[Προσευχή]
[παύση]
Μ. Αθανάσιος: Είχαμε μιλήσει την προηγούμενη φορά για το...
στη συνέχεια δηλαδή των χαρισμάτων του Αγίου Πνεύματος,
και μιλήσαμε για τη μακροθυμία.
Η οποία είναι η μεγαλοψυχία, ας το πούμε έτσι,
η υπομονή,
το να... δίδει ο άνθρωπος
έτσι χώρο μέσα στον εαυτόν του, στους άλλους ανθρώπους.
Να δίδει χώρο ώστε να συγχωρούνται
εντός του οι άλλοι άνθρωποι.
Και σήμερα
πάμε στον επόμενο καρπό του Αγίου Πνεύματος, ανεβαίνοντας,
όπου λέγει για την ειρήνη. Δηλαδή,
ο καρπός του Πνεύματος εστίν αγάπη,
χαρά, ειρήνη, μακροθυμία, χρηστότης κτλ.
Είναι ο τρίτος καρπός από την αρχή,
από την τελειότητα δηλαδή.
Είναι η αγάπη, μετά είναι η χαρά και μετά είναι η ειρήνη.
Και να μιλήσομε για την ειρήνη.
Που τόσο μιλούν οι άνθρωποι σήμερα για την ειρήνη,
και βέβαια η ειρήνη δεν υπάρχει πουθενά στο τέλος.
Όλοι μιλούν για ειρήνη και ο καημένος ο
πρόεδρος της Αμερικής και αυτός λέει της ειρήνης...
άγγελος.
Αλλά, κάπου κάτι έκαμε λάθος φαίνεται.
Επάτησε κανένα κουμπί άλλο
και αντί ειρήνη ήρθε ο πόλεμος στον κόσμο.
Ε...
Είναι ένα μεγάλο πράγμα αυτή η ειρήνη
και πολυσυζητημένο.
Και ο καθένας έχει τη δική του άποψη περί της ειρήνης.
Εδώ και οι άγγελοι ακόμα όταν εγεννήθηκε ο Χριστός,
θυμάστε που λέει το Ευαγγέλιο, ότι εκείνη τη νύχτα,
έψαλαν οι άγγελοι, «Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ ...»
«... καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία».
Και όλη η Γραφή μιλά για την ειρήνη του Θεού,
για τον Θεό ως ειρήνη,
αλλά αυτό το οποίο πράγματι
οι άγγελοι έψαλαν εκείνη τη νύχτα,
πολλοί νομίζουν ότι πρόκειται για αυτήν την ειρήνη,
να έχει ο κόσμος ειρήνη, να είναι ήσυχος,
να μην έχει πολέμους, να μην έχει ακαταστασίες,
να μην έχει ξέρω ‘γω μάχες και τέτοια πράγματα.
Βέβαια, ευχής έργο είναι αυτό, είναι κάτι το επιθυμητόν,
κάτι που το θέλομε όλοι μας.
Μακάρι να φτάσει η ανθρωπότητα σε αυτό το σημείο
να εκλείψουν οι πόλεμοι και οι μάχες,
και οι διχόνοιες και οι ακαταστασίες.
Αλλά,
είδαμε ότι από τότε που γεννήθηκε ο Χριστός,
ε... παρόλο που έψαλαν για την ειρήνη οι άγγελοι,
τελικά η ειρήνη στον κόσμο δεν έγινε.
Και διερωτάται κανένας, δηλαδή τι έγινε ας πούμε,
οι άγγελοι έλεγαν ψέματα εκείνη τη νύχτα ή
έλεγαν πράγματα τα οποία δεν ήταν δυνατόν να συμβούν;
Ήταν ουτοπία ας πούμε αυτός ο ύμνος των αγγέλων;
Αλλά διαβάζοντας και το Ευαγγέλιο,
κάπου ο Χριστός, ο ευλογημένος,
είπε και έναν λόγο το οποίο μας σύγχυσε κιόλας.
Λέει ότι, «οὐκ ἦλθον βαλεῖν εἰρήνην ἀλλὰ μάχαιραν».
Αυτό είναι που... τα ανατρέπει τα πράγματα.
Λέει ο Χριστός, κοιτάξτε, εγώ στον κόσμο,
δεν ήρθα για να φέρω ειρήνη, αλλά για να φέρω μάχαιρα.
Ήρθα να τα κάμε όλα άνω κάτω δηλαδή, όχι να τα ειρηνεύσω.
Οπόταν καταλαβαίνει κανείς ότι αυτή η ειρήνη περί της οποίας
πολλές φορές ο κόσμος νομίζει,
δεν είναι η ειρήνη, η κοσμική ειρήνη, έτσι;
Η ειρήνη για την οποία ο κόσμος έχει μια αντίληψη
και βέβαια καλώς όλοι οι άνθρωποι ανεξάρτητα ή αν
την προωθούν ή όχι πάντως όλοι οι άνθρωποι τη θέλουν.
Και... βγάζουν και τραγούδια για την ειρήνη
και που είναι η ειρήνη και ξέρω ‘γω ιστορίες.
Ποια είναι η ειρήνη; Τι είναι αυτή η ειρήνη ας πούμε
την οποία λέει το Ευαγγέλιο, που λέει ο Χριστός,
έλεγαν οι άγγελοι, λέει όλη η Γραφή;
Κάπου ο Απόστολος Παύλος λέει, αδερφοί,
«[αὐτὸς γάρ] ἐστιν ἡ εἰρήνη ἡμῶν».
Ο Χριστός είναι λέει η δική μας ειρήνη.
Σε εμάς αυτά τα πράγματα δεν είναι ε…
αξίες, δεν είναι ιδέες.
Η ειρήνη δεν είναι μια ιδέα στην Εκκλησία.
Όπως η ελευθερία, όπως η χαρά,
όπως όλα αυτά τα πράγματα δεν αποτελούν για μας μια ιδέα,
και εμείς είμαστε οπαδοί της ιδέας της ειρήνης.
Και οπόταν αφού ήμαστε οπαδοί της ιδέας ειρήνης,
θέλομε τέλος πάντων να επιβάλλομε την ειρήνη στον κόσμο
Για μας η ειρήνη, είναι ένα πρόσωπο, είναι ο Χριστός.
Το λέει ο Απόστολος Παύλος ξεκάθαρα,
ότι Χριστός εστιν η ειρήνη ημών.
Ο Χριστός είναι η δική μας ειρήνη.
Και είναι ειρήνη ο Χριστός μας γιατί ακριβώς
το αντίθετο της ειρήνης που είναι η μάχη, η ακαταστασία,
ο πόλεμος, η σύγχυση, όλα αυτά τα κακά πράγματα μέσα μας,
όλα αυτά γίνονται με την απουσία του Χριστού.
Όταν ο Χριστός είναι απόν,
τότε ο άνθρωπος ευρίσκεται μέσα σε μία σύγχυση, σε μια μάχη,
έτσι μάχεται μέσα του.
Και μάχεται και μέσα του και απ' έξω του,
και ταλαιπωρεί και τον εαυτόν του, ταλαιπωρεί και τους άλλους.
Και τελικά το ζητούμενο,
αυτό που πράγματι έχομε ανάγκη, και είναι όντως απαραίτητο,
είναι η παρουσία του Χριστού. Όταν αυτός έρθει μέσα μας,
τότε όντως ο άνθρωπος έχει ειρήνη.
Ο Χριστός είναι η ειρήνη ημών.
Όμως, εάν θέλομε να πούμε έτσι
πιο... αναλυτικά, τι σημαίνει η ειρήνη μέσα στον άνθρωπο,
ποια είναι τα γνωρίσματα της ειρήνης στον άνθρωπο,
ποιος είναι ο ειρηνικός άνθρωπος;
Ο άνθρωπος που έχει ειρήνη μέσα του
είναι αυτός ο άνθρωπος μέσα στον οποίο λειτουργούν όλα,
σε μίαν θαυμαστή αρμονία.
Όπως ας πούμε ένα... ένα μουσικό κείμενο, έτσι;
Πηγαίνεις σε μιαν όπερα ξέρω ‘γω,
σε μιαν μουσική έτσι... εκδήλωση και βλέπεις ας πούμε
τόσα πολλά βιολιά, όργανα κτλ να παίζουν όλα
τόσο συγχρονισμένα και δεν ακούγεται η παραμικρή παραφωνία.
Η παραμικρή.
Αυτή όλη η αρμονία, ε...
επιτυγχάνεται γιατί όλα λειτουργούν
με μία θαυμαστή ακρίβεια.
Έτσι, με μία ακρίβεια θαυμαστή.
Είναι, νομίζω, δεν είμαι μουσικολόγος να ξέρω,
αλλά νομίζω, έτσι από τις λίγες γνώσεις που έχω
και που παλαιότερα ασχολούμουν λίγο με τη μουσική, νομίζω ότι,
ιδίως η κλασική μουσική, αυτές του είδους οι μουσικές
είναι... πραγματικά μαθηματικά ας πούμε,
που όλα λειτουργούν σε μία ακρίβεια μαθηματική,
για να επιτευχθεί αυτή η όλη η αρμονία.
Μάλιστα όταν είμαστε στο γυμνάσιο και κάμναμε μουσική,
εγώ είχα μια τάση πάντα να κάμνω παραφωνίες επίτηδες.
Δεν ξέρω, με έναν άλλο συμμαθητή μου.
Οπόταν ε... όταν επαίζαν όλοι ας πούμε ξέρω ‘γω
κλαρίνο, ήξερα κλαρίνο,
για να γελάσομε, εγώ πατούσα ήταν άλλο...
αυτό και έβγαζα μια νότα ας πούμε τελείως αλλόκοτη.
Ε βέβαια το αποτέλεσμα συγχύζαμε τον καθηγητή τον καημένο,
και εμείς ε... ε, γελούσαμε.
[ακροατήριο γελά]
Μαθητική αναισθησία. Ας είναι.
Ήταν ενάρετος ο καθηγητής μας όμως και έτσι σίγουρα
γινόταν ακόμα πιο ενάρετος με την υπομονή που μας έκαμνε.
Πράγματι, αυτό είναι, η αρμονία.
Και νομίζω ότι... ο άνθρωπος,
είναι πλασμένος για την ειρήνη.
Είναι πλασμένος για την ειρήνη.
Γιατί ο άνθρωπος είναι εικόνα Θεού.
Και όπως λέγει και στη Γραφή ότι,
το κατοικητήριο του Θεού είναι εν ειρήνη, είναι η ειρήνη.
Και ο Θεός κατοικεί ας πούμε μέσα στην ειρήνη
και είναι ο ίδιος η ειρήνη.
Και ο άνθρωπος είναι πλασμένος να λειτουργεί
κατά αυτόν τον τρόπο.
Η πτώσης, και η αμαρτία,
έφερε μέσα μας όλη αυτήν τη δυσαρμονία ας πούμε,
την παραφωνία των πραγμάτων, έτσι;
Επετάχτηκαν τα ελατήρια, ξεκουρδιστήκαμε ας το πούμε έτσι
και πλέον πατάς ένα πλήκτρο και αντί να βγει
ο ένας φθόγγος βγαίνει άλλος τελείως, διαφορετικός.
Και όλη αυτή- ο αγώνας του ανθρώπου είναι πως να ξανα...
συναρμολογήσει το όργανο του εαυτού του, της ψυχής του,
για να μπορέσει να ξαναλειτουργήσει αρμονικά
και ειρηνικά.
Γιατί έτσι είναι πλασμένος.
Ο Θεός βλέπετε έκαμε τα πάντα
μέσα σε μία θαυμαστή τελειότητα, αρμονίας,
φοβερή αρμονίας, στα πάντα, ό,τι έκαμε ο Θεός, έτσι;
Τα μελετά σήμερα ας πούμε η επιστήμη,
μελετά τον άνθρωπο, μελετά το τελευταίο ξέρω ‘γω έντομο,
το τελευταίο έντομο, το τελευταίο σκουλήκι,
το τελευταίο άτομο το οποίο υπάρχει και βλέπει κανείς
τη φοβερή αρμονία με την οποία είναι φτιαγμένα όλα.
Φανταστείτε πόσο περισσότερο ο άνθρωπος,
και σαν σώμα και σαν ψυχή, σαν μια ψυχοσωματική ενότητα.
Όταν ο άνθρωπος λοιπόν λειτουργεί έτσι ε...
αρμονικά, ισορροπημένα, τέλεια, ψυχή τε και σώματι,
τότε αυτό το πράγμα σημαίνει ότι ο άνθρωπος αυτός
είναι ειρηνικός. Ότι όντως υπάρχει μέσα του αυτή η ειρήνη.
Αυτή είναι η ειρήνη την οποία ο άνθρωπος έχει ανάγκη.
Πώς αποκτάτε τώρα αυτή η ειρήνη;
Γιατί εντάξει, να την περιγράφομε,
κουτσά στραβά το ξέρομε, αλλά πώς την αποκτά κανείς,
αυτό είναι το μεγάλο ερώτημα,
και ο μεγάλος αγώνας βέβαια ταυτόχρονα.
Πώς αποκτάται η ειρήνη;
Αφού ξέρομε και βλέπομε
και από τους πατέρες μας και από τον εαυτό μας τον ίδιο,
ότι ε... η ακαταστασία,
η δυσαρμονία, η σύγχυσης,
όλα αυτά τα πράγματα που είναι μέσα μας
δημιουργούν ας πούμε την απουσία της ειρήνης,
τότε ακριβώς κάνομε έναν αγώνα, σιγά-σιγά
να βάλομε τα πράγματα στον εαυτό μας να λειτουργούν σωστά.
Ε... βάζομε το κεντρικό άξονα, πρώτα απ' όλα, έτσι, τη βάση.
Η βάσης είναι η σχέση μας με τον Χριστό.
Αν δεν ξεκινήσομε ένα από αυτό το πράγμα,
τότε... κατά πάσα πιθανότητα θα χτίζομε μάταια,
θα κοπιάζομε χωρίς αποτέλεσμα.
Σήμερα πολλές ε... πώς να πούμε,
πολλές ομάδες ανθρώπων υπόσχονται την ειρήνη,
σε άλλους ανθρώπους,
και υπάρχουν και έτσι οργανωμένες ομάδες ας πούμε που
ασχολούνται με φιλοσοφίες, και εσωτερισμούς,
και αυτοαναλύσεις, και ξέρω ‘γω αυτοεκτιμήσεις
και κάτι τέτοια πράγματα, και υπόσχονται ειρήνη στον άνθρωπο.
Αλλά όλα αυτά χτίζονται
πάνω στον άνθρωπο, διά του ανθρώπου και στον άνθρωπο
και ο Θεός απουσιάζει.
Για αυτόν τον λόγο, στο τέλος,
αντί να χτίσουν ειρήνη σωστή,
χτίζουν μία φοβερή ας πούμε ε... έτσι...
εγωιστική κατάσταση
η οποία γεννά μέσα στον άνθρωπο σκότος πνευματικόν αντί φως.
Γιατί με τα κριτήρια των Πατέρων της Εκκλησίας,
κρινόμενες αυτές οι κινήσεις, αποτελούν πλάνη,
εφόσον η βάση της πλάνης είναι η αυτοπεποίθησης.
Δηλαδή, όχι με την καλή έννοια αυτοπεποίθησης,
αλλά αυτός ο οποίος
θέλει να κάνει τα πάντα διά του εαυτού του
και με τον εαυτό του και στον εαυτό του.
Έτσι, να θεωθεί άνευ του Θεού.
Είναι ίδια η αμαρτία του Αδάμ,
ο οποίος ηθέλησε να γίνει Θεός χωρίς τον Θεό.
Και να γίνει ο ίδιος Θεός.
Είναι το ίδιο ολίσθημα το οποίο επαναλαμβάνει ο άνθρωπος
που προσπαθεί να θεωθεί χωρίς τον Θεό.
Γι' αυτό η βάσης εις την Εκκλησία,
η βάσης πάνω στην οποία θα χτίσομε
το οικοδόμημα της ειρήνης και τον αγώνα μας
για την ειρήνη του εαυτού μας είναι ο Χριστός.
Πρέπει αυτό να βάλομε σαν άξονα, σαν βάση.
Και πέριξ αυτού του άξονος, να συναρμολογήσομε όλα τα υπόλοιπα
τα οποία αφορούν τον εαυτό μας.
Εκείνα που μας χαλούν την ειρήνη μας,
είναι ακριβώς τα πάθη και η αμαρτία. Τα πάθη μας.
«Πόθεν πόλεμοι καὶ μάχαι ἐν ὑμῖν;» λέει η Γραφή.
Δεν είναι από τις ηδονές σας και από τις επιθυμίες σας
και από όλα αυτά τα πράγματα;
Όλες οι μάχες και οι ακαταστασίες
και οι πόλεμοι οι οποίες γίνονται,
αν τις αναλύσει κανείς, θα βρει ότι βγαίνουν
μέσα από την ενυπάρχουσα μέσα στον κάθε ένα από μας,
τάση της ε... της εμπάθειας,
από τα πάθη μας και την αμαρτία μας
πηγάζει αυτή η ταραχή, ο πόλεμος.
Και αρχίζει κανείς τον αγώνα
εναντίον των παθών και εναντίον της αμαρτίας.
Και πολεμώντας εναντίον των παθών και της αμαρτίας,
και έχοντας βέβαια σαν βάση του πνευματικού αγώνος τον Χριστόν,
ξέρει ότι ο Χριστός είναι το ζητούμενο,
και ότι αυτά τα πράγματα αποτελούν την αρρώστια η οποία
διαφθείρει την ύπαρξή μας,
και αποτελούν το εμπόδιο, το τείχος εκείνο
το οποίο μας χωρίζει εμάς από τον Θεό,
ο άνθρωπος προσπαθεί μέσα
από την ασκητικήν αγωγή της Εκκλησίας,
μέσα από την εκκοπή του...
του θελήματος, από την εκκοπή των παθών της
φιλαυτίας και όλων των πραγμάτων εκείνων,
να συντρίψει το τείχος και να μπορέσει να...
να κοινωνήσει με τον Χριστό, να μπορέσει
να κατοικήσει ο Χριστός μες την καρδιά του.
Είναι το θέμα πώς καθαρίζει κανείς την καρδιά του
για να γίνει αυτή η προσπάθεια
να έρθει ο Χριστός μέσα μας και να μείνει μέσα μας
και να μας δώσει την ειρήνη την οποία τόσο πολύ
την έχομε ανάγκη.
Όλη αυτή η διαδικασία, αποτελεί με έναν λόγο
αυτό που λέμε άσκησης.
Άσκησης εις την Εκκλησία.
Η οποία άσκησης βέβαια είναι ε...
πιάνει όλο τον άνθρωπο.
Άσκησης όπως είπαμε πολλές φορές
δεν αφορά ούτε μόνο το σώμα του ανθρώπου,
ούτε μόνο την ψυχή του ανθρώπου, αλλά κάθε μορφή άσκησης
έχει επίδραση ψυχοσωματική.
Η νηστεία ας το πούμε, έτσι;
Η νηστεία να πει κανείς ότι είναι μια άσκηση σωματική.
Τι κάνω; Δεν τρώω ορισμένα φαγητά, ξέρω ‘γω.
Ναι, είναι μεν έτσι, αλλά
δεν περιορίζεται μόνο σε αυτό το σημείο.
Έχει βαθύτερη ε... πώς να πω, επίδραση στο είναι μας.
Διότι η νηστεία δεν είναι δίαιτα, έτσι;
Οι Πατέρες της Εκκλησίας δεν ήταν διαιτολόγοι
να βγάζουν διαιτολόγιο ας πούμε όπως βγάζουν οι διαιτολόγοι
και σου λέει ξέρω ‘γω να φάεις ας πούμε 425,5 γραμμάρια...
[ακροατήριο γελά] [φασόλια],
και πρέπει να τις μετράς με το τενεκούδι.
Έτσι, δεν ήταν διαιτολόγοι, δεν είναι δίαιτα η νηστεία.
Αλλά η νηστεία είναι κοπή του θελήματος.
Η οποία αρχίζει μεν από τα παχύτερα και από τα
ξέρω ‘γω πιο... ας πούμε... χοντρά αν το πει κανείς,
και προχωρεί μέσα στο βάθος του είναι του ανθρώπου.
Η νηστεία αποζητεί να μάθει τον άνθρωπο
να κόβει το θέλημά του, να εκόπτει το θέλημά του,
να εξέρχεται του εαυτού του,
να φεύγει από τη φιλαρέσκεια,
τούτο εμένα έτσι μου αρέσκει το άλλο εμένα έτσι μου αρέσκει,
να μάθει ο άνθρωπος ότι ενσωματώνεται
μέσα στο σώμα της Εκκλησίας,
δηλαδή είναι πολλά πράγματα τα οποία
είναι πέραν από το φαινόμενο, ότι να πάω και να φάω
αυτού του είδους το φαγητό και να πει κανείς,
και διερωτώνται πολλές φορές οι άνθρωποι, μα γιατί,
τι σημαίνει ας πούμε να φάω αυτό και να μη φάω το άλλο;
Μα αυτό σημαίνει η νηστεία. Να μάθεις να τρως αυτό που
δεν θέλεις εσύ ή αυτό που εσύ σκέφτηκες,
αλλά αυτό που σου καθορίζει ξέρω ‘γω μια...
μια παράδοση, μια εντολή, μια ιδιοτροπία,
ξέρω ‘γω πες το όπως θέλεις.
Οι μετάνοιες, η αγρυπνία, η ορθοστασία,
η πτωχεία, χίλια δυο πράγματα τα οποία
φαίνονται ως σωματικές αρετές, έτσι;
Τι αρετή είναι ξέρω ‘γω το να αγρυπνώ ας πούμε,
ή να στέκω όρθιος και να προσεύχομαι
ή να διαβάζω να λέω τις προσευχές μου;
Όλα αυτά τα οποία είναι μεν σωματικά έργα,
όμως έχουν επίδραση σε όλο το είναι μας.
Και στην ψυχή μας ας το πούμε έτσι.
Άρα λοιπόν
ο άνθρωπος αγωνιζόμενος
αφορά αυτός ο αγώνας όλο το είναι του, όλη την ύπαρξή του.
Αρχίζει από τα χοντρότερα
και προχωρά ας πούμε αυτό από μόνο του
και αγκαλιάζει όλο τον άνθρωπο.
Αποτέλεσμα αυτής όλης, αυτού όλου του αγώνος,
είναι ότι σιγά σιγά ο άνθρωπος
ε...
αρχίζει να απελευθερώνεται από τα πάθη του.
Γιατί τελικά το ζητούμενο
είναι η ελευθερία του ανθρώπου, έτσι; Να ελευθερωθείς.
Να μην είσαι ας πούμε αιχμάλωτος μέσα στα πάθη σου.
Και η ελευθερία είναι αυτή που...
που κάμνει τον άνθρωπο όντως ελεύθερο,
και όντως ειρηνικό, η εν Χριστώ ελευθερία.
Είναι μεγάλη άσκησης αυτό το πράγμα, πολύ μεγάλη άσκησης.
Και θέλει μια έτσι κατά μέτωπο σύγκρουση.
Μια κατά μέτωπο σύγκρουση.
Δεν σηκώνει πολλά πλάγια πράγματα ας πούμε,
ούτε έτσι συμβιβασμούς.
Αλλά πρέπει να έχεις τη δύναμη,
ε... έστω και αν πονέσεις ακόμα,
να κόψεις αυτό το οποίο
σου δημιουργεί μέσα σου ας πούμε την ταραχή, τη σύγχυση.
Και βασικά αρχίζει κανείς από τα θελήματά του.
Το θέλημα. Αυτό που λένε οι Πατέρες ότι
η υπακοή ας πούμε.
Γιατί βάζουν την υπακοή σαν
θεμελιώδη αρετή του Χριστιανού;
Γιατί η υπακοή πραγματικά,
εκόπτει το θέλημα. Λέει κανείς, καλά,
τι πράγμα- είναι κακό τώρα ας πούμε να...
να θέλω ένα πράγμα; Ναι αλλά από το θέλημα
γεννούνται όλα τα υπόλοιπα, έτσι;
Το θέλημα εκφράζει τον εαυτό μας, και το εγώ μας.
Και γι' αυτό θυμώνομε ας πούμε.
Όταν δεν κάνουν το θέλημά μου ή δεν γίνεται αυτό που θέλω εγώ,
ταράζομαι, θυμώνω, δεν γίνονται τα πράγματα όπως τα θέλω.
Και ακριβώς η υπακοή, η άσκηση της υπακοής,
είναι μια άσκηση που μας οδηγεί εις την ελευθερία.
Η υπακοή βέβαια
μέσα στον κόσμο που ζούμε εμείς,
στις εντολές του Θεού, εις την Εκκλησία του Θεού,
και... στον χώρο που ζούμε. Έτσι.
Είμαι στο σπίτι μου, είμαι στην εργασία μου,
είμαι σε έναν χώρο συγκεκριμένο,
οφείλω να ενταχθώ, να υποταχθώ,
μέσα στα δεδομένα αυτά τα οποία έχω, έτσι;
Δεν μπορώ ας πούμε να θέλω να κάνω δικά μου πράγματα.
Και βλέπει κανείς, όντως, καμιά φορά,
πώς μαθαίνομε μερικοί άνθρωποι από εμάς και...
ο χαρακτήρας μας ας το πούμε έτσι,
ή... ξέρω ‘γω το... DNA μας,
ποιος ξέρει από που έρχονται τα πάθη μας, τα έμφυτα,
τα οποία κουβαλούμε μέσα μας,
βλέπει κανείς πως εκδηλώνεται τόσο γρήγορα.
[παύση]
Να πω ένα παράδειγμα.
Βλέπομε, ακούμε καμιά φορά, παιδιά τα οποία
συνάπτουν έναν δεσμό αγάπης μεταξύ τους,
με σοβαρό σκοπό.
Έτσι, είναι ώριμοι, ώριμα παιδιά,
και... εντάξει, γνωρίζονται και θέλουν να παντρευτούν.
Θέλουν να κάνουν κάτι σοβαρό.
Βλέπεις ότι σε λίγο καιρό, σε κανένα δύο εβδομάδες,
αρχίζουν να τσακώνονται.
Ε...
να τσακώνονται μεταξύ τους. Λέει κανείς, καλά,
μα γιατί τσακώνεστε;
Ε της είπα να πάμε από εδώ,
μου είπε ότι δε θέλει τώρα να πάμε άλλη ώρα ξέρω ‘γω,
ο καθένας θέλει να κάμει το δικό του στο τέλος,
και γίνονται οι πόλεμοι και οι μάχες.
[παύση]
Δεν... δεν υπερισχύει ας πούμε
η κένωσης αυτής της αγάπης,
το να δοθεί στον άλλον άνθρωπο.
Δεν έχει την ελευθερία
κανείς να δοθεί ας πούμε
χωρίς όρους, χωρίς προκαταλήψεις, χωρίς φοβίες.
Να μη φοβάσαι τον άλλον άνθρωπο.
Να μη φοβάσαι τον εαυτό σου,
να δοθείς εις τον άλλον άνθρωπο,
και να είσαι ε... ειρηνικός μέσα σου, να είσαι... ήσυχος, να...
να... να μην πιστεύεις ότι ο άλλος μπορεί να σου κάμει κάτι.
Αυτό όμως πώς θα το καταφέρεις εάν
σε όλη σου τη ζωή ε...
ήθελες να κάμεις το δικό σου;
Θυμάμαι μια φορά όταν ήμουν στο μοναστήρι,
ήρθε ένας αδερφός ο οποίος ήταν κάπως μεγάλος στην ηλικία,
είχε κάποιες σπουδές στην Αγγλία πολλές, μεταπτυχιακά...
πώς τα λέτε εσείς, μάστερ και δοκτοράτα και ιστορίες,
ήταν ακόμα δόκιμος.
Ήταν ο γέροντας εκεί,
και οι πατέρες, και μιλούσε για ένα θέμα.
Οπόταν σε κάποια στιγμή πετάχτηκε ο...
αυτός ο αδερφός, είπε τη γνώμη του.
Εντάξει, δεν του είπε κανείς τίποτα...
δεν του δώσαν και ιδιαίτερη σημασία.
Προχωρώντας η συζήτηση ξαναείπε τη γνώμη του.
Τον αγριοκοίταξε ο γέροντας έτσι μια στιγμή,
λέω τώρα θα της εισπράξει
ο καημένος και θα είναι η πρώτη του ψυχρολουσία
που θα πάθει βέβαια διότι ε...
οπότε τον έπιασαν λίγο, του λέω, πάμε έτσι λίγο παρακεί.
Του λέω, ξέρεις, εάν δεν σε ερωτούν,
μέσα στον χώρο του μοναχισμού,
δεν λες τη γνώμη σου. Τι λες πάτερ μου λέει,
εμένα με πλήρωναν να πω τη γνώμη μου τόσα χρόνια.
[ακροατήριο γελά]
Έπαιρνα δυόμισι χιλιάδες λίρες το μήνα για να πω τη γνώμη μου.
Ναι του λέω, εδώ όμως θα σε πληρώνομε
να μη λες τη γνώμη σου. [ακροατήριο γελά]
Διότι αν τολμήσεις να την ξαναμπείς τη γνώμη σου,
να πάεις σπίτι σου, το πιο φυσικό, διότι
ο γέροντας δεν σηκώνει τέτοια πράγματα εδώ,
σε εμάς τουλάχιστον, γιατί δεν ξέρει...
Βλέπετε λοιπόν ότι μαθαίνει κανείς,
έτσι, ναι, μαθαίνεις μες τον κόσμο να λες τη γνώμη σου.
Ωραίο πράγμα είναι, να πεις τη γνώμη σου. Όμως,
αυτό να μην το ταυτίζεις με την εμπάθεια.
Δηλαδή, αν δεν κάμουν αυτόν το οποίο λέεις,
ή αν δεν σε λάβουν υπόψη, ή αν δεν σου ζητήσουν καν
να το πεις αυτό το πράγμα, τότε να μην ταράζεσαι.
Να μη γίνεσαι ξέρω ‘γω άνω κάτω, να μην ταυτίζεσαι εσύ
με αυτό το οποίο λέγεις. Να πεις αυτό το οποίο θέλεις,
έχεις κάθε δικαίωμα και κάθε ελευθερία,
αλλά όμως μέσα σε αυτή την ελευθερία
να δεχθείς και τη γνώμη του άλλου ανθρώπου,
και στη συνέχεια, εν ειρήνη,
ας γίνει αυτό το οποίο θα γίνει. Αν δεχθούν τη γνώμη σου καλώς,
αν δεν τη δεχθούν πάλι καλώς,
και τα πράγματα συνεχίζουν ειρηνικά.
Ε... κάθε μορφή πάθους,
κάθε μορφή πάθους, είναι αιχμαλωσία στον άνθρωπο.
Είτε αυτό λέγεται ίδιο θέλημα, το θέλημα μας,
η γνώμη μας, το πιστεύω μας, η θεωρία μας,
είτε είναι φιληδονία, είτε είναι φιλαργυρία,
είτε είναι ξέρω ‘γω...
οτιδήποτε μορφή πάθους υπάρχει μέσα μας,
αυτό έχει σαν άμεσο αποτέλεσμα να μας αιχμαλωτίσει,
και να κρατά την καρδιά μας και το νου μας αιχμάλωτα σ’ αυτά,
και στη συνέχεια το αμέσως επόμενο είναι
να γεμίσομε μέσα μας ταραχή, έτσι;
Γεμίζει η καρδιά μας μέσα ταραχή.
Η ταραχή και η σύγχυση και ο σκοτισμός
και ο θυμός και τα νεύρα και όλα αυτά τα πράγματα,
όπως ξέρετε και όπως καταλαβαίνετε, είναι δείγματα
ότι ο Θεός είναι απόν εκείνη τη στιγμή από τον άνθρωπο.
Δεν μπορεί ο Θεός να είναι παρόν μέσα σε μίαν
καρδία ταραχώδη λένε οι Πατέρες.
«Εν καρδία ταραχώδη οικούν δαίμονες».
Μέσα στην ταραχώδη καρδία
κατοικούν τα πάθη και η αμαρτία και οι δαίμονες.
Ο Θεός κατοικεί εκεί όπου είναι η ειρήνη.
Ένας Άγιος της Εκκλησίας, πολλοί Άγιοι της Εκκλησίας μας,
αλλά ένας σύγχρονος Άγιος, ο Άγιος Σεραφείμ ο Ρώσος, έλεγε,
απόκτησε μέσα σου την ειρήνη,
και χιλιάδες άνθρωποι γύρω σου θα βρουν ανάπαυση.
Και τον έκτον αιώνα και παλαιότερα, ο Αββά Ισαάκ έλεγε,
«εἰρήνευσον ἐν σεαυτῷ, ...»
«... καὶ εἰρηνεύσει σοι ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ».
Ειρήνευσε μέσα σου λέει ο Αββάς Ισαάκ,
και αμέσως μαζί σου θα ειρηνεύσει ο ουρανός και γη.
Δηλαδή,
το πρόβλημα εντοπίζεται
όχι στους άλλους ανθρώπους, αλλά μέσα μας.
Εάν εμείς δεν έχομε ειρήνη, δεν φταίουν οι άλλοι.
Δεν φταίνε οι γείτονες, η οικογένεια, ο σύζυγος,
ο προϊστάμενος, ο συνάδελφος, ο οιοσδήποτε. Όχι.
Το πρόβλημα είναι μέσα μας.
Είναι μέσα μας. Εάν εμείς αποκτήσομε μέσα μας την ειρήνη,
τότε, αμέσως, ειρηνεύουν μαζί με εμάς
ο ουρανός και γη και τα πάντα.
Ακόμα ξέρετε,
οι Πατέρες υποστηρίζουν,
και αυτό το είδαμε με τα μάτια μας,
και το διαβάζομε στους βίους των Αγίων,
ειρηνεύει ακόμα και η χτίσις
με τον ειρηνικό άνθρωπο. Γιατί,
η ίδια φύσης, η δημιουργία, η χτίσις,
τα ζώα, τα άλογα ζώα, τα θηρία,
έχουν λένε οι Πατέρες μία διαίσθηση,
με την οποία μπορούν να καταλάβουν
τον άνθρωπο προ της πτώσεως, τον προπτωτικό άνθρωπο.
Όπως ο Αδάμ ήταν μέσα στον παράδεισο
με τα θηρία εκείνα και δεν τον επείραζαν,
και δεν τον ενοχλούσαν,
και μετά την πτώση έγινε αυτή η ανταρσία
της δημιουργίας εναντίον του ανθρώπου
και τον τρώνε τα λιοντάρια και τον
τσιμπούν τα φίδια και ξέρω ‘γω γίνονται όλα αυτά τα πράματα,
έτσι και εις τους Αγίους οι οποίοι φτάνουν
σε αυτή την κατάσταση την προπτωτική, προ της πτώσεως,
όντως πολλές φορές η δημιουργία του Θεού αναγνωρίζει
ως σαν τρόπο τινά να διαισθάνεται
αυτή την κατάσταση του Αδάμ προ της πτώσεως
και συμπεριφέρεται ακριβώς κατά ανάλογον τρόπο.
Ε... το διαβάζομε στους βίους των Αγίων,
πόσοι Άγιοι υπήρξαν που ζούσαν με λιοντάρια,
ζούσαν με φίδια, ζούσαν ξέρω ‘γω
με χίλια δυο πράγματα και ζώα τα οποία
εκ φύσεως είναι επιθετικά και σαρκοβόρα και
ανθρωποφάγα κτλ, και όμως, δεν τους έτρωγαν.
Δεν τους ενοχλούσαν καθόλου.
Τους μάρτυρες. Υπάρχουν ξέρετε
μαρτυρολόγια της εποχής των μαρτύρων,
από αυτόπτες μάρτυρες. Αυτόπτες μάρτυρες Χριστιανοί,
που παρακολουθούσαν
τα μαρτύρια των άλλων Χριστιανών έγραφαν τα μαρτυρολόγια.
Και εκεί ομολογούν και αυτό το οποίο διαβάζομε στα συναξάρια,
και υπάρχει στις πηγές δηλαδή τις ιστορικές,
τις χειρόγραφες πηγές, ότι πολλές φορές
ενώ εκρατούσαν τα ζώα εκείνα,
τα θηρία εκείνα, νηστικά, μέρες πολλές,
για να γίνουν πιο άγρια και πιο επιθετικά,
και άφηναν τους Χριστιανούς μέσα στο...
μέσα στο θέατρο, στο κολοσσιαίο ξέρω ‘γω κτλ και σε άλλα θέατρα,
και αφήναν τους πάνθηρες και τις τίγρεις και τα λιοντάρια
και έτρεχαν πάνω στους μάρτυρες, όταν τους πλησίαζαν,
δεν τους ενοχλούσαν. Δεν τους ε... έτρωγαν.
Και πολλές φορές οι ίδιοι οι μάρτυρες
εξανάγκαζαν τα θηρία αυτά, δηλαδή τα τραβούσαν ξέρω ‘γω
τα τσιμπούσαν, τα έκαναν διάφορα πράγματα,
για να τα εξαγριώσουν να τους φάνε.
Πάρα πολλές φορές έγινε αυτό το φαινόμενο.
Ή, τους έριχναν στη φωτιά και δεν εκαίγονταν.
Όπως οι τρεις παίδες της Βαβυλώνος,
που περιγράφει η Παλαιά Διαθήκη,
και πόσοι άλλοι Άγιοι της Εκκλησίας
που τους άναψαν φωτιά να τους κάψουν
και δεν εκαίγονταν. Ο Άγιος Μεγαλομάρτυρας Γεώργιος,
που υπέστη όλα εκεί τα μαρτύρια
και έβγαινε σε όλα σώος.
Όχι γιατί ήταν μάγος όπως έλεγαν οι ειδωλολάτρες ας πούμε.
Και μάλιστα ένας εκεί λέει, έριξαν μίαν Αγία,
δεν θυμάμαι τώρα ποια Αγία ήταν, έβρασε έναν καζάνι,
και το... αυτό και τη ρίξαν’ μέσα.
Και αυτή ήταν μέσα και δεν... έπρεπε να λιώσει κατά ακρίβεια.
Και θύμωσε ο έπαρχος ότι δεν το έβρασαν καλά.
Του λένε, θες να σου ρίξω λίγο να δεις αν βράζει;
Και του έριξε λίγο και έγινε κάρβουνο εκείνος,
ζεματίστηκε ο άνθρωπος. Δηλαδή...
ε... μέσα στο είναι των Αγίων
λειτουργούν αυτοί οι νόμοι οι προπτωτικοί,
και η ίδια η φύση πράγματι ε...
αναγνωρίζει την κατάσταση των Αγίων.
Και σύγχρονοι Άγιοι όπως οι γέροντες, ο πατήρ Παΐσιος
και όλοι αυτοί οι μεγάλοι Άγιοι της Εκκλησίας μας
οι οποίοι και μπροστά στα μάτια μας, έτσι;
Με την άγρια φύση και με τα ερπετά και με τα ζώα
συμπεριφέρονταν σαν να ήταν όλα ας πούμε...
λογικά και ήμερα και φίλοι τους και γνώριμοι τους.
Δηλαδή αυτή η ειρήνη,
η οποία αγκαλιάζει όλο το είναι του ανθρώπου,
έχει πραγματικά επίδραση
και στη δημιουργία, και στους ανθρώπους, και στους πάντες.
Αλλά το πιο ωραίο παιδιά, νομίζω είναι ότι
ε... ας το πω ένα βήμα
πριν να απολαύσει ο άνθρωπος τον Χριστό.
Γιατί το αποτέλεσμα της ειρήνης, του αγώνος περί της ειρήνης
είναι το να κατοικήσει ο Θεός μες την καρδιά του ανθρώπου.
Που αυτό είναι ανέκφραστο πλέον,
δεν περιγράφεται, δεν εκφράζεται.
Είναι μια κατάσταση τελείως ε...
ανέκφραστη, απλώς τη βιώνει κανείς.
Αλλά κάτι που το οποίο ο άνθρωπος το ζει
πριν ακόμα την τελειότητα,
στο μεταίχμιο της ε...
της κατοικίσεως του Θεού μέσα του,
είναι ότι ο άνθρωπος πράγματι,
αγωνιζόμενος για την ειρήνη,
και ελευθερωνόμενος από τα πάθη και την αμαρτία,
και βλέποντας πλέον τον εαυτόν του,
πως είναι, όντως αρχίζει να...
να θαυμάζει πράγματι τη δημιουργία του Θεού
εις τον [ασαφής] του εαυτό.
Είναι φοβερά ωραίο πράγμα ο άνθρωπος.
Και εδώ είναι ένας κίνδυνος ξέρετε, κανείς
να θαυμάσει τον εαυτόν του. Να...
ναι να λατρεύσει τον εαυτόν του, να θαυμάσει τον εαυτόν του.
Το οποίο βέβαια,
είναι αναπόφευκτο μέχρι ενός σημείου.
Όχι για να αυτοθαυμάζεσαι,
αλλά βλέποντας με πόση αρμονία ο Θεός σε δημιούργησε,
βλέποντας μέσα σου
στην ψυχή σου και στο σώμα σου αυτή τη θαυμαστή αρμονία
του Θεού, ζωγραφισμένη στο δικό σου εαυτό,
πράγματι, εκπλήττεται, και...
ε... δοξολογεί τον Θεό. Λέει, μα-
και καταλαβαίνει πως είναι δυνατόν ας πούμε
αυτή όλη η ισορροπία, αυτή όλη η αρμονία,
αυτό το ωραιότατο δημιούργημα του Θεού που είναι ο άνθρωπος,
που ‘ναι το πιο όμορφο δημιούργημα του Θεού.
Δεν έκαμε ο Θεός κάτι πιο ωραίο από τον άνθρωπο.
Το πιο ωραίο πράγμα που έκαμε ο Θεός είναι άνθρωπος,
εμείς δηλαδή.
Αλλά πότε; Όπως έλεγαν και οι αρχαίοι Έλληνες,
όταν ο άνθρωπος είναι πραγματικά άνθρωπος.
Όταν φτάσει λοιπόν ο άνθρωπος σε αυτή την
κατά φύση λειτουργία, και βρει τον εαυτόν του, τότε όντως
είναι πανέμορφος, πανέμορφος είναι ο άνθρωπος.
Και το βλέπει, δεν είναι τυφλός.
Βλέπει τον εαυτό του, βλέπει το είναι του.
Δεν έχει άτακτες κινήσεις,
δεν έχει ξίδια μέσα του ας πούμε έτσι;
Δεν είναι σαν τον σκαντζόχοιρο,
που πας να το χαϊδέψεις και γεμίζει το χέρι σου
ας πούμε αγκάθια.
Δεν έχει ούτε έλλειψη ούτε υπερβολή.
Ούτε του λείπει κάτι,
αλλά ούτε υπάρχει κάτι μέσα του υπερβολικό,
αλλά όλα έχουν μία αρμονία μέσα του,
και μίαν ισορροπία,
και λειτουργούν ταυτόχρονα μέσα στο είναι του
τόσο όμορφα, τόσο... τόσο τέλεια.
Που είναι τόσο ωραία,
δηλαδή είναι τόσο ελκυστικό η εικόνα σου, ο εαυτός σου,
που πράγματι οι Πατέρες εντόπισαν έναν κίνδυνο εδώ,
κανείς να εγκλωβιστεί
εις την ωραιότητα του εαυτού του.
Ενώ πρέπει να προσέξει
ώστε όλα αυτά να τα ανάγει
εις τον Δημιουργό Θεό.
Όπως και τη φύση γύρω μας.
Βλέποντας την ομορφιά της φύσεως,
όλα αυτά όλα αυτά τα όμορφα πράγματα
που έκαμε ο Θεός γύρω μας,
να μη λατρεύσεις τη χτίση, αλλά τον χτίστη, έτσι;
Γι’ αυτό λέγει εκείνο το ωραίο τροπάριο στην Εκκλησία,
«οὐκ ἐλάτρευσαν τῇ κτίσει οἱ θεόφρονες παρὰ τὸν κτίσαντα».
Δεν ελάτρευσαν τη χτίσιν
αλλά ελάτρευσαν τον χτίστη της χτίσεως.
Και ο άνθρωπος βλέποντας την ομορφιά του εαυτού του,
λατρεύει και δοξολογεί και ευχαριστεί τον Δημιουργό Θεό.
Γιατί τότε πραγματικά ο άνθρωπος είναι εικόνα Θεού,
όταν υπάρχει αυτή η ειρήνη μέσα του. Και...
Αυτό σημαίνει ότι
ευρίσκει το νόημα του εαυτού του, το σκοπό της υπάρξεώς του,
γιατί έτσι τον έπλασε ο Θεός εξ υπαρχής,
και όταν βρεις το νόημα του εαυτού σου, της υπάρξεώς σου,
τότε πλέον αποκτάς αυτή την πληρότητα.
Είσαι πλήρης, δεν έχεις ανάγκη από άλλα πράγματα,
δεν έχεις ανάγκη από τίποτε.
Τότε... έχεις όλους κοντά σου,
αλλά δεν είσαι δούλος σε τίποτα.
Είσαι ελεύθερος από όλους και από όλα
και ταυτόχρονα δίδεις τον εαυτό σου σε όλους και όλα.
Και έτσι κοινωνείς με τους άλλους ανθρώπους
μέσα σε αυτή την ελευθερία.
Αυτά τα πράγματα παιδιά ξέρετε,
αρχίζουν να φαίνονται και να καλλιεργούνται
από τη λεπτομέρεια, από τη λεπτομέρεια.
Ε... μη νομίζετε ότι πρέπει να γίνεις μεγάλος ασκητής,
ή μεγάλος άγιος.
Να πει κανείς ότι, όλα αυτά που λέεις πάτερ μου
είναι για τους μεγάλους αγίους. Δεν είναι έτσι τα πράγματα.
Αρχίζουν από εμάς. Και ο αγώνας μας,
εμάς είναι από τη λεπτομέρεια. Και μάλιστα ξέρετε στον κόσμο,
είναι ευκολότερο κανείς
να αγωνιστεί σε αυτά τα πράγματα,
γιατί έχεις πολλές αφορμές.
Αν είσαι σε ένα χώρο που είναι άγιοι άνθρωποι –
έτσι λέει στο γεροντικό ότι ένας
πήγε να γίνει ασκητής μοναχός,
και πήγε σε ένα μοναστήρι που ήταν όλοι άγιοι.
Έμεινε λίγους μήνες λέει, πάμε να φύγομε,
να κολαστούμε εδώ μέσα, θα χάσομε την ψυχή μας.
Του λένε οι άλλοι, τρελάθηκες;
Εδώ ήρθες σε ένα μοναστήρι αγίων,
όλοι οι άνθρωποι άγιοι, και εσύ θα κολαστείς;
Λέει, αυτοί όλοι είναι άγιοι, αλλά επειδή είναι άγιοι ακριβώς,
εγώ δεν έχω βρίσκω τίποτα,
κανείς δεν μου λέει ούτε μια παρατήρηση,
ούτε με ταπεινώνουν, ούτε με διατάσσουν, ούτε τίποτα.
Ε πώς θα αγιάσω εγώ εδώ μέσα με τούτους;
Δεν είχε ευκαιρίες αγώνος.
Λοιπόν να πάμε αλλού.
Ε στον κόσμο ας πούμε έχεις πολλές ευκαιρίες τέτοιες.
Περνά ο άλλος ας πούμε σε μουτζώνει, σε φτύνει,
σε βρίζει μες το δρόμο, ξέρω ‘γω στα καλά καθούμενα,
ούτε ξέρεις ούτε ποιος είναι ούτε για ποιον λόγο ούτε τίποτα.
Σου κάνει μια σκηνή του άλλου κόσμου.
Γιατί έτσι, έτσι του κατέβηκε, έτσι νόμισε. Έτσι εθεώρησε.
Ο άνθρωπος λοιπόν αρχίζει από τις λεπτομέρειες,
στην καθημερινότητά του, εκεί που βρίσκεται ας πούμε.
Και οι Πατέρες ήταν πάρα πολύ προσεκτικοί στη λεπτομέρεια.
Και σε απλά πράγματα ας πούμε.
Κάτι του λέει ξέρω ‘γω σ’ ένα διήγημα,
στην εκκλησία δίπλα από κάποιον ο οποίος συνέχεια έβηχε.
Έβηχε και έφτυνε, συνέχεια, χρόνια ολόκληρα.
Πάντα του έλεγε ο λογισμός του,
άλλαξε καλέ στασίδι, πήγαινε λίγο παρακεί.
Πόσην ώρα να φτύνει να βήχει να φτύνει να βήχει.
Έλεγε όχι, αυτός είναι ο τόπος μου εδώ θα μείνω.
Λοιπόν, χρόνια ολόκληρα. Αυτό ήταν αρετή.
Στους παλαιότερους Πατέρες,
διαβάζομε στα Γεροντικά, απλά πράγματα,
τα οποία είπαμε πολλές φορές.
Κι όμως, αυτό το απλό καθημερινό γεγονός,
το έπαιρναν και το έκαμαν αγώνισμα πνευματικής ζωής
και φαίνεται η ειρήνη των ανθρώπων αυτών
μέσα από τη λεπτομέρεια, μέσα από την καθημερινότητά τους,
μέσα από το... αυτό το οποίο ίσως για μας πολλές φορές είναι
τελείως απαρατήρητο.
Έλεγε ο γέροντας Παΐσιος.
Λέει, ζητούμε από το Θεό ταπείνωση, ή ειρήνη.
Ε λέει, μα τι είναι η ταπείνωσης; Είναι τίποτα ζάχαρη
να πας να σου δώσεις ο Θεός δυο κιλά ζάχαρη;
Θα στείλει έναν Κυριάκο να σου κάνει έτσι τα πράγματα
και αν θέλεις άντεξέ το.
Λοιπόν, και μην τον πιάσεις χέρια πόδια όπως του έκαμε...
ξέρω ‘γω να πούμε τώρα ποιος το έκαμε, να τον πετάξεις έξω.
Άμα θέλεις κάμνεις το. Το πιο εύκολο πράγμα.
Κυριακούλης ο καημένος πόση ψύχη έχει;
Δυο λεπτά πετάσομέ τον έξω άμα θέλομε. Αλλά...
έλεγε και ο γέροντας, να τον πετάξεις έξω εύκολα είναι,
να τον κρατήσεις μέσα είναι το πρόβλημα.
Αυτό είναι το ζητούμενο.
Έρχεται ο άλλος, σου λέει χίλια πράγματα.
Να του απαντήσεις, να τον κολλήσεις στον τοίχο,
το πιο εύκολο πράγμα.
Γλώσσα δόξα συ ο Θεός, από γλώσσα είμαστε...
όλοι μας έχομε εξασκηθεί από παιδιόθεν,
αν μην πω και πριν γεννηθούμε ακόμα.
Κουβαλούμε μέσα μας τα πράγματα αυτά.
Η αξία είναι, πως αυτό το περιστατικό, κάθε περιστατικό,
μπορείς να το αξιοποιήσεις
για την εν Χριστώ πορεία, για την πνευματική ζωή.
Και να μην τα αντιμετωπίζεις με κοσμικόν τρόπον.
Λέει στο Γεροντικό εκείνο το ωραίο παράδειγμα,
το κλασσικό, το απλό, το γελοίο,
ότι εκείνος ο μοναχός
για τριάντα χρόνια ξέρω ‘γω πόσα χρόνια ήταν,
του έβαζε ο ηγούμενος μέσα στο δωμάτιο του τις αγελάδες,
του έβαζε μια αγελάδα.
Επήγαινε να πλέξει τα καλάθια του έτρωέ τα, μάσα τα.
Επήγε κοιμηθεί, φαντάσου τώρα,
να κοιμάσαι μέσα στο δωμάτιο με μια γελάδα;
Δεν μπορεί να κοιμηθεί ο άνθρωπος.
Κι όμως, τι πιο απλόν λογικό ήταν να πάει να του πει,
γέροντα συγγνώμη δεν έχει άλλο δωμάτιο καλέ να πάω,
να [ασαφής] με την αγελάδα;
Ας πάει η αγελάδα λίγο παρακεί, παρά έξω.
Πόσα χρόνια με μια αγελάδα σε ένα δωμάτιο;
Δεν είναι λογικό. Είναι η κοινή λογική, απλό.
Σε ποιον να το πεις και να μη βρεις δίκιο;
Αυτός δεν το είπε,
ούτε διαμαρτυρήθηκε, ούτε άφησε τον εαυτό του να...
να στραφεί ούτε εναντίον του γέροντα,
αλλά ούτε και εναντίον της καημένης της αγελάδας
που μασάνε τα καλάθια κάθε νύχτα.
Και όταν ήταν να κοιμηθεί, έτσι,
τότε είδαν οι πατέρες ότι αυτός ο άνθρωπος
πραγματικά ήταν προς σωτηρία, εσώζετο.
Του λέει, μα τι έκαμες εσύ; Τι αρετές έκαμες;
Λέει τίποτα, όντως τίποτα δεν έκαμα,
αλλά τριάντα χρόνια έχοντας την αγελάδα μες το δωμάτιο μου,
ούτε εγόγγυσα εναντίον της,
ούτε εναντίον του αββά που την έφερνε κάθε νύχτα.
Απλά πράγματα.
Εάν ο άνθρωπος μάθει έτσι να βλέπει τη ζωή του,
τότε καταλαβαίνετε αποκτά άλλη διάσταση, έτσι;
Σαν να ανοίγει τρόπο τινά ο άνθρωπος,
ανοίγει και χωράει μέσα του πράγματα πολλά,
πολλά πράγματα ας πούμε.
Ε...
δεν ταράζεται, δεν χάνει την ειρήνη του.
Δέχεται τον άλλον άνθρωπο όπως... όπως θέλει.
Εκείνο το ωραίο, το οποίο θυμάμαι και ‘γω και
πραγματικά συγκινούμε ας πούμε από ηλικιωμένους ανθρώπους
που έκαναν τόσους κόπους και όμως
με τόσην άνεση, έλεγαν όπως θέλετε.
Του έλεγες, να κάνομε τούτο πράγμα;
Όπως θέλετε πάτερ, όπως θέλετε, όπως επιθυμείτε,
όπως αγαπάτε, έλεγε και ο Μακρυγιάννης.
Όπως αγαπάγεις, έλεγε ο Μακρυγιάννης. Έτσι;
Δηλαδή να δώσεις τον άλλον άνθρωπο,
αυτή την άνεση, χωρίς να φοβάσαι.
Χωρίς να σε διακατέχει εκείνη η μα εγώ είμαι το θύμα ας πούμε;
Με εκμεταλλεύεται. Έτσι, το λένε πολλές φορές.
Ότι μα να με εκμεταλλεύονται,
να πατούν από πάνω μου οι άλλοι ξέρω ‘γω.
Να είμαι το θύμα του της καταστάσεως;
Δεν είναι έτσι. Τούτες οι φοβίες,
όσο και αν φαίνονται δικαιολογημένες, ουσιαστικά
είναι προβλήματα δικά μας, δεν είναι των άλλων.
Είναι προσωπικά μας προβλήματα.
Γι' αυτό έλεγε και ο Αββάς Ισαάκ ότι όταν ειρηνεύσεις μέσα σου,
ειρηνεύει ταυτόχρονα μαζί σου όλος ο κόσμος,
όλη η δημιουργία,
ο ουρανός και η γη, και τότε χιλιάδες άνθρωποι κοντά σου,
ευρίσκουν ειρήνη.
Χωρίς να τους πεις ίσως τίποτα, χωρίς
ιδιαίτερες προσπάθειες. Γιατί αυτή η ειρήνη,
είναι το ζητούμενο στον άνθρωπο.
Και φαίνεται όσο περνά ο καιρός,
και η εποχή μας, έχει τεράστια ανάγκη από αυτή την ειρήνη.
Έτσι, όλα τα έχομε εκτός από την ειρήνη.
Η οποία αρχίζει από μέσα μας,
όπως είπε ο Χριστός, «εἰρήνην τὴν ἐμὴν δίδωμι ὑμῖν».
Όχι όπως ο κόσμος σας δίδει, αλλά τη δική μου ειρήνη,
η οποία είναι εσωτερικό γεγονός,
είναι εκ των ένδον προς τα έξω.
Δεν είναι η ειρήνη του κόσμου
που είναι εκ των έξω προς τα ένδον.
Δηλαδή, εάν όλα είναι καλά, τότε είμαι και εγώ καλά.
Η ειρήνη του Θεού είναι, έχεις μέσα σου την ειρήνη,
έστω και αν όλα γύρω σου είναι αρνητικά.
Όχι πως δεν συμπάσχεις με τον κόσμο,
πάσχεις και συμπάσχεις όταν ο κόσμος
θλίβεται και υποφέρει κτλ,
πλην όμως, όλα αυτά γίνονται,
χωρίς ας πούμε...
να... πώς να το εκφράσω, δηλαδή...
όχι με μια αναισθησία,
να πεις ξέρω ‘γω λυπούμε τον κόσμο
αλλά εγώ με μια χαρά και δεν έχω τίποτα,
όχι με μια απάθεια έτσι Ινδουιστική, αλλά
με ένα πάθος αγάπης,
πάσχοντας για τον αδελφό σου,
αλλά ταυτόχρονα η ειρήνη του Θεού δεν σε εγκαταλείπει.
Γιατί τελικά ξέρεις ένα πράγμα.
Ότι πάνω απ' όλα, είναι ο Θεός.
Ο οποίος Θεός δεν υπάγεται
εις τη ματαιότητα των παρόντων πραγμάτων.
Έρχεται ο άλλος, σε απειλά.
Έρχεται ο άλλος, σου λέει ξέρω ‘γω το ένα το άλλο.
Όπως είπαν και του Χριστού. Του λέει ο Πιλάτος,
μα δε μου απαντάς; Δεν ξέρεις ότι εγώ μπορώ να σε σκοτώσω,
έχω εξουσία να σε σκοτώσω ή να σε σώσω;
Του λέει και ο Χριστός, δεν έχεις καμιά εξουσία, απολύτως.
Πάνω απ' όλα είναι ο Θεός.
Αν δεν έχεις δεδομένη την εξουσία άνωθεν,
δεν μπορείς να κάμεις τίποτα.
Αν ο άνθρωπος μέσα του έχει αυτήν την... την ειρήνη
η οποία πηγάζει από την παρουσία του Χριστού στη ζωή του,
τότε δεν κινδυνεύει. Τι να του κάμει ο άλλος άνθρωπος;
Να σου φάει τη θέση σου,
να σε διώξει, να σε κάμει, να σε φτύσει.
Τι μπορεί να κάμει, μα τι είναι αυτά τα πράγματα ας πούμε.
Είναι παρερχόμενα πράγματα, μάτια πράγματα.
Τι μπορεί να συμβεί;
Ήμουν παρόν- και τελειώνω,
έγινε μια πυρκαγιά,
στο εκεί που μέναμε, στο Όρος,
και κάηκε ένα ολόκληρο συγκρότημα.
Το οποίο είχε κάποιος αρχιμανδρίτης
ο οποίος πρόσφατα ήρθε στο Όρος από την Αθήνα,
και έκλαιγε. Ο καημένος εκείνος, κάηκαν τα βιβλία του,
τα άμφια του, οι εικόνες του, τα πάντα.
Ό,τι είχε τόσα χρόνια, κάηκαν, έγιναν στάχτη.
Και εμείς μαζευτήκαμε εκεί γύρω και τα βλέπαμε.
Ε, έκλαιγε ο άνθρωπος, εντάξει, τον συμπονήσαμε ας πούμε, έτσι;
Όλη του η ζωή ήταν το όνειρό του να έρθει στο Άγιον Όρος,
να πάρει ένα κελί να ησυχάσει, ήταν 50-60 χρόνων άνθρωπος,
και ό,τι είχε και δεν είχε...
από τα πιο απλά προσωπικά του μέχρι τα πιο
πολύτιμα πράγματα τα οποία υπήρχαν εκεί στο κελί,
εικόνες και... κειμήλια και τα λοιπά,
χάθηκαν, όλα έγινα στάχτη.
Ένας γέροντας εκεί ας πούμε,
ο πάτερ Θεόκλητος, ζει ακόμα, ο Διονυσιάτης,
λέει, τι είναι αυτά τα πράγματα; Τι κλαίεις ευλογημένε, ας πούμε.
Για αυτά τα μάταια πράγματα ας πούμε.
Μα γέροντα μου, κάηκαν τα βιβλία μου, κάηκαν τα...
ξέρω ‘γω οι εικόνες μου, τα άμφια μου, τα πράγματα μου.
Μα τι είναι αυτά τα πράγματα ας πούμε!
Και τι σημαίνει αν κάηκαν;
Δηλαδή και που υπήρχαν ας πούμε, αυτά σε έκαναν
χαρούμενο και ειρηνικό; Κάηκαν, κάηκαν, τέλειωσε.
Και δεν χαίρεσαι ευλογημένε που κάηκαν
και γλίτωσες [ασαφής] τους.
Ε, του λέει, αυτό λείπε, να χαίρομαι κιόλας.
Το πολύ πολύ να μη λυπηθώ, αλλά όχι να χαίρομαι κι από πάνω.
Ε, η ελευθερία από όλα αυτά τα πράγματα,
τον άνθρωπο τον οδηγεί στην ειρήνη, η οποία πηγάζει
από τη βεβαιότητα της παρουσίας του Θεού στη ζωή μας,
και ο δρόμος βέβαια είναι ο μακρύς δρόμος,
ο επίπονος δρόμος, ο αιματηρός δρόμος, καθημερινά,
να υπερβαίνεις τον εαυτό σου,
να κόβεις το θέλημά σου, από τα καθημερινά πράγματα,
από τα πιο απλά. Έτσι, τα οποία μπορεί να συναντήσεις δηλαδή...
ό,τι πιο απλό μπορεί να φανταστεί κανείς
μπορεί να του συμβεί ανά πάση στιγμή.
Έτσι αρχίζει κανείς
για να δυναμώσει, για να απελευθερωθεί,
μέχρι που να φτάσει σε αυτήν την τελεία
ειρήνη την οποία βέβαια
ζητεί ο Θεός ως δική μας ανάγκη.
Ως δική μας ανάγκη που αντικατοπτρίζει
την εικόνα του Θεού μέσα στη δική μας δημιουργία.
Να κάνομε την προσευχή μας και να πάμε.
[προσευχή & απόλυση]