η ανεκλάλητος Χάρης,
η ανεκλάλητος χαρά
που είναι το άπαν εις τον άνθρωπον,
που δυστυχώς οι άνθρωποι σήμερα δεν τη βρίσκουν.
Γι’ αυτό βλέπουμε σήμερα,
και εδώ στην Κύπρο που ήρθα και [ασαφής] αυτές τις μέρες,
ως επί το πλείστον βλέπω σκυθρωπά πρόσωπα.
Βλέπω μαραμένα πρόσωπα,
βλέπω σκοτεινά πρόσωπα.
Δεν βλέπω λαμπερά πρόσωπα,
δεν βλέπω φωτεινά πρόσωπα έτσι εύκολα,
και αυτό με λυπεί να ξέρετε, σας το εξομολογούμαι τώρα.
Διότι εκείνος ο οποίος έχει τη Χάρη του Θεού,
έχει το φως,
διότι ο Χριστός ο ίδιος παρόλο που ήταν
αυτή του η ταπείνωσης,
εντούτοις αναγκαστικέ να πει ο ίδιος,
εγώ είμαι το φως του κόσμου.
«ὁ ἀκολουθῶν ἐμοὶ οὐ μὴ περιπατήσῃ ἐν τῇ σκοτίᾳ, ...»
«... ἀλλ’ ἕξει τὸ φῶς τῆς ζωῆς».
Γι’ αυτό εμείς είδαμε ανθρώπους αδερφοί μου,
που ζούσαν- όχι μόνο είχαν εμπειρία του ακτίστου φωτός,
αλλά εζούσαν για μήνες ολόκληρους μέσα στο άκτιστο φως.
Αυτά παρέχει η πνευματική ζωή.
Γι’ αυτό και σεις έτσι... σας είπα αυτά για να σας ερεθίσω
να προσεύχεστε, να προσεύχεστε.
Να προσεύχεστε με προγραμματισμένο τρόπον,
να προσέχετε από την αμαρτία,
να εξομολογήστε σε πνευματικόν,
να μην είστε αυτοσύμβουλοι,
να συμβουλεύεστε τον πνευματικό πατέρα,
και να είστε μέσα στην Εκκλησία.
Μη καμιά φορά- ήρθε ένας εκεί πέρα
στον Άγιο Ηραλείδιο προχθές και μου λέει,
ξέρεις μου λέει με αυτά όλα που έγιναν
έχω μισήσει τα πάντα, δεν θέλω να εκκλησιάζομαι...
Του λέω, βρε παιδάκι μου,
αυτά δεν είναι τίποτε.
Η Εκκλησιά του Χριστού είναι το μυστικό του σώμα,
και φυτευόμενος ο άνθρωπος μέσα στην Εκκλησία
βρίσκει το φως της ζωής.
Δεν μπορώ του είπα να απορρίψω την ιατρική επιστήμη
γιατί υπάρχουν μερικοί κακοί γιατροί.
Δεν μπορώ να απορρίψω την Εκκλησία του Χριστού
γιατί εγώ ο ρασοφόρος είμαι παλιάνθρωπος ή αμελής,
ή ασυνεπής στην αποστολή μου.
Όχι, δεν μειώνω εγώ το Ευαγγέλιο.
Μειώνομαι εγώ ο ρασοφόρος έναντι του Ευαγγελίου.
Γι’ αυτό μη μένετε σ’ αυτά τα πράματα,
εσείς να... απτοήτως να προσδοκείτε τη Χάρη του Θεού,
και [να είστε] ενταγμένοι στην Εκκλησία
ούτε δια άνθρωπο ούτε δια άγγελον,
αλλά δια αυτόν τούτον τον Χριστόν,
τον σαρκωθέντα και σταυρωθέντα
και αναστάντα δι' ημάς τους ανθρώπους
και δια την ημετέρα σωτηρία.
Αμήν.
[προσευχή & απόλυση]