[Προσευχή]
[παύση]
Σήμερα θα μιλήσομε μόνοι μας,
γιατί το πανεπιστήμιο δεν άνοιξε ακόμα,
και εμείς ανοίξαμε από μόνοι μας, αλλά δεν πειράζει.
[παύση]
Πρέπει να ζεσταθεί.
[παύση]
Νομίζω όμως ότι...
ε...
είναι καλά να πούμε μερικά πράγματα
για το θέμα- για τα θέματα των ημερών αυτών,
των εορταστικών αυτών ημερών,
που διερχόμαστε ακόμα,
ως σώμα της Εκκλησίας,
και που βέβαια όλα αυτά αφορούν
και εμάς τους ιδίους.
Αφού μιλούμε και για τις εορτές αυτές,
και για την όλη πορεία του ανθρώπου,
ε... από τότε που ο Θεός τον έπλασε μέχρι σήμερα,
και για τη σχέση του ανθρώπου με τον Θεό,
και του Θεού με τον άνθρωπο,
είναι πολύ σημαντικό, παιδιά, να δει κανείς
το γεγονός του νοήματος όλων αυτών των πραγμάτων
που ο Χριστός έκαμε εις τη ζωή του.
Γιατί όπως είπαμε και την προηγούμενη φορά
που είμαστε εδώ,
ό,τι έκαμε ο Χριστός όταν ήταν στον κόσμο αυτόν,
το έκαμε εν πλήρει γνώσει,
και το έκαμε για τον άνθρωπον.
Δεν υπάρχει ούτε ένας λόγος του Χριστού,
ούτε μία πράξη του Χριστού,
που έγινε έτσι... ως έτυχε.
Εμείς ας πούμε που είμαστε άνθρωποι,
κάνομε πολλές πράξεις και λέμε και πολλά λόγια,
τα οποία δεν έχουν
κάποιο συγκεκριμένο σκοπό.
Λέμε ας πούμε, μπορεί να μας πει κάποιος,
γιατί είπες αυτήν την κουβέντα;
Και λέμε, εντάξει, είπα αυτήν την κουβέντα,
πάνω στη ρύμη του λόγου.
Δεν είχα κάποιο λόγο, δεν είχα κάποιο σκοπό.
Ή έκαμα αυτήν την πράξη
γιατί έτσι συνηθίζεται,
έτσι είναι η ροή των ανθρωπίνων
πραγμάτων και γεγονότων, χωρίς καμιάν ιδιαίτερη
ε... χωρίς κανένα ιδιαίτερο αντίκρισμα αυτής της πράξης.
Όμως, ο Χριστός δεν έκαμε τίποτα,
απολύτως τίποτα, ούτε έκαμε, ούτε είπε πράγματα,
τα οποία ήσαν χωρίς συγκεκριμένο λόγο.
Όλα τα έργα του Χριστού είχαν λόγον,
και όλα τα λόγια του Χριστού είχαν λόγο, είχαν σκοπό.
Και βέβαια ο λόγος αυτός δεν ήταν κανένας άλλος
παρά η σωτηρία του ανθρώπου.
Ο Χριστός έκαμε τα πάντα,
για τη σωτηρία του ανθρώπου, τα πάντα.
Γι' αυτό εις την Εκκλησία, συχνά πυκνά λέγομε,
«διά τήν ἡμετέραν σωτηρίαν», έτσι;
«σαρκί περιτμηθήναι καταδεξάμενος»,
ή «βαπτισθῆναι καταδεξάμενος διὰ τὴν ἡμῶν σωτηρίαν».
Ό,τι έκαμε ο Χριστός,
το έκαμε για τη σωτηρία του ανθρώπου.
Έτσι λοιπόν,
αφού ό,τι έκαμε το έκαμε για τη δική μας σωτηρία,
άρα σε εμάς
επαφίεται η μελέτη
της ζωής του Χριστού,
και των λόγων του Χριστού,
για να μπορέσομε μέσα από τη ζωή του
και μέσα από τα λόγια του,
να δούμε το δικό μας δρόμο,
να βρούμε τον εαυτό μας,
να βρούμε...
πώς είναι ο άνθρωπος,
πώς είναι ο άνθρωπος του Θεού,
ο υγιής άνθρωπος.
Έτσι...
πέρασαν αυτές οι εορτές,
οι μεγάλες εορτές της Εκκλησίας μας,
και... προσκυνήσαμε τη Γέννηση του Χριστού,
στη συνέχεια την οκταήμερο περιτομή,
και στη συνέχεια το βάπτισμα του Κυρίου μας,
και είμαστε ακόμα
στις μεθέορτες ημέρες που ακόμα εορτάζομε
το γεγονός της βαπτίσεως.
[παύση]
Μπορούμε να σταθούμε λίγο να δούμε
έτσι λίγα πράγματα για το γεγονός της βάπτισης.
Αφού είναι σημαντικό για μας,
και αφού ίδιος ο Χριστός
έδωσε εντολή εις τους μαθητές του,
και δια των μαθητών του βέβαια, σε όλους τους μαθητές του
μέχρι το πέρας των αιώνων,
και να βαπτίζονται οι ίδιοι,
εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Άγιου Πνεύματος,
αλλά και να βαπτίζουν όσους θέλουν
να γίνουν μαθητές του Χριστού.
Και το βάπτισμα θεωρείται το...
κατεξοχήν μυστήριο που μας εισάγει στην Εκκλησία.
Χωρίς το βάπτισμα
δεν μπορούμε να εισαχθούμε στην Εκκλησία.
Χωρίς βάπτισμα δεν
γινόμαστε μέλη της Εκκλησίας, είναι αδύνατον.
Το βάπτισμα είναι η πύλη, η είσοδος,
που μας εισάγει στον χώρο της Εκκλησίας.
Έτσι λοιπόν ο ίδιος ο Κύριος έρχεται πρώτος
και βαπτίζεται ο ίδιος
εις τον Ιορδάνη από τον Ιωάννη τον Πρόδρομο,
και στη συνέχεια αρχίζει το κήρυγμα του Ευαγγελίου.
Δείχνει σε εμάς δηλαδή ότι
έτσι αρχίζομε και εμείς
τον δικό μας δρόμο, τη δική μας εν Χριστώ ζωή.
Και εμείς βαπτιζόμαστε βέβαια,
όπως ο ίδιος μας είπε,
εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος.
Έτσι... γνωσιολογικά να σας πω παιδιά
ότι είναι η πρώτη φορά
όπου ο Χριστός ξεκάθαρα
μας μιλά για την Αγίαν Τριάδα.
Μας μιλά ξεκάθαρα και μας λέγει ότι,
να βαπτιζόμαστε εις το όνομα,
εις το ένα όνομα,
του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος.
Αυτό είναι πολύ σημαντικό για μας
γιατί πλέον γνωρίζομε το όνομα του Θεού
το οποίον ο Χριστός απεκάλυψε εις τον κόσμο.
Μέχρι εκείνη την ώρα
ξέραμε πολλά ονόματα του Θεού,
Εβραϊκά ονόματα, τα οποία βέβαια
σήμαιναν κυρίως ιδιότητες του Θεού.
Άγιος, Κύριος, Σαβαώθ, Ελοχίμ, Γιαχβέ και τα λοιπά.
Όλα αυτά είναι ονόματα του Θεού
που αναφέρονται εις την Παλαιά Διαθήκη.
Όμως ουδέποτε ανεφέρθη το όνομα του Θεού
ως Πατήρ, Υιος και Άγιο Πνεύμα.
Ο ίδιος ο Χριστός λέγει εις τους μαθητές του ότι,
απεκάλυψε το όνομα του Θεού εις τον κόσμο,
και μας έδωσε το όνομα
εις το οποίο θα βαπτιζόμαστε.
Και όταν έλεγαν οι Εβραίοι, «εις το όνομα»,
εννοούσαν εις το όνομα του Θεού.
Και το λέμε και εμείς σήμερα έτσι;
«Για τ' όνομα του Θεού» ας πούμε, για το όνομα ξέρω ‘γω,
που είναι το όνομα του Θεού.
Λοιπόν, το ότι λέγει ένα όνομα και τρία πρόσωπα,
αυτό αποκαλύπτει ας πούμε το γεγονός
της Αγίας Τριάδος το οποίο είναι ένας Θεός
αλλά τρία πρόσωπα.
Δεν λέγει εις το όνομα του Πατρός
και εις το όνομα του Υιού
και εις το όνομα του Αγίου Πνεύματος,
τρία διαφορετικά πράγματα δηλαδή,
ούτε λέγει εις τα «ονόματα»
του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος,
αλλά εις το όνομα, εις το ένα όνομα, της μιας Θεότητας,
του Πατρός και του Υιού και του Άγιου Πνεύματος,
των τριών προσώπων, των τριών υποστάσεων,
της Θεότητος.
Και εμείς βαπτιζόμαστε όλοι,
εις τον θάνατο του Κυρίου μας Ιησού Χριστού,
όπως λέει ο Απόστολος,
ώστε να ταφεί εις το βάπτισμα
ο παλαιός άνθρωπος, να ταφεί ο παλαιός άνθρωπος,
και να αναστηθεί ο καινούργιος άνθρωπος.
Και όντως βέβαια αυτό γίνεται γιατί,
με το βάπτισμά μας, εις το νερό,
το οποίο βέβαια αγιάζεται από το Πνεύμα το Άγιο,
«δι' ὕδατος καί Πνεύματος»,
δια του ύδατος και του Πνεύματος,
ο άνθρωπος αναγεννάται από το... από το βάπτισμα,
πεθαίνει ο παλαιός άνθρωπος της αμαρτίας,
εξέρχεται από την καρδιά του ανθρώπου
η ενέργεια του διαβόλου και της πλάνης
και των υπολοίπων ακαθάρτων ενεργειών,
ενθρονίζεται μέσα στην καρδιά του ανθρώπου ο Θεός,
και εξέρχεται ο άνθρωπος πλέον
αναγεννημένος,
ενδυναμωμένος,
καινός άνθρωπος, καινούργιος άνθρωπος,
ο οποίος βέβαια
έλαβε εν δυνάμει
όλα τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος.
«ὅσοι [γὰρ] εἰς Χριστὸν ἐβαπτίσθητε, Χριστὸν ἐνεδύσασθε».
Όσοι λέει ο Απόστολος Παύλος
εβαπτισθήκατε εις τον Χριστόν,
εις το όνομα της Αγίας Τριάδος,
εις το βάπτισμα του Χριστού,
ενδυθήκατε τον Χριστό.
Έχετε ενδυθεί τον Χριστό, γίνατε ένα μαζί με τον Χριστό.
Λοιπόν, άρα,
όσοι εβαπτισθήκαμε εις το όνομα της Αγίας Τριάδος,
πράγματι ενδυθήκαμε τον Χριστό, ελάβαμε τον Χριστό,
πλην όμως,
για να ενεργοποιηθεί
αυτή η δωρεά η μεγάλη του βαπτίσματος,
χρειάζεται μια ολόκληρη πορεία.
Αυτό το ίδιο βλέπομε
και στη βάπτιση του Κυρίου μας.
Πηγαίνει ο Χριστός,
βαπτίζεται εις τον Ιορδάνη, από τον Ιωάννη,
αμέσως βγαίνει από τον νερό,
διότι δεν είχε αμαρτίες να εξομολογηθεί
όπως εξομολογούνταν οι άλλοι άνθρωποι
τις αμαρτίες τους την ώρα που ήταν μέσα στο νερό,
και αμέσως λέγει η Γραφή,
το Πνεύμα του Άγιου του Θεού
οδηγεί τον Χριστό εις την έρημο.
Τότε ανήχθη ο Ιησούς υπό του Πνεύματος εις την έρημο.
Επήγε λοιπόν εις την έρημο,
εκεί της... Ιουδαίας,
του Ιορδάνου, εις την έρημο του Ιορδάνου,
και εκεί ο Κύριος παρέμεινε 40 ημέρες και 40 νύχτες,
νηστεύοντας, και πειραζόμενος υπό του διαβόλου.
Εκεί ο Χριστός επέτρεψε εις τον διάβολο
να πλησιάσει και να τον εκπειράση.
Βέβαια, αυτά όλα έγιναν για μας,
δεν έγιναν για τον Χριστό. Ο Χριστός δεν είχε ανάγκη
ούτε να βαπτιστεί, ούτε να νηστέψει,
ούτε να προσευχηθεί,
ούτε να πάει στην έρημο, ούτε τίποτε.
Όλα αυτά τα έκαμε
για να δείξει σε εμάς τον δικό μας δρόμο.
Καταρχάς βλέπομε
την πρώτη κίνηση,
ότι το Πνεύμα το Άγιου του Θεού
οδηγεί τον Χριστό εις την έρημο.
Βέβαια, όχι για να φύγομε εμείς να πάμε στην έρημο,
όχι γι’ αυτόν τον λόγο, αλλά για να μας δείξει ότι,
ένας ε... ένας τόπος,
ένας τόπος μεγάλων αγώνων,
είναι εκεί όπου ο άνθρωπος είναι μόνος του,
μόνος του μαζί με τον Θεό.
Και αυτό βέβαια
είναι βέβαια και η έρημος,
αλλά υπάρχουν και έρημοι τόποι,
πολύ πιο έρημοι από τις ερήμους,
όπου μπορεί κανείς πράγματι να ζει μέσα σε μια πόλη
με εκατομμύρια ανθρώπους και να είναι μόνος του.
Μπορεί να ζει μέσα στην οικογένειά του,
μέσα στο ίδιο σπίτι με πολλούς άλλους ανθρώπους και να είναι μόνος του.
Μπορεί να ζει ως σύζυγος μέσα στην οικογένειά του,
να έχει...
στο ίδιο κρεβάτι τη σύζυγό του κτλ,
να είναι τόσο κοντά ένας στον άλλο,
και όμως ο άνθρωπος να είναι μόνος του.
Γιατί... γιατί γίνεται αυτό;
Γιατί παιδιά πρέπει να ξέρετε ότι,
ε... το να είσαι μόνος σου είναι κόλασης.
Είναι ένα πράγμα αφύσικο,
δεν είναι φυσικό πράγμα να ‘ναι ο άνθρωπος μόνος του.
Μόνος του είναι ο διάβολος.
Ο διάβολος είναι μόνος του.
Διότι δεν μπορεί ποτέ να είναι μαζί με άλλον.
Αφού δεν αγαπά κανένα,
είναι μόνος του.
Και ο ίδιος ο Θεός είπε
εις την Παλαιά Διαθήκη, εις τη Γραφή,
ότι δεν είναι καλό πράγμα να είναι ο άνθρωπος μόνος του.
«Οὐ καλὸν εἶναι τὸν ἄνθρωπον μόνον» επί της γης.
Δεν είναι καλό πράγμα να είναι ο άνθρωπος μόνος του.
Και οι Πατέρες μας λένε ότι μόνος του είναι ο διάβολος.
Και η μόνωσης, και η μοναξιά,
είναι ένα στοιχείο της κολάσεως, του άδου.
[παύση]
Τότε γιατί ο Χριστός πηγαίνει μόνος του,
και γιατί στη συνέχεια υπάρχουν Πατέρες οι οποίοι
έζησαν μόνοι τους;
Έμειναν μόνοι τους, εκούσια, θεληματικά.
Γιατί ακριβώς,
εκεί είναι ένα πεδίο, ένα στάδιο,
στο οποίο δεν υπάρχει τίποτα το οποίο είναι υπέρ σου.
Είναι σαν να βγαίνεις σε μια μονομαχία,
εσύ και ο εχθρός, και κανένας άλλος.
Σε αυτό το χώρο της μόνωσης
όπου ο άνθρωπος είναι μόνος του, πράγματι,
εκεί έχει να παλέψει
στήθος με στήθος με τον ίδιο τον διάβολο.
[παύση]
Και νομίζω ότι ο Χριστός
αυτή την κίνηση προς την έρημο,
την έκαμε όχι βέβαια για να μας πει εμάς να γίνομε ερημίτες,
αλλά για να μας πει ότι,
εις τον αγώνα της ζωής μας,
θα είμαστε μόνοι μας.
Μπορεί να υπάρχουν πολλοί άνθρωποι γύρω μας
που θα μας συμπαρίστανται και θα μας βοηθούν,
αλλά κατ' ουσία,
ο άνθρωπος είναι μόνος του.
Είναι μόνος του και ο Θεός.
Είναι ο μόνος ο άνθρωπος και ο Θεός απέναντί του.
Και μόνον όταν ο άνθρωπος νικήσει τον διάβολο
και ξεπεράσει τους πειρασμούς του διαβόλου,
τότε ο άνθρωπος γίνεται ενωμένος
με όλους- με όλη την άλλη ανθρωπότητα,
με την κοινωνία των ανθρώπων.
Και κοινωνεί με τους άλλους ανθρώπους με αγάπη
γιατί τους αγαπά πραγματικά.
Και όλοι μας, ανεξαιρέτως,
καθημερινά, στην καθημερινή μας ζωή,
έχομε να παλέψομε με προκλήσεις τέτοιες.
Βέβαια, υπάρχουν και άνθρωποι οι οποίοι
έκαναν μεγάλους αγώνες,
και πάλεψαν σκληρά, στήθος με στήθος,
με τον διάβολο και με τα όργανά του,
και όντως ας πούμε ενίκησαν γιατί
έβλεπαν εις τη δύναμη του Θεού
και μόνον εις τη Θεία βοήθεια.
Λέγει το Ευαγγέλιο λοιπόν ότι ο Κύριος
ευρισκόμενος στην έρημο 40 ημέρες και 40 νύχτες,
νηστεύοντας,
δηλαδή αρνούμενος ακόμα και την...
τη στοιχειώδη τροφή, έτσι;
Δεν έφαγε τίποτα ο Χριστός
40 ημέρες και 40 νύχτες,
εκεί τότε οικονομικώς, δηλαδή ο Θεός επέτρεψε,
ώστε ο διάβολος να πάει στον Χριστό
και να τον εκπειράση.
Ο διάβολος παιδιά δεν ήξερε
ότι αυτός είναι ο Χριστός, έτσι;
Δεν το ήξερε ο διάβολος αυτό το πράγμα.
Το υποπτευόταν, αλλά δεν το ήξερε.
Ούτε ακόμα και οι άγγελοι το ήξεραν καλά καλά.
Ούτε και... ούτε και οι άλλοι το ήξεραν,
ούτε και η Παναγία το ήξερε.
Αυτά όλα τελειοποιήθηκαν στη γνώση,
εις με τους Αποστόλους και εις τη Θεοτόκο
με την κάθοδον του Αγίου Πνεύματος
εις την Πεντηκοστή,
όπου απεκαλύφθη το μυστήριο
της Θείας Οικονομίας.
Γι' αυτό λέμε, ψάλλομε στην Εκκλησία,
«Τὸ ἀπ᾿ αἰῶνος ἀπόκρυφον, καὶ Ἀγγέλοις ἄγνωστον μυστήριον».
Ακόμα και στους αγγέλους,
ήταν ένα μυστήριο το οποίον
ήταν άγνωστο.
Γι' αυτόν τον λόγο λοιπόν ο διάβολος
πήγε να εκπειράση τον Χριστό.
Γιατί αν ήξερε, αν ήταν βέβαιος,
ότι αυτός ο άνθρωπος ήταν ο Θεός,
ασφαλώς δεν θα τολμούσε να πάει εκεί.
Πήγε λοιπόν όπως μας περιγράφει το Ευαγγέλιο,
και έκαμε τρεις προτάσεις στον Χριστό.
[παύση]
Τρεις προτάσεις,
οι οποίες προτάσεις βέβαια
ήταν προτάσεις παθών,
τα οποία οι Πατέρες ονομάζουν ως
τους γίγαντες των παθών,
τα κυριότερα πάθη, από τα οποία
γεννούνται τα υπόλοιπα.
Και αυτά τα πάθη δεν είναι τίποτα άλλα
από τα γνωστά κατά την πατερική μας
παράδοση και έτσι κληρονομιά,
τα πάθη της φιληδονίας,
της φιλαργυρίας, και της φιλοδοξίας.
Ενθυμάστε παιδιά ότι ο διάβολος,
επήγε στον Χριστό,
που... μετά από 40 μέρες
θέλοντας, ο ίδιος,
επείνασε, θέλων επείνασεν –
δεν υπόκειτο εις τους νόμους της φύσεως ο Χριστός,
αλλά ο ίδιος ηθέλησεν
να δέχεται τους νόμους της φύσεως –
και λαμβάνοντας ως πρόφαση
την ανάγκη της... της φύσεως της πείνας,
επρότεινε στον Χριστό να διατάξει
ώστε να γίνουν οι πέτρες ψωμιά, και να τα φάει.
Ο ένας πειρασμός ήταν αυτός,
η πρόταση αυτή. Πίσω από αυτό βέβαια,
είναι η φιληδονία,
η οποία έχει ανάγκη της τροφής,
της κατανάλωσης ενός...
μιας ύλης, ενός αντικειμένου, προκειμένου να...
ευφρανθεί ο άνθρωπος.
Ο δεύτερος πειρασμός
ήταν όταν τον επήρε τον Χριστό
και τον οδήγησε εις το πτερύγιο του ναού,
εις το άκρο του ναού εκεί στο...
στη στέγη του ναού, το οποίο ήταν... είχε κάτω ένα βάραθρο
μεγάλο, και του είπε ότι, εάν είσαι Υιός του Θεού,
όπως υποπτευόταν αυτός,
εάν είσαι Υιός του Θεού, πέσε από εδώ κάτω
γιατί λέγει η Γραφή ότι ο Θεός
θα διατάξει τους αγγέλους
να σε διαφυλάξουν και δεν θα πάθεις τίποτε,
πέσε από εδώ κάτω.
Και ο Χριστός βέβαια αρνήθηκε και αυτόν τον πειρασμό
ε... λέγοντας του ότι δεν
μπορείς να εκπειράσεις τον Θεό,
να βάλεις τον Θεό σε πειρασμό, σε δοκιμασία,
και πίσω από αυτό βέβαια
κρύβεται το πάθος της φιλοδοξίας,
ότι έτσι εγώ είμαι
Υιός του Θεού ας πούμε οπόταν μπορώ να πέσω κάτω
και να μην πάθω τίποτα, η φιλοδοξία,
η υπερηφάνεια, ο εγωισμός,
η οίησης, όλα αυτά τα πράγματα,
και η τρίτη πρότασης ήταν
όταν του έδειξε του Χριστού,
εν στιγμή χρόνου, έτσι δια μιάς,
ας το πούμε έτσι, όλες
τις βασιλείες του κόσμου,
όλες τις βασιλείες του κόσμου.
Τη δόξα, τη φαντασία, τον πλούτο,
τα πράγματα ξέρω ‘γω, την ύλη όλου του κόσμου,
και του λέει του Χριστού ότι, όλα αυτά που βλέπεις,
είναι δικά μου,
και εγώ θα σου τα δώσω όλα,
φτάνει να με προσκυνήσεις.
Ο Κύριος βέβαια του απάντησε ότι μόνον
τον Θεό μπορεί να προσκυνήσεις,
«Κύριον τὸν Θεόν σου προσκυνήσεις»,
αρνήθηκε την πρόταση αυτή του διαβόλου,
τον λογισμόν αυτού του διαβόλου,
ο οποίος βέβαια πίσω από την απλή αυτή πρόταση
κρύβεται η φιλαργυρία.
Και νικώντας ο Χριστός παιδιά αυτές
τις τρεις προκλήσεις των πειρασμών, τα τρία πάθη,
ενίκησε κατακράτος τον διάβολο,
γιατί αυτά τα πάθη είναι που γεννούν και τα υπόλοιπα.
Αυτά είναι σαν ας πούμε
οι μητέρες των υπολοίπων παθών.
Γι’ αυτό και...
μέσα στον αγωνιστικό χώρο της Εκκλησίας,
βλέπετε ότι
η μεν φιληδονία
πολεμάται με τη σωφροσύνη,
την εγκράτεια, την παρθενία κλπ,
η δε φιλαργυρία πολεμάται
με την ακτημοσύνη ή την ελεημοσύνη
και τον αγώνα στο να μην αιχμαλωτιστεί ο άνθρωπος
κάτω από τα δεσμά της ύλης και των χρημάτων,
και η φιλοδοξία πολεμάται με την υπακοή,
με την ταπείνωση, με την ανοχή, με την
πραότητα, με την επιείκεια και όλα αυτά τα πράγματα.
Τώρα, βλέπομε ότι ενώ ο Χριστός βαπτίστηκε,
και...
ως Θεός τέλειος, και άνθρωπος τέλειος, αναμάρτητος,
είχε όλη την ας πούμε την ευχέρεια
και τη δυνατότητα, ας το πούμε έτσι,
να προχωρήσει στο κήρυγμα,
εν τούτοις όμως δεν προχώρησε,
αλλά άφησε τον εαυτόν του
να περάσει το νόμιμο στάδιο
των πειρασμών, του αγώνος,
και αφού ενίκησε το διάβολο εις την έρημο,
τότε λέγει το Ευαγγέλιο, ήρθαν οι άγγελοι του Θεού
και διακονούσαν τον Χριστό,
και μετά από αυτό το στάδιο το αγωνιστικό ο Κύριος
επέστρεψε εις τον κόσμο
και άρχισε να ομιλάει και να κηρύττει και να διδάσκει
το Ευαγγέλιο και να κηρύσσει τη μετάνοια στον κόσμο.
Μπορεί κανείς να πει μετά βεβαιότητος,
ότι αυτό είναι σε μικρογραφία
τα στάδια της δικής μας ζωής,
της ζωής του κάθε ανθρώπου.
Όπου μπαίνομε βέβαια στο νόμο της Χάριτος,
στο νόμο του Ευαγγελίου,
βαπτιζόμαστε,
δεχόμαστε τη Χάρη του Αγίου Πνεύματος,
δεχόμαστε όλα αυτά τα χαρίσματα,
όμως ενώ τα έχομε
δεν μπορούμε να τα ενεργοποιήσομε
διότι πρέπει να αγωνιστούμε
ώστε να κατανικήσομε τα πάθη αυτά
και να απεγκλωβιστούμε από τη δουλεία των παθών
και να ενεργοποιηθούν τα χαρίσματα του Θεού μέσα μας,
και στη συνέχεια αυτός ο άνθρωπος ο οποίος
έφτασε εις την κατάσταση την πνευματική εκείνη
όπου τουλάχιστον ε...
ευρίσκεται στον αγώνα ας πούμε,
ας μην πούμε ότι ενίκησε γιατί...
ποιος άνθρωπος ενίκησε τα πάθη;
Αυτό έφτασαν μεγάλοι άγιοι και μεγάλοι
ενάρετοι άνθρωποι. Εμείς όλοι δυστυχώς
ευρισκόμαστε κάτω από τη δουλεία των παθών μας.
Είμαστε βέβαια στον δρόμο,
έτσι στον δρόμο προς το... του αγώνος,
αλλά... περπατώντας πέφτομε κιόλας,
σηκωνόμαστε, ξαναπέφτομε, ξανασηκωνόμαστε,
ζητούμε συγνώμη από τον Θεό, συνεχίζομε τον αγώνα,
και έτσι σιγά σιγά ενεργοποιεί ο άνθρωπος
όλα αυτά τα χαρίσματα που του έδωσε ο Θεός.
Πώς πολεμούνται όμως αυτά τα πράγματα,
οι γίγαντες των παθών αυτών, σε εμάς;
Έτσι. Καλά στον Χριστό
πολεμήθηκαν με αυτόν τον τρόπο, ήταν ε...
πώς να πούμε, επέτρεψε ο Θεός έτσι για να δούμε εμείς
τον τρόπο του αγώνος, και τον...
και το περιεχόμενο των πειρασμών εναντίον μας.
Πώς πολεμούνται όμως στη δική μας ζωή;
Εάν πιάσει κανείς παιδιά κάθε πάθος,
μπορεί να πει ότι κάθε πάθος
πολεμάτε ακριβώς με το αντίθετό του.
Γιατί το πάθος,
είναι όπως είπαμε κι άλλη φορά, είναι αρρώστια.
Είναι αρρώστια της φύσεως μας.
Είναι αυτό το οποίο διαστρέφει ουσιαστικά
την εικόνα του Θεού. Είναι αυτό το οποίο λυμαίνεται
την ωραιότητα της δημιουργίας μας.
Ενώ ο Θεός μας έπλασε ωραίους,
το πάθος, η αμαρτία, η αιχμαλωσία,
είναι αυτή που μας κάνει άσχημους.
Είναι αυτό το οποίο- το ωραίο πρόσωπο της υπάρξεώς μας,
το κάμνει παραμορφωμένο.
Και είναι αρρώστια, είναι μικρόβιο.
Πολεμάται λοιπόν ακριβώς με το αντίθετό του.
Έτσι αρχίζει ο άνθρωπος.
Πιάνομε πρώτα απ' όλα τη φιλαργυρία.
Γιατί η φιλαργυρία είναι αμαρτία;
Και που είναι η ουσία της αμαρτίας,
και η ουσία κάθε αμαρτίας;
Η ουσία παιδιά κάθε αμαρτίας, είναι,
το να αποσπάσει την αγάπη σου
από τον Θεό σε κάτι άλλο.
Η φιλαργυρία, τι σημαίνει; Σημαίνει ότι,
ενώ για να λειτουργείς φυσιολογικά
πρέπει να αγαπάς τον Θεό με όλη σου την ύπαρξη,
με όλες σου τις δυνάμεις,
με όλο σου το είναι αγαπάς τον Θεό,
η φιλαργυρία κλέβει την αγάπη από τον Θεό,
και την ελπίδα από τον Θεό,
και κολλά την αγάπη αυτή πάνω σε πράγματα,
πάνω στην ύλη.
Και βλέπεις, ε...
κάποιος αισθάνεται ασφαλισμένος
όταν έχει χρήματα.
Πέστε στα γεροντάκια να σας δώσουν τα λεφτά τους,
να δείτε δεν τα δίνουν. Όχι, λέει,
είναι 100 χρονών και τα θέλει για τα γεράματά του.
Είναι 100 χρονών, μπορεί να ψυχομαχεί και δεν τα δίνει.
Δεν τα δίνει.
Διότι- ενώ ξέρει ότι μα έχεις ξέρω ‘γω σύνταξη,
έχει ας πούμε...
ταμείο πρόνοιας πως τα λένε, ξέρω ‘γω
το κράτος. Όχι όχι όχι, θέλει τα χρήματά του.
Αισθάνεται ασφάλεια εκεί.
Δηλαδή το να μεταθέσεις την ελπίδα σου
από τον Θεό στα χρήματα,
αυτό είναι η ουσία και της αμαρτίας.
Το να έχεις χρήματα δεν είναι κακό πράγμα.
Όλοι μας έχομε χρήματα.
Άλλος πολύ άλλος λίγα.
Και είναι ευλογία να έχει ο άνθρωπος χρήματα.
Και μακάρι να έχουν όλοι οι άνθρωποι χρήματα.
Εγώ σήμερα ξέρετε πού πήγα;
Πού πήγα νομίζετε;
Στο χρηματιστήριο. [ακροατήριο γελά]
Μη γελάτε, έχω μάρτυρες. Έχω μάρτυρες.
Πήγα στο χρηματιστήριο σήμερα.
Τους έκαμα αγιασμό, και πήγα και με μια τσάντα,
λέω, θα με δει και κανένας θα νομίζει ότι ήρθα με τα εκατομμύρια.
Τέλος πάντων, είχε έναν... διευθυντή εκεί
που ήθελε να πάω να τους κάνω αγιασμό από τα πέρσι,
δεν πήγα πέρσι γιατί τέλος πάντων
φοβήθηκα να μην παρεξηγηθώ,
αλλά κι άλλα παιδιά που εργάζονται εκεί,
πήγα στο χρηματιστήριο.
Πήγα κι εγώ μέσα στο χρηματιστήριο.
Είδα και τα...
αυτά τα γραφεία και τα...
τα πατώματα πώς τα λένε εκείνα τα...
τα πατώματα και τα ξεπατώματα.
Τελικά δεν είναι τίποτε... να κλείσει μου φαίνεται.
Λοιπόν, εγώ πραγματικά προσευχήθηκα,
τους είπα, ότι άμα πάτε εσείς καλά
να πάει και ο κόσμος καλά.
Έτσι είναι άμα- τα χρήματα είναι ευλογία,
είναι ευλογία. Όταν είναι χρήματα όμως.
Δηλαδή όταν τα χρησιμοποιάς.
Όταν σε χρησιμοποιούν,
τότε είναι ειδωλολατρία.
Ο Απόστολος Παύλος ονομάζει τη φιλαργυρία,
ειδωλολατρία.
Γιατί ακριβώς φεύγει, σου κλέβει την καρδιά σου
από τον Θεό και τη δίνει στην ύλη.
Και δεν είναι μόνο τα χρήματα παιδιά. Μη νομίζετε ότι...
είναι έτσι απλά τα πράγματα. Αυτό είναι μεγάλο φάσμα.
Οπουδήποτε, οπουδήποτε
ε... η καρδιά σου δεν στοχεύει στην αγάπη του Θεού
και στοχεύει αλλού, εκεί αμαρτάνεις.
Και αμαρτία σημαίνει αστοχία κατ’ ακρίβεια.
Αμαρτία σημαίνει σαν εκείνον που κάνει σκοποβολή
και δεν πετυχαίνει το κέντρο,
αλλά λίγο πιο κάτω,
η αστοχία εκείνη είναι αμαρτία.
Το ότι δεν πετυχαίνεις κέντρο την αγάπη του Θεού,
αλλά ελπίζεις σε κάτι άλλο.
Ελπίζεις στα χρήματα,
ελπίζεις ας πούμε στις δυνάμεις σου,
είμαι δυνατός άνθρωπος,
είμαι έξυπνος άνθρωπος,
στην εξυπνάδα σου,
στις γνώσεις σου, έτσι.
Ο άλλος μπορεί να είναι πάμφτωχος,
αλλά έχει ξέρω ‘γω δυνατό μυαλό, έχει
γνώσεις πολλές, μιλά γλώσσες,
ξέρει πράγματα, έχει πτυχία, έχει δοκτοράτα,
και ελπίζει σ’ αυτά. Και αυτό είναι φιλαργυρία,
και αυτό είναι ειδωλολατρία.
Η ειδωλολατρία είναι επίσης
να απολυτοποιήσεις
πράγματα τα οποία είναι σχετικά.
Να απολυτοποιήσεις ας πούμε ξέρω ‘γω το σπίτι σου,
τα παιδιά σου, τον άντρα σου, τη γυναίκα σου,
όλα αυτά τα πράγματα τα οποία δεν είναι απόλυτα.
Να απολυτοποιήσεις ας πούμε
κοσμικά πράγματα,
τα οποία βέβαια σαλεύουν κάποια στιγμή.
Βλέπετε, πριν λίγα χρόνια
η Αμερική ήταν η παντοδύναμη χώρα
[στην] οποία απολάμβανες ειρήνη.
Στην Αμερική δεν φοβάσαι τίποτε.
Εγώ πράγματι να σας πω όταν...
μετά τον πόλεμο [του ‘74 στην Κύπρο],
που βιώσαμε εκείνα τα γεγονότα όλα,
ήμουν έτσι έφηβος στον πόλεμο,
και αισθανόμουν την ανάγκη ότι- αισθανόμουν
ότι η Κύπρος ήταν ανασφαλής χώρος.
Δεν μπορούσες να ζήσεις στην Κύπρο με την ανασφάλεια.
Αφού θυμάμαι έτσι για κάμποσο καιρό,
ακούγαμε τα αεροπλάνα τα επιβατικά που
κάμναν τη γραμμή ας πούμε ξέρω ‘γω με τις υπόλοιπες χώρες,
και τρομάζαμε. Λέγαμε, Κύριε ελέησον,
μήπως μας βομβαρδίσουν; Διότι
βιώσαμε ας πούμε το γεγονός του πολέμου.
Εσείς βέβαια αρκετοί από εσάς δεν ήταν τότε.
Αρκετοί από εμάς όμως ήταν.
Και μου- έλεγα, τι ωραία να ζει ο άνθρωπος
σε μια χώρα που να μη φοβάται τίποτα.
Και σε μια τέτοια χώρα ήταν η Αμερική.
Μέχρι πρότινος βέβαια.
Ας είναι καλά ο Μπιν Λαντιν που τους...
τάραξε και εκείνους τώρα και έτσι...
εμείς είμαστε πιο ασφαλισμένοι από εκείνους.
Τρέμουν, τρέμουν,
δεν υπάρχει ειρήνη, δεν υπάρχει ασφάλεια.
Όπου λοιπόν πάει η καρδιά σου και κολλήσει,
εκεί πράγματι είσαι ένοχος.
Θυμάμαι ένα...
νομίζω το πα και άλλη φορά παλιά πριν χρόνια εδώ,
ένα γεροντάκι εκεί που μέναμε στη Νέα Σκήτη,
τότε κυκλοφορούσαν κλέφτες στο Άγιον Όρος.
Είχαμε πολλούς λαϊκούς
που δούλευαν ας πούμε,
κόβαν ξύλα στα δάση, χτίστες... αυτοί διάφοροι,
και κατά διαστήματα
εμφανίζοντο και συμμορίες ληστών,
οι οποίοι λήστευαν.
Και βέβαια όπως είναι εκεί η χερσόνησος η μεγάλη εκείνη,
τα γεροντάκια μέσα στις ερήμους,
μέσα στα δάση μόνοι τους,
και κατοικούσαν μέσα σε κελιά και
οικισμούς μοναστικούς που ήταν αρχαίοι.
Είχαν αρχές εικόνες, αρχαία χειρόγραφα,
πράγματα δηλαδή αξίας,
τα οποία βέβαια αυτοί όλοι τα κυνηγούσαν.
Μπορούσες να πας σ’ ένα γεροντάκι,
το οποίον... έβλεπε μια εικόνα παλιά, δεν ήξερε την αξία.
Ο παλιά γιε μου αυτή η εικόνα.
Να σου φέρω μια καινούργια εικόνα ας πούμε.
Του έδινε μια καινούργια σαν την παλιά.
Παλιά μπορεί να είναι και του 10ου αιώνος.
Αλλά... καινούργια λέει, ωραία ας πούμε,
γυαλίζει, όμορφη εικόνα ας πούμε.
Πιάσ' την παλιά πάρ' τη μαζί σου.
Ή κάτι παλιοβιβλία.
Θυμάμαι κάτι γεροντάκια ας πούμε
τα οποία όταν πήγαμε στο μοναστήρι,
ήθελαν να κάψουν τις εικόνες του 12ου αιώνος.
Και έλεγε ο παππούς εκείνος.
Απορώ λέει, τι πάθετε; Τι θα τις κάμετε λέει.
Αφήστε να τις κάψομε.
Είναι κρίμα ας πούμε να είναι εκεί να τις τρώνε τα σκουλήκια.
Και είναι και αμαρτία λέει, ενώ άμα καούν
σε έναν τόπο ήσυχο εκεί σε μια γωνιά,
ίσα που τις προλάβαμε δηλαδή.
Του 12ου αιώνος οι εικόνες
ήταν έτοιμες να καούν, ήταν έτοιμες.
[παύση]
Δεν καταλάβαιναν για ποιο λόγο ας πούμε
χρειάζονται εκείνα τα πράγματα.
Τέλος πάντων, κυκλοφορούσαν διάφορες σπείρες ληστών,
εκεί στην περιοχή μας στην έρημο στις σκήτες,
κάθε δυο-τρεις νύχτες λήστευαν και ένα γεροντάκι.
Πήγαιναν το πιάναν,
το δέναν ας πούμε ξέρω ‘γω ή τον κακοποιούσαν κιόλας,
και του έπαιρναν τα πράγματα της Εκκλησίας
κτλ ή αν είχε μερικά χρήματα οτιδήποτε.
Ένα γεροντάκι λοιπόν που άκουσε αυτό,
παρήγγειλε μια κλειδαριά,
του φέραν μια κλειδαριά από τη Θεσσαλονίκη,
την έβαλε την κλειδαριά, α ωραία.
Λέει, δεν ανοίγει με τίποτα η πόρτα μου τώρα.
Ασφαλισμένος.
Αλλά όμως το βράδυ πήγε να προσευχηθεί,
και κατάλαβε ότι αυτό που έκαμε
ο Θεός δεν το ήθελε.
Ήρθε την άλλη μέρα λοιπόν,
Λειτουργούσα εκεί,
χτυπά τον τζάμι του ιερού απ' έξω,
λέω τι είναι παππούλη;
Λέει, δεν μπορώ να κοινωνήσω σήμερα.
Λέω, γιατί, για ποιον λόγο;
Λέει, έβαλα κλειδαριά καινούργια στην πόρτα μου.
Λέω, ε καλά είναι αμαρτία να βάλεις κλειδαριά στην πόρτα σου;
Ναι, λέει, αλλά...
δηλαδή η κλειδαριά με φυλάει εμένα ή ο Θεός;
Ε, λέω, όπως το πάρεις.
Τώρα τι να σου πω, όπως νομίζεις.
Λέει, δεν είναι σωστό αυτό το πράγμα που έκαμα,
επρόσβαλα τον Θεό.
Και έβαλε κανόνα στην εαυτό του
για 40 μέρες ένα μήνα ξέρω ‘γω πόσο καιρό,
είχε και το κλειδί έξω από την πόρτα, το βράδυ.
Έβαλε και το κλειδί στην κλειδαριά
και κοιμόταν με το κλειδί απ' έξω.
Για να... για να πει του εαυτού του, κοίταξε ας πούμε,
δεν σε φυλάει η κλειδαριά,
σε φυλάει ο Θεός.
Και αν έχεις την πίστη σου στην κλειδαριά,
τότε κακώς κάθεσαι στην έρημο.
Βέβαια, εντάξει, δεν λέω να αφήσετε το κλειδί απόψε στην
πόρτα σας έτσι; Ούτε να... το αυτοκίνητο σας ανοιχτό.
Αλλά λέω μια περίπτωση μιας λεπτής συνειδήσεως δηλαδή.
Ότι οπουδήποτε κλέβεται η καρδιά του ανθρώπου,
και νομίζει ότι ε...
αισθάνεται ασφάλεια στα υλικά πράγματα,
ξέρω ‘γω όπως είπε εκείνος ο πλούσιος ότι,
τώρα λέει που έχεις πολλά αγαθά,
φάγε, πίε, ευφραίνου, χρόνια πολλά έχεις,
τόσα πράγματα ας πούμε,
να τρως και να πίνεις χρόνια πολλά.
Δεν έχεις ανάγκη ας πούμε.
Έχεις λεφτά, έχεις δύναμη, έχεις αποθήκες,
μάζεψε μέσα... δεν έχεις κανένα πρόβλημα,
δεν έχεις κανένα πρόβλημα.
Αλλά ο Θεός, τον άνθρωπον αυτόν τον ονόμασε άφρονα,
ανόητον άνθρωπο. Βλέπετε,
ο Χριστός, ο Θεός έρχεται και είναι-
σε δύο ανθρώπους που είπεν άφρονες που βασικά ήταν το ίδιο.
Άφρον του λέει, ανόητε άνθρωπε,
δηλαδή που δεν έχεις καν τη στοιχειώδη λογική
να καταλάβεις ότι, μπορεί να γέμισες
τις αποθήκες σου πράγματα,
αλλά αυτή τη νύχτα τελειώνει η ζωή σου.
Και έλα πάνω
και θα τα αφήσεις όλα αυτά που ετοίμασες.
Λοιπόν, είναι ευλογία η ύλη,
να έχει ο άνθρωπος ειρήνη,
να ζει σε μια ειρηνική χώρα, είναι ευλογία.
Σε μια χώρα που τηρούνται οι νόμοι,
που δεν έχει πολέμους,
που ξέρω ‘γω υπάρχει ιατροφαρμακευτική περίθαλψη,
ωραία νοσοκομεία, ωραία ιδρύματα,
που δεν έχει αρρώστιες ας πούμε,
αν υπάρχει τέτοιος χώρος στον κόσμο,
σε μια χώρα που έχεις χρήματα πολλά, που είσαι πλούσιος,
είναι όλα καλά πράγματα αυτά, είναι ωραία πράγματα.
Γιατί μπορεί να τα χρησιμοποιάς για το καλό του κόσμου,
της Εκκλησίας, της πολιτείας, του εαυτού σου,
όταν είσαι κύριος αυτών των πραγμάτων
και δεν κολλάει η καρδιά σου εκεί.
Όταν ξέρεις να τα ιεραρχήσεις σωστά.
Η ουσία της αμαρτίας λοιπόν έγκειται
εις το εάν η καρδιά σου έχει κολλήσει σε αυτό το πράγμα.
Και είπαμε φιλαργυρία,
είναι ένα ευρύ φάσμα,
δεν είναι μόνο τα χρήματα, είναι οτιδήποτε.
Μπορεί να είσαι πάμφτωχος και να είσαι φιλάργυρος,
και μπορεί να είσαι εκατομμυριούχος
και να μην είσαι φιλάργυρος.
Μπορεί να έχεις ξέρω ‘γω ένα δεκασέλινο φυλάμενο
μέσα στην τσέπη σου, και να το λατρεύεις,
και μπορεί να έχεις δέκα εκατομμύρια και μην σε ενδιαφέρει.
Ο μεν ένας είναι φιλάργυρος, με το δεκασέλινο,
ο άλλος είναι ακτήμων και ελεύθερος με τα εκατομμύρια.
Δεν κρίνονται τα πράγματα εξωτερικά δηλαδή έτσι;
Και το φάσμα αυτό
πιάνει όλα τα πράγματα.
Και τη δύναμη, και την εξουσία,
και τη φαντασία, και τη νεότητα ακόμα.
[ακροατήριο γελά]
Έβρασε. [ακροατήριο γελά]
Ωραία.
Τώρα που... [γέλιο] ήταν έτοιμος να κλείσει ο λαιμός μου,
άνοιξα αυτού.
Και έτσι...
ε...
μπορεί κανείς να δει ας πούμε
που είναι η ουσία της αμαρτίας
στο... στο φάσμα αυτό του πρώτου πάθους.
Μετά, η φιληδονία.
Έρχεται η φιληδονία η οποία
χτυπιέται και αυτή με το αντίθετό της.
Προηγουμένως είπαμε το αντίθετο είναι,
το να προσέξεις να μην αιχμαλωτιστείς,
βέβαια που ισχύει για όλα, αλλά στη φιλαργυρία
όταν έρχεται η Εκκλησία και σου λέει να κάνεις ελεημοσύνη.
Έτσι. Πάρε πράγματα από σένα
και δώσ’ τα στον άλλον άνθρωπο.
Έλεγε και κάποιος Βολιώτης ο καημένος,
του 'λεγε ο πατέρας του, χαζός είσαι;
Θα δώσεις τα λεφτά σου στον άλλο;
Ε βέβαια η λογική αυτό σημαίνει.
Να δώσεις τα λεφτά σου στον άλλο;
Να δώσεις τα πράγματα μου;
Και η ελεημοσύνη δεν σημαίνει
να δώσεις τα παλιά σου πράγματα, έτσι;
Δηλαδή τα παλιά μου τα παπούτσια ας πούμε
αντί να τα πετάξω στο καλάθι
να τα δώσω στη φιλόπτωχο όπως...
γίνεται αυτό...
πάρα πολλές φορές.
Εμάς στη Μητρόπολη μας φέρνουν εκεί κάσες πράγματα,
που αντί να τα πετάξουν μας τα φέρουν εμάς δηλαδή,
και... πάρα πολλές φορές μας έτυχε.
Μια φορά είδα έναν που άφησε κάτι κούτες,
έξω από τη Μητρόπολη. Ήταν πρωί πολύ, ήταν...
έξι ώρα το πρωί.
Οπότε λέω, τι είναι αυτά τα πράγματα,
του έβαλα τις φωνές. Τι είναι εκείνα τα πράγματα;
Μόλις με είδε τρόμαξε, άρχισε να τρέχει.
Λέω, ίντα που μας έβαλε και τρέχει τούτος;
[ακροατήριο γελά]
Έτρεξα κι εγώ να πω να δω, τι... γίνεται.
Και μου λέει από μακριά,
για τη φιλόπτωχο, για τη φιλόπτωχο. [ακροατήριο γελά]
Πάω, τι να δω, όλα τα άχρηστα πράγματα
που έχει σπίτι του ο καημένος,
για τους φτωχούς λέει.
[ασαφης] για τους φτωχούς ή για το σκουπιδιάρη ήρθε αυτά...
τα δώσαμε στα σκουπίδια κατευθείαν.
Λοιπόν, δεν είναι αυτό ελεημοσύνη παιδιά έτσι;
Ελεημοσύνη είναι, όταν
σου στοιχίζει αυτό το οποίο δίνεις. Έτσι;
Όταν στερούμαι κάτι
και... πώς να πούμε,
πιάνει τόπον ας πούμε.
Έτσι, έχω δέκα λίρες να περάσω,
και δίνω της πέντε, και περνώ
φτωχικότερα από ό,τι αν είχα τις δέκα.
Αυτή είναι η ελεημοσύνη.
Τώρα αν είχα χίλιες λίρες και έδωκα τις δέκα,
ούτε... πώς να πούμε, δεν είναι η ελεημοσύνη αυτό το πράγμα.
Εντάξει, είναι, για εκείνον που τις παίρνει βέβαια είναι,
αλλά για εμάς που τις δίνομε δεν είναι η ελεημοσύνη.
Ή μάλλον, ας πούμε ότι
δεν είναι αυτή η ελεημοσύνη που έπρεπε να ήταν.
Ελεημοσύνη σημαίνει, όπως και όλα τα έργα τα καλά,
πρέπει να έχουν μέσα και θυσία, και κόπο.
Το να κάμνεις κάτι που δεν έχει καμιά θυσία για σένα,
δεν έχει και τόσο μεγάλο νόημα. Βέβαια,
εντάξει, ωφελείται ο άλλος.
Εκεί που δεν έχει τίποτα, παίρνει κάτι, ας πούμε.
Ωφελείται, είναι κάτι κι αυτό.
Ας μην το μηδενίσομε τελείως.
Όμως αξίαν έχει πράγματι
όταν υπάρχει η υστέρησης η δική μας.
Λοιπόν, η φιλαργυρία πολεμείται με την ελεημοσύνη,
πολεμείται με την ακτημοσύνη, το να πεις ότι εγώ
δεν θέλω κάτι ξέρω ‘γω από αυτά τα πράγματα.
Πολεμείται με τη Θεία δικαιοσύνη,
το να δώσεις στον άλλο κάτι που
ε... το δικαιούσαι, όμως
του το δίνεις και εσύ αποσύρεσαι.
Τέλος πάντων με το αντίθετον ακριβώς.
Το ίδιο και η φιληδονία.
Η φιληδονία δεν είναι μόνο το φαγητό.
Είναι κάθε πράγμα το οποίο δημιουργεί
την αίσθηση της ηδονής.
Ούτε μόνο τα σαρκικά πάθη
είναι φιληδονία. Η φιληδονία είναι
και τα σαρκικά πάθη,
και η λαιμαργία, και...
ας πούμε το να... αρέσκεσαι σε διάφορα πράγματα.
Οτιδήποτε δηλαδή
κολλά το νου σου στην ευχαρίστηση,
στο θέλημα, το που θέλω ας πούμε έτσι;
Αυτό το πράγμα το θέλω, μου αρέσει αυτό το πράγμα,
ε... μου δημιουργεί έτσι μέσα μου ας πούμε ηδονή,
ευχάριστη κατάσταση.
Από οποιαδήποτε μορφή,
και αυτό επειδή ακριβώς κολλά την καρδιά μου εκεί,
γι’ αυτόν τον λόγο είναι και αμαρτία.
Γι’ αυτόν τον λόγο και ο γάμος,
ενώ έχει μέσα και
σαρκικές σχέσεις ας πούμε των δύο αυτών
ανθρώπων που παντρεύονται,
εντούτοις όμως δεν θεωρείται αμαρτία.
Γιατί ο γάμος,
δεν έχει ως πρώτο σκοπόν
τη φιληδονία, αλλά τη φιλοθεΐα.
Ο πρώτος σκοπός του γάμου
είναι αυτοί οι δύο άνθρωποι
να ενωθούν μαζί με τον Χριστό.
Να χρησιμοποιήσουν το γεγονός της συμβίωσής τους,
ώστε να ξεπεράσουν τον εαυτόν τους,
και να ενωθούν μαζί με τον Χριστό.
Να μην κάμει είδωλον ο ένας τον άλλον, έτσι;
Να μην πουν ότι εσύ ας πούμε είσαι για μένα το παν,
και εσύ είσαι για μένα το παν,
και αν με χαθεί το παν...
πάμε κι εμείς μαζί με το παν.
Εχάθηκε ξέρω ‘γω, με άφησε η γυναίκα μου,
με άφησε ο άντρας μου ας πούμε, τελείωσε η ζωή μου πλέον.
Εχάθηκε ο κόσμος όλος.
Βέβαια είναι ένα τραύμα μεγάλο, ο χωρισμός,
αλλά δεν είναι το παν ένας άνθρωπος.
Όσο, όσο και αν τον αγαπάς,
όσο και ξέρω ‘γω
να είναι για σένα ας πούμε
σημαντικότατος, που είναι πράγματι,
αλλά δεν μπορείς να πεις σε έναν άνθρωπο
ότι είσαι το παν εσύ για μένα.
Το άλφα και το ωμέγα δεν είναι ένας άνθρωπος ποτέ.
Η φιληδονία λοιπόν χτυπάται με το αντίθετο. Έτσι.
Έρχεται η Εκκλησία και λέει νηστεία.
Τι σημαίνει νηστεία; Σημαίνει ότι
σου επιβάλλει κάποιος άλλος,
είναι πολύ σημαντικό αυτό, σου επιβάλλει κάποιος άλλος,
όχι εσύ να διαλέξεις
τι σου αρέσει ή τι δεν σου αρέσει.
Δεν μπορεί να πεις, ξέρεις, αποφασίζω να κάμω νηστεία,
και λες ωραία. Τι δεν μου αρέσει να τρώω;
Δεν μου αρέσει να τρώω ξέρω ‘γω...
σουβλάκια, οπόταν κόβω τα σουβλάκια.
Δεν μ’ αρέσει να τρώω ξέρω ‘γω
πατάτες, κόβω τις πατάτες.
Έρχεται κάποιος άλλος, η Εκκλησία,
η οποία σου επιβάλλει τι θα τρώεις,
και τι δεν θα τρώεις,
και πότε θα τρώεις και πότε δεν θα τρώεις.
Αυτό το πράγμα είναι άσκησης.
Είναι άσκησης η οποία κόβει τη φιληδονία,
σε απελευθερώνει από τα δεσμά αυτά της φιληδονίας,
και σου δίνει γενναία καρδιά
αλλά και σου μεταθέτει την καρδιά σου
από την ανάγκη της φύσεως
εις την ανάγκη του Θεού. Βλέπετε, τι είπε ο Χριστός
στον διάβολο όταν του είπε,
φάε, πες να γίνουν οι πέτρες ψωμιά να φάεις.
Λέει, «οὐκ ἐπ’ ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ὁ ἄνθρωπος».
Λέγει η Γραφή ότι ο άνθρωπος δεν θα ζήσει μόνο με το ψωμί,
αλλά ζει και με τον Λόγο του Θεού.
Λοιπόν, δεν ζει μόνο με τα ψωμιά ο άνθρωπος,
δεν είναι ένα πράγμα που ζει με ψωμιά,
αλλά ζει και με πολλά άλλα.
Άρα λοιπόν όλα ιεραρχούνται.
Και το ψωμί χρειάζεται, και το φαγητό χρειάζεται,
και το ωραίο φαγητό χρειάζεται, έτσι;
Όταν είσαι μάγειρας ας πούμε,
πρέπει να κάνεις ωραία φαγητά.
Εγώ έκαμα δύο χρόνια μάγειρας στο Άγιον Όρος,
και έκανα πολύ ωραία φαγητά. Έκαμνα-
έβαζα τα δυνατά μου να κάμνω ωραία φαγητά.
Βέβαια εξυπηρετούσα και τον εαυτό μου έτσι διότι
έτρωγα και εγώ ωραία φαγητά,
αλλά στο μοναστήρι,
παρόλο που- έτρωγαν μοναχοί ας πούμε,
δεν ίσχυε αυτό που λένε στο στρατό ότι
[ασαφής] στρατιώτες, όχι.
Εκεί πρέπει να κάνεις καλά φαγητά.
Το αν θα φάει πολύ ή λίγο
ή ξέρω ‘γω είναι δική του υπόθεση.
Όμως,
εσύ πρέπει να σε... να κάνεις
ό,τι καλύτερο περνά από το χέρι σου.
Γι' αυτό βλέπετε και η Εκκλησία,
στην προσευχή που λέμε, εκείνη την ωραιότατη προσευχή,
όταν πάμε να φάμε,
προσευχόμαστε.
Σηκωνόμαστε και προσευχόμαστε.
Το φαγητό είναι κάτω, το ωραίο φαγητό,
και μετά όταν φάμε πάλι...
πάλι προσευχόμαστε.
Και τι λέμε; «Ευχαριστούμε σοι, Χριστέ ο Θεός ημών, ...»
«... ότι ενέπλησας ημάς των επιγείων σου αγαθών».
Σε ευχαριστούμε Χριστέ μου
διότι μας εγέμισες
με τα επίγεια σου αγαθά.
Οτιδήποτε αγαθά είναι αυτά.
Που σημαίνει ο άνθρωπος δηλαδή...
ε... χορταίνει, χαίρεται,
χαίρεται τη χτίση του Θεού.
Δεν την καταχράται,
δεν την καταβροχθίζει ας πούμε,
αλλά τη γεύεται,
τη χρησιμοποιεί και τη χαίρεται.
Και είναι ωραίο πράγμα αυτό.
Γι' αυτό βλέπετε η Εκκλησία η ίδια,
έρχεται και λέει, επιβάλλει,
στους Χριστιανούς και λέει, κοίταξε,
σήμερα είναι Πάσχα,
δεν επιτρέπεται να νηστεύεις.
Και όποιος νηστεύει το Πάσχα τιμωρείται από την Εκκλησία.
Θεωρείται αιρετικός, τον τιμωρεί η Εκκλησία.
Δεν επιτρέπεται να νηστεύεις την ημέρα του Σαββάτου,
δεν επιτρέπεται να νηστεύεις την Κυριακή.
Απαγορεύεται να νηστεύεις την Κυριακή.
Γιατί η Κυριακή είναι ημέρα Αναστάσεως.
Και αφού είναι ημέρα Αναστάσεως, είναι ημέρα χαράς,
και η χαρά αυτή δεν είναι μόνο ένα γεγονός
ψυχικό, είναι...
ολόκληρος ο άνθρωπος χαίρεται.
Και με τον να φάει και με το να ξεκουραστεί
και με το να χαρεί και με το να ακούσει
και με το να αισθανθεί. Όλος ο άνθρωπος χαίρεται.
Ο άνθρωπος δεν είναι μόνο πνεύμα,
είναι μια αδιάσπαστη ψυχοσωματική ενότητα.
Χαίρεται λοιπόν και με τον να φάει καλά,
και να ξεκουραστεί καλά, και να ακούσει
την ψαλμωδία στον οίκον του Θεού
και να δει ας πούμε ωραία πράγματα,
και όλα αυτά γίνονται ευχαριστία προς τον Θεό.
Όταν γίνονται ευχαριστία προς τον Θεό,
τότε λειτουργούν σωστά.
Όταν όμως σε εγκλωβίσουν εκεί,
και αιχμαλωτιστείς σ’ αυτά και πεις...
μείνεις μες τα φαγιά ας πούμε μείνεις μες τη φιληδονία,
τότε κάηκες ας πούμε. Τότε
έγινες δούλος του πάθους εκείνου.
Είναι... και αυτό λοιπόν είναι ευρύ
το φάσμα της φιληδονίας,
της ηδονής, αυτό που εσένα σου αρέσει.
Το οποίο ξεκινά από τα λεπτά πάθη της θελήσεως,
ξέρω ‘γω του νου μας –
έχει και ηδονές του νου ας πούμε. Ξέρω ‘γω να
κολλά ο νους σου ας πούμε σε διάφορα πράγματα.
Χίλια πράγματα μπορεί κανείς να απαριθμήσει
το [ασαφής] φιληδονία, και σαρκική
και διανοητική και ψυχική.
Και το τρίτο βέβαια, η φιλοδοξία,
η υπερηφάνεια, η οίησης.
Που και αυτό βέβαια πιάνει όλα αυτά τα...
το πλήθος των παθών που γεννούνται, που...
βέβαια πολεμάται με το αντίθετο,
και πώς πολεμάται η φιλοδοξία;
Η φιλοδοξία πολεμάται αντιθέτως,
με το να αγαπήσεις την αδοξία,
με το να μη θέλεις τη δόξα,
με το να μην κυνηγάς τη δόξα εσύ.
Με το να αρνηθείς ξέρω ‘γω...
το να οι άνθρωποι να λένε για σένα ωραία και καλά λόγια.
Αν είναι από μόνοι τους ας λένε,
αλλά εσύ να μην τα επιδιώκεις.
Γιατί αν τα επιδιώκεις κάποια στιγμή να προσβληθείς βέβαια.
Το να μη δέχεσαι τους
λογισμούς εκείνους της υπερηφανίας,
που σου λένε ότι εσύ είσαι και κανένας άλλος,
ότι η γνώμη η δική μου είναι, ότι εγώ
έτσι λέω και αυτό που πιστεύω εγώ αυτό είναι.
Και πολεμάται βέβαια με την υπακοή, έτσι;
Όταν ο άνθρωπος υποτάσσεται
μέσα στο γάμο, έτσι; Μπαίνεις μέσα στο γάμο, και...
υποτάσσεσαι, δέχεσαι τον άλλον άνθρωπο,
τα παιδιά σου,
το κοινωνικό σου περιβάλλον,
και κόβεις τα θέληματά σου.
Και λες, εντάξει κύριε, εσύ μπορεί να σου άρεσε
αυτή τη στιγμή να κάνεις αυτό το πράγμα,
αλλά είσαι παντρεμένος,
και είσαι υποχρεωμένος να πάεις στον τάδε τόπο,
είσαι υποχρεωμένος να αναπαύσεις τη σύζυγό σου,
να αναπαύσεις τα παιδιά, να αναπαύσεις τους συγγενείς σου,
και να ξεπεράσεις το δικό σου το εγώ.
Διαφορετικά, εάν κλειστείς τον εγωισμό σου,
τότε βέβαια θα δημιουργήσεις προβλήματα.
Θα αιχμαλωτιστείς μέσα στα πάθη σου,
θα καταστρέψεις τις σχέσεις σου,
δεν θα μπορέσεις ποτέ να αγαπήσεις τον άλλον άνθρωπο,
γιατί ποτέ κανένας εγωιστής δεν αγαπά κανένα,
παρά μόνο τον εαυτόν του, και όσους τον αγαπούν.
Ο εγωιστής αγαπά αυτούς που τον αγαπούν,
και τον εαυτόν του.
Και επειδή αγαπά τον εαυτόν του,
όποιος τον αγαπά τον αγαπά και εκείνος.
Έτσι, όποιος με αγαπά...
εμένα ας πούμε που αγαπώ τον εαυτό μου, τον αγαπώ και εγώ.
Δεν μπορεί να αγαπήσει ποτέ τον εχθρόν του,
είναι αδύνατο πράγμα, αδύνατο.
Δεν μπορεί ποτέ να αγαπήσει κάποιον που δεν τον αγαπά.
Γι' αυτό και η υπερηφάνεια
και η φιλοδοξία και όλα αυτά τα πράγματα,
είναι η καταστροφή της αγάπης ας πούμε
και η καταστροφή σήμερα της οικογένειας ας το πούμε έτσι.
Δεν μπορείς να επικοινωνήσεις ποτέ με τον άλλον άνθρωπο.
Δεν μπορείς να ακούσεις ποτέ κανένα.
Ο εγωιστής δεν ακούει κανένα,
γιατί ακούει μόνο τον εαυτό του.
Και κρίνει πάντοτε με κριτήριο τον εαυτό του.
Και μέτρο πάντων είναι ο εαυτός του και οι κρίσεις του.
[παύση]
Σου λέει, μα αυτό έτσι είναι. Του λες κατά τη γνώμη σου,
κατά τι δική σου γνώμη, και μετά μερικοί προσβάλλονται κιόλας.
Ακούς εκεί να πεις κατά τη γνώμη μου! Έτσι είναι!
Καλά έτσι είναι αλλά κατά τη γνώμη σου.
Όχι.
Η γνώμη του είναι κριτήριο, πάντων.
Δεν μπορεί να δεχθεί τίποτα. Δεν μπορεί να- χτίζει μια εικόνα,
έναν είδωλο του εαυτού το οποίο το προσκυνεί.
Γι’ αυτό είναι και ειδωλολατρία,
γι’ αυτό είναι και αμαρτία.
Εδώ έγκειται η ουσία της αμαρτίας μέσα από τη φιλοδοξία
και μέσα από την υπακοήν ο άνθρωπος
με το να κόβει το θέλημά του,
με το να ταπεινώνεται μπροστά στον άλλον άνθρωπο,
μέσα από τη μετάνοια,
μέσα από τη συντριβή της επίγνωσης του εαυτού μας,
σπάζει αυτή την εικόνα.
Σπάζει την εικόνα, το είδωλο του εαυτού του,
και βλέπει τον εαυτού του όπως είναι,
για να μπορέσει να μπει μέσα στον χώρο της μετάνοιας
και να μπορέσει μέσα από όλα αυτά να βρει τον Θεό.
Γιατί ο άνθρωπος ο οποίος
δεν έσπασε το είδωλο του εαυτού του,
δεν συνετρίβηκε,
και δεν ταπεινώθηκε,
δεν μπορεί να μετανοήσει, ούτε να αγαπήσει,
ούτε να συνδιαλλαγή, ούτε να ακούσει,
ούτε να συνομιλήσει. Είναι αδύνατο πράγμα.
Και βλέπομε λοιπόν ότι
αυτούς τους γίγαντες των παθών
που ο Κύριος ενίκησε μετά το βάπτισμά του,
και μας τους δείχνει εμάς
για να μας δείξει ότι με αυτά θα παλεύομε καθημερινά,
έρχεται η Εκκλησία η ίδια,
η οποία μέσα στον αγώνα,
μέσα στην πνευματική αγωγή που μας δίνει,
μας δείχνει τον τρόπο
με την απόλυτη άρνηση των παθών αυτών,
και στη συνέχεια
με τον θετικό τρόπο σε κάθε μορφή πάθους,
πως ο άνθρωπος μπορεί να προχωρήσει,
να απαλλαγεί από αυτά ή να θεραπευτεί,
και να ξαναβρεί τον εαυτόν του,
να βρει την εικόνα του, να βρει μέσα
την ωραιότητα της υπάρξεώς του.
Και βέβαια παιδιά,
αυτός ο αγώνας, έτσι, δεν είναι αγώνας μιας ημέρας,
ούτε ενός χρόνου,
ούτε πολλών χρόνων.
Είναι αγώνας ισόβιος.
Αρχίζεις και θα τελειώσεις
εις τον τάφο.
Εκεί θα τελειώσει ο αγώνας.
Από εδώ που αρχίζω μέχρι εκεί,
αφού με συνοδεύει συνέχεια η δυνατότητα της
της αμαρτίας και της πτώσης,
τι είναι αυτό που με κρατά και δεν απελπίζομαι;
Με κρατά και δεν απελπίζομαι η μετάνοια.
Αυτό που μπορώ να σταθώ μπροστά στον Θεό
και να μετανοήσω για τα λάθη μου.
Αλλά κανένας υπερήφανος δεν μετανοεί ποτέ.
Κανένας φιλάργυρος δεν μετανοεί.
Κανένας φιλήδονος δεν μετανοεί. Γιατί
εκόλλησε η καρδιά εκεί. Μετανοεί ο άνθρωπος ο οποίος
ναι μεν πέφτει,
αλλά όμως μαζεύει τον εαυτό του
και λέει, εντάξει, έπεσα μεν,
αλλά αποποιούμαι την αμαρτία.
Αποποιούμαι την πράξη αυτή.
Μπορεί να το έκαμα,
να το έκαμα πολλές φορές,
αλλά όμως δεν το θέλω.
Άσχετα αν το έκαμα.
Θλίβομαι για αυτό το πράγμα, μετανοώ,
συντρίβομαι, παρακαλώ τον Θεό να...
να με ελευθερώσει από αυτήν τη δουλεία,
κάμνω έναν αγώνα να βγω έξω.
Λοιπόν η μετάνοια είναι αυτή που μας κρατά.
Όχι... η αναμαρτησία.
Η αναμαρτησία δεν πρόκειται ποτέ να έρθει σε εμάς.
Δεν πρόκειται ποτέ να γίνομαι αναμάρτητοι,
ούτε υπάρχει άνθρωπος αναμάρτητος.
Και ο μεγαλύτερος Άγιος ακόμα,
και αυτός έχει τις δικές του αμαρτίες.
Γιατί η φύσης, η ανθρώπινη φύσης δυστυχώς,
είναι σφραγισμένη και ζυμωμένη με την αμαρτία,
με την αδυναμία, με την ατέλεια.
Είμαστε ατελείς άνθρωποι, δεν είμαστε τέλειοι.
Τέλειοι γινόμαστε
όσην ώρα ο Θεός κατοικεί μέσα μας.
Εκεί ο άνθρωπος κατά Χάρη γίνεται τέλειος.
Αλλά το πλείστο της ζωής μας,
είναι μέσα στη δική μας υπόσταση της αδυναμίας.
Μας συνοδεύει λοιπόν παιδιά η μετάνοια.
Η μετάνοια είναι αυτή που μας δίδει
κουράγιο να συνεχίσομε το δρόμο μας,
και δεν μας αφήνει ποτέ να απελπιστούμε,
για οτιδήποτε και αν συμβεί.
Ό,τι και αν συμβεί στη ζωή μας,
ό,τι και αν κάνομε,
όπου και αν πέσομε,
δεν μπορεί και δεν πρέπει ποτέ να απελπιστούμε
γιατί έχομε πάντοτε
ανοιχτή τη θύρα της μετανοίας.
Η μετάνοια μπορεί να σβήσει όλες τις πτώσεις μας,
και να κάνει τον άνθρωπο εξ υπαρχής καινούριο.
Εξ υπαρχής. Ως μη γενόμενες οι αμαρτίες, λένε οι Πατέρες.
Η μετάνοια σβήνει την αμαρτία
και είναι η αμαρτία ως μη γενόμενη,
σαν να μην έχει γίνει καν.
Όχι απλώς συγχωρημένη,
αλλά σαν να μην έχει γίνει, ούτε έχει γίνει καν.
Αυτή είναι η δυνατότητα της μετανοίας
και αυτό είναι που ο Χριστός άρχισε
να κηρύττει στον κόσμο αμέσως
μόλις τελείωσε τον αγώνα στην έρημο. Βλέπετε τι έλεγε;
«Μετανοεῖτε· ἤγγικεν γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν».
Μετανοείτε. Η μετάνοια είναι η ελπίδα
της σωτηρίας μας. Είναι αυτό το οποίο ο Κύριος
μας έδωσε σαν κλειδί
με το οποίο μπορούμε να ανοίξομε τον δρόμο
για να πορευτούμε στην ένωση μαζί του.
[παύση]
Θέλετε να ρωτήσετε κάτι;
Καλά. Να κάνομε προσευχή και να πηγαίνομε.
[προσευχή & απόλυση]