[Προσευχή]
Μ. Αθανάσιος: Λοιπόν,
είμαστε πιο οικογενειακά τώρα,
λόγω του πάτερ Εφραίμ που λέει και ο Κυριακός, που
έχει την ομιλία του απόψε εδώ κοντά στη Λευκωσία.
Θα πούμε μερικά πράγματα,
και γιατί είμαστε λίγοι αλλά και γιατί...
και εγώ πρέπει δυστυχώς να φύγω λίγο σύντομα γιατί
κάποιος... άνθρωπος πολύ στενός μας συνεργάτης
διατρέχει έναν κίνδυνο με την υγεία του
και είναι στο νοσοκομείο δυστυχώς
και πρέπει να πάω να τον ξαναδώ. Ήμουν εκεί, ήρθα,
και θα ξαναπάω.
Αλλά είπα να έρθω για να δώσομε μια συνέχεια να μην...
διακόψομε.
Είχαμε πει την προηγούμενη φορά παιδιά ότι
το θέμα το οποίο θα έχομε
σε αυτήν τη χρονιά, με τη βοήθεια του Θεού πάντοτε,
θα είναι η αυτογνωσία. Αυτογνωσία, θεογνωσία.
Και πόσο απαραίτητο πράγμα είναι ο άνθρωπος
να ξέρει τον εαυτόν του, να μάθει τον εαυτόν του,
να σπουδάσει τον εαυτόν του,
να μπει μέσα σε αυτόν τον κόσμο
τον εσωτερικόν της ύπαρξής του
και να μάθει τον εαυτόν του αφής στιγμής ο εαυτός μας
είναι αυτός που είναι πάντα μαζί μας.
Έτσι, είναι αυτός που μας ακολουθεί.
Δεν έχει κάτι...
το οποίο ας πούμε είναι τόσο κοντά σε εμάς
όσο είναι ο ίδιος ο εαυτός μας. Αφού είναι ο εαυτός μας,
έχει κάτι άλλο πιο κοντινό; Ένα πράγμα είναι,
το ίδιο πράγμα είναι.
Κι όμως πολλές φορές
τον βλέπομε αυτόν τον εαυτό μας
σαν είναι ένας ξένος, ένας άγνωστος.
Ακόμα καμιά φορά κι ένας εχθρός.
Ο εαυτός μας ο ίδιος
εμφανίζεται σαν εχθρός μας, όταν
με τα πάθη του και τις αδυναμίες του
και τις δυσκολίες του και τις αμαρτίες του καθημερινά
μας τραυματίζει και μας ρεζιλεύει
και μας ξευτελίζει
και μας παραδίδει δέσμιους εις την αμαρτία την οποία
λογικά μεν μπορεί να μη θέλομε,
όμως δυστυχώς η καρδιά μας είναι αιχμάλωτη
και θέλοντας και μη πολλές φορές
υποτασσόμαστε σε αυτά τα πράγματα όλα,
τα οποία βέβαια αποτελούν και τον καθημερινό αγώνα
τον οποίο πρέπει να κάνομε προκειμένου να απαλλαχτούμε.
Πρέπει λοιπόν να σπουδάσομε τον εαυτό μας.
Ταυτόχρονα όμως,
και εδώ είναι και η διαφορά, μια από τις μεγάλες διαφορές,
της ε...
της αυτογνωσίας, όπως γίνεται μέσα στον χώρο της Εκκλησίας,
από την αυτογνωσία την οποία επιχειρούν
διάφορα άλλα φιλοσοφικά συστήματα, και άλλες θρησκείες,
ακόμα και οι αρχαίοι Έλληνες
ξέρετε πολύ καλά ότι αυτό το ρητό «γνῶθι σεαυτόν»,
το είχαν στην.... στο αέτωμα του Ναού του Απόλλωνος,
στην αρχαίαν... πού ήταν; Στην Ολυμπία ήταν;
Στους Δελφούς. Ε; Στους Δελφούς δεν ήταν;
Στους Δελφούς ήταν, ναι. Λοιπόν, το «γνῶθι σεαυτόν»,
μετά το πήρε ο Σωκράτης και το έκαμε...
έτσι το...
το εξάπλωσε ας πούμε σαν ιδέα και το μελέτησε και το
εφάρμοσε, αλλά πράγματι είναι γεγονός ότι
είναι μια μεγάλη βάσης.
Η διαφορά της Εκκλησίας λοιπόν είναι ότι η αυτογνωσία,
γίνεται
ε... ταυτόχρονα
με τη θεογνωσία.
Γιατί αν δεν ξέρεις τον Θεό,
δεν μπορείς να καταλάβεις τον εαυτό σου.
Όπως και τον Θεό θα τον καταλάβεις
μέσα από την ύπαρξη και τη μελέτη
και του εαυτού σου και των άλλων ανθρώπων.
Παραδείγματος χάρη αν
θέλεις να μελετήσεις έναν άνθρωπο, έναν...
έναν Κύπριο ας πούμε, να μην πούμε άλλη φυλή, έναν Κύπριο,
θέλει ένας Κινέζος να μελετήσει έναν Κύπριο.
Για να μας καταλάβει, πρέπει να έρθει εδώ,
να μελετήσει τον τόπο μας, τη νοοτροπία μας,
την ψυχολογία μας, τη θρησκεία μας,
την ιστορία μας, τον πολιτισμό μας,
τη χώρα μας ακόμα,
τις συνθήκες που επικρατούν στη χώρα,
ακόμα και τις κλιματολογικές συνθήκες,
τη διατροφή μας, όλα αυτά τα πράγματα,
να τα μελετήσει καλά,
και μαζί με αυτά να μελετήσει και εμάς τους ίδιους,
για να μπορέσει να μας καταλάβει
πώς σκεφτόμαστε, πώς συνεργούμε, πώς αντιδρούμε,
πώς ζούμε, γιατί είμαστε έτσι και τα λοιπά.
Εάν πιάσει μόνο έναν άνθρωπο,
και τον μελετήσει χωρίς να μελετήσει τα υπόλοιπα
που επιδρούν σ' αυτόν τον άνθρωπο ή τον αποτελούν,
σίγουρα θα είναι ελλιπείς οι γνώσεις του.
Πρέπει να ξέρει λοιπόν
και των περίγυρών του και τον τόπο που μεγάλωσε
και όλα αυτά τα πράγματα. Έτσι συμβαίνει και με τον άνθρωπο.
Για να καταλάβεις τον άνθρωπο,
για να μάθεις τον άνθρωπο, για να μάθεις τον εαυτό σου,
πρέπει να μάθεις ακριβώς
την ύπαρξή σου από τότε που... που υπήρξες.
Να δεις πώς ο Θεός έπλασε τον άνθρωπο,
γιατί έπλασε ο Θεός τον άνθρωπο,
ποιος είναι ο σκοπός που ο Θεός έδωσε στον άνθρωπο,
και εάν ακόμα
ο Θεός έπλασε τον άνθρωπο ή οποιοσδήποτε άλλος,
ή είναι αυθύπαρκτος, ή έγινε από μόνος του.
Και είναι ανάγκη να μελετήσεις αυτά όλα
για να μπορέσεις σιγά σιγά να καταλάβεις και τον εαυτό σου,
αλλά και να δεις και την πορεία του εαυτού σου,
όχι εαυτόν έτσι απομονωμένο,
αλλά πως είναι μέσα στην πορεία
της ύπαρξής του και της παρουσίας του
και της ιστορίας του.
Βέβαια θα μου πείτε ότι,
ε λίγο πολύ από το σχολείο, από τα θρησκευτικά,
από τα κατηχητικά μας,
ξέρομε περίπου για την πλάση του ανθρώπου
όπως τη διηγείται η Αγία Γραφή.
Που για μας βέβαια είναι ένα θεολογικό βιβλίο,
δεν είναι ένα βιβλίο ανθρωπολογίας.
Δεν είναι ένα βιβλίο βιολογίας
ή κοσμολογίας, αλλά ένα θεολογικό βιβλίο.
Δηλαδή όταν η Αγία Γραφή μιλά για τη δημιουργία του κόσμου
και τη δημιουργία του ανθρώπου,
δεν ενδιαφέρεται να μας δώσει επιστημονικές
λύσεις και απαντήσεις στα θέματα αυτά,
αλλά κυρίως και κατ' εξοχήν
θέλει να μας δώσει ένα μεγάλο θεολογικό νόημα.
Και το νόημα αυτό είναι ότι ο Θεός,
εκ του μη όντως, από το μηδέν δηλαδή,
έπλασε τα πάντα,
τον κόσμο όλο,
και στη συνέχεια πλάθει τον άνθρωπο
όχι προστακτικά όπως έπλασε τον κόσμο όλο,
αλλά με μία ιδιαίτερη φροντίδα,
με μια ιδιαίτερη προσωπική παρέμβαση,
και το περισσότερο ότι δίδει στον άνθρωπο αυτό
την ομορφιά της εικόνας του,
ο άνθρωπος γίνεται εικόνα του Θεού,
και μπορεί να γίνει όμοιος με τον Θεό
πατέραν του και πλαστουργόν του.
Αυτό είναι το νόημα της Γραφής. Λένε πολλά παιδιά κυρίως,
και άνθρωποι μεγαλύτεροι πιστεύω, ότι...
σκανδαλίζονται όταν ακούνε ότι, ξέρεις, ο Θεός
εποίησε τον ουρανό και τη γη, ή έπλασε
τον άνθρωπο, επήρε χώμα και τον έπλασε.
Λέει, μα δεν είναι έτσι αφού η επιστήμη σήμερα
λέει άλλα πράγματα.
Λέει, ας πούμε, ότι έγινε έτσι ο άνθρωπος, έτσι...
με αυτόν τον τρόπο έγινε η δημιουργία,
και σκανδαλίζονται ή μπαίνουν σε ερωτήματα. Μήπως
αντιφάσκει η Εκκλησία με την επιστήμη κτλ.
Χωρίς να καταλαβαίνουν ότι δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος φόβου.
Γιατί... ας πούμε ότι έγινε η δημιουργία,
όλα αυτά τα πράγματα, με την έκρηξη,
το Μπιγκ Μπανγκ πώς το λένε.
Με μια έκρηξη λέει έγιναν όλα.
Ε ωραία, και αυτή την έκρηξη ποιος την έκαμε;
Έτσι, ποιος έκαμε την έκρηξη;
Και τι σημασία έχει το πώς έγινε;
Για εμάς δεν μας ενδιαφέρει το πώς έγινε,
αλλά ποιος τα έκαμε.
Το πώς έγινε ας το βρει η επιστήμη.
Αν έγινε ξέρω 'γω πρώτα ένα μόριο και μετά ένα
σώμα και μετά άλλα σώματα και τα λοιπά,
ας τα ανακαλύψει η επιστήμη αυτά τα πράγματα.
Δεν μας ενδιαφέρουν αυτά εμάς.
Εννοώ από πλευρά θεολογικής. Επιστημονικής, ναι,
μας ενδιαφέρουν. Αλλά θεολογική σχέση μας με τον Θεό όχι.
Μας ενδιαφέρει όμως ποιος έκαμε αυτά τα πράγματα.
Ποιος έκαμε αυτή την έκρηξη.
Και μάλιστα όταν διαβάζει κανείς το κείμενο της Γραφής,
που λέγει εκεί η Γραφή ακριβώς,
και είπε ο Θεός, «γενηθήτω φῶς»,
και είπε ο Θεός γενηθήτω το στερέωμα,
και είπε ο Θεός γενηθήτω το ένα γενηθήτω το άλλο,
τι είναι αυτά τα πράγματα; Ο λόγος του Θεού
όχι μόνον έκρηξης είναι αλλά σεισμός που σείει τα πάντα.
Ναι, ο λόγος του Θεού, αυτή η προσταγή του Θεού
στο να γίνει το ένα, να γίνει το άλλο, να γίνει το επόμενο κλπ,
όλα αυτά, βεβαίως είναι και εκρήξεις είναι και απ' όλα.
Ας βρούνε τι είναι οι επιστήμονες.
Δεν μπορούν να απορρίψουν τη δημιουργία
από τον Θεό γιατί έγινε μέσα από μίαν έκρηξη.
Εμάς μας ενδιαφέρει λοιπόν ποιος έκαμε τον κόσμο.
Το πώς έγινε ο κόσμος, το ξέρει ο Θεός βέβαια,
ας το βρει και η επιστήμη να μας το πουν και μας.
Από απλώς έτσι ενδιαφέροντα επιστημονικά.
Το δεύτερο, για τον άνθρωπο,
εκείνο το οποίο μας ενδιαφέρει
και είναι σημαντικό για μας είναι ότι, ο άνθρωπος
δεν επλάστηκε κατά τον ίδιο τρόπο
όπως έπλασε ο Θεός στην υπόλοιπη χτίση.
Αλλά με έναν πολύ διαφορετικό τρόπο,
με έναν προσωπικό τρόπο, παρέμβασης του Θεού,
που το λέει ξεκάθαρα η Γραφή ότι ο Θεός πήρε
το χώμα από τη γη και έπλασε τον άνθρωπο
ως έναν πήλινον ανδριάντα τρόπον τινά,
έτσι, ας το πούμε έτσι, ανθρωπομορφικά,
απλά δηλαδή, με απλότητα.
Δεν έπιασε ο Θεός χώμα και
φτυάρια και ζύμωνε πηλούς και έκανε
λάσπες και έκανε ανθρώπους.
Πρώτα από όλα ο Θεός ούτε χέρια έχει ούτε... τέτοια πράγματα.
Θέλει να πει ότι πήρε την πρώτη ύλη από αυτή που υπάρχει.
Έτσι, πήρε ύλη από τη γη.
Εκείνο που έχει σημασία για τον άνθρωπο,
δεν είναι η ύλη από την οποία τον έπλασε,
σαν... υλικό,
αλλά το δεύτερο στοιχείο, ότι τον πήρε αυτόν τον ανδριάντα,
αυτό το χώμα, το γήινο πράγμα το οποίον έπλασε ο Θεός,
το πήρε και του ενεφύσησε ο Θεός
και εγένετο ο άνθρωπος λέει «εις ψυχήν ζώσαν».
«καὶ εἶπεν ὁ θεός Ποιήσωμεν ἄνθρωπον ...»
«... κατ’ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ’ ὁμοίωσιν». Αυτό το...
[είναι] η διαφορά του ανθρώπου από την υπόλοιπη δημιουργία.
Ότι μόνο στον άνθρωπο έχομε αυτό το εμφύσημα του Θεού,
το οποίο δίδει στον άνθρωπο
την... το μέγα προνόμιο
και την απόλυτη διαφορά από τη χτίση,
να είναι εικόνα του Θεού,
και να μπορεί να γίνει όμοιος με τον Θεό.
Κανένα ζώο δεν είναι εικόνα του Θεού, κανένα ζώο.
Τα ζώα τα υπόλοιπα πλάστηκαν ε...
με την εντολή του Θεού, και δεν αναφέρει η Γραφή ότι
κανένα από τα ζώα αυτά δεν έχει την εικόνα του Θεού πάνω του.
Όταν λέμε τώρα εικόνα Θεού, τι σημαίνει;
Όταν λέει κατ' εικόναν, έτσι [ασαφής] σημαίνει ότι...
μια εικόνα του Θεού,
ας πούμε μια φωτογραφία του Θεού,
αν μπορούμε να πούμε αυτόν τον... παραλληλισμό.
Δηλαδή όπως εμείς βγάζομε μια φωτογραφία και η φωτογραφία
μας δείχνει όπως είμαστε,
και καμιά φορά παραπονούμαστε ότι δεν είναι καλή η φωτογραφία,
γιατί βγήκαμε όπως είμαστε,
ότι... [ακροατήριο γελά]
Καμιά φορά όταν έρχονται να με βγάλουν φωτογραφία,
του λέω, θέλω να με βγάλεις πιο αδύνατον,
έτσι πιο σκελετωμένον, πιο...
Μένουν και οι φωτογράφοι και με κοιτάζουν καμιά φορά,
απορούν, αστείο πάλι τούτος; Είναι σοβαρό;
Προσπαθούν να με ψυχολογήσουν, να δουν.
Λοιπόν,
ε, δυστυχώς, ό,τι δείχνεις- ό,τι είσαι, σε βγάζει, έτσι.
Λοιπόν, είναι μια εικόνα αυτή, είναι μια εικόνα.
Ο Θεός έπλασε τον άνθρωπον κατ' εικόνα δικήν του,
όχι εξωτερικά.
Ο Θεός δεν έχει χέρια, πόδια, μάτια, πρόσωπο κλπ
που έχομε εμείς.
Αυτά πλάστηκαν,
σύμφωνα με τις ανάγκες του ανθρώπου.
Έχει ανάγκη να έχει χέρια, έχει ανάγκη να έχει πόδια,
έχει ανάγκη να έχει κεφάλι κλπ.
Όλα αυτά πλάστηκαν για να μπορεί να ζει ο άνθρωπος,
να διαβιώνει, σ' αυτόν τον κόσμο,
ανάλογα με τις ανάγκες που έχει στον κόσμο αυτόν.
Η εικόνα του Θεού έγκειται
εις την ψυχή του ανθρώπου. Βέβαια,
δεν ξεχωρίζομε τον άνθρωπο, ο άνθρωπος είναι μια ενότητα,
αλλά,
σ' αυτή την περίπτωση μπορούμε να πούμε ότι
ναι, είναι σ' αυτά τα...
τα χαρίσματα τα οποία έχει ο άνθρωπος μέσα του.
Και κυρίως, η εικόνα του Θεού έγκειται,
εις το αυτεξούσιον του ανθρώπου.
Ότι ο άνθρωπος είναι ελεύθερος, έχει το αυτεξούσιον.
Είναι δηλαδή κύριος του εαυτού του.
Έχει αυτή την ελευθερία.
Την οποία του έδωσε ο Θεός
σαν το πιο μεγάλο δώρο,
και δεν του την παίρνει ποτέ ο Θεός πίσω,
και τη σέβεται απόλυτα,
έστω κι αν ακόμα αυτή η ελευθερία
καθίσταται τραγική, και για τον άνθρωπο
και για πολλούς άλλους καμιά φορά,
αλλά ίσως ε... μπορεί ακόμα
να στραφεί και εναντίον του Θεού αυτή η ελευθερία.
Αλλά επ' ουδενί λόγο
ο Θεός δεν καταργεί την ελευθερία του ανθρώπου,
γιατί ο Θεός ό,τι μας δίδει, δεν το παίρνει πίσω.
Δεν είναι όπως τους ανθρώπους, όπως εμάς,
που άμα τσακωθούμε πιάνομε τα δώρα του άλλου,
ή στέλνει μας τα το πολύ πολύ μες το σακούλι ας πούμε.
Πιάσ' τα δώρα που μου έκαμες,
ή φέρε μου τα δώρα που σου έκαμα.
Ο Θεός δεν κάνει τέτοια πράγματα.
Τέτοιες μικρότητες ο Θεός δεν έχει.
Ο Θεός έδωσε το δώρο
της ελευθερίας, το αυτεξούσιο, το ηγεμονικό,
και το έδωσε στον άνθρωπο και το άφησε, στον άνθρωπο.
Και τη δυνατότητα να γίνει όμοιος με τον Θεό.
Όλοι οι άνθρωποι είναι εικόνες του Θεού,
όλοι οι άνθρωποι ανεξαιρέτως.
Δεν είναι δυνατόν να υπάρξει ανθρώπινη ύπαρξης,
που να μην είναι εικόνα του Θεού.
Όπου και αν είναι, όπου και αν βρίσκεται,
όπως και αν είναι, ό,τι κι αν είναι αυτός ο άνθρωπος.
Είναι εικόνα του Θεού. Όμως,
ξέρομε από τη δημιουργία- από την... Γραφή, ότι
ο άνθρωπος αυτός, ο ωραιότατος άνθρωπος,
τον οποίο ο Θεός έπλασε με τόση ομορφιά
και τόση χάρη και τόση αγάπη,
τον έπλασε ο Θεός,
και είναι το πιο όμορφο δημιούργημα του Θεού.
Δεν υπάρχει κάτι πιο όμορφο από τον άνθρωπο στον κόσμο,
ούτε κάτι πιο πολύτιμο από τον άνθρωπο.
Όσο αξίζει όλος ο κόσμος δεν αξίζει ένας άνθρωπος.
Πολύ περισσότερο ο άνθρωπος αξίζει από όλον τον κόσμο,
πάρα πολύ περισσότερο.
Από όλη τη δημιουργία.
Γι' αυτό λοιπόν,
όταν έγινε η παράβαση της εντολής του Θεού,
η πτώσης δηλαδή του ανθρώπου,
αυτή η ωραιότητα,
αυτή η ομορφιά, την οποία έπλασε ο Θεός, έσπασε.
Συνετρίβηκε το κατ' εικόνα το οποίο ο Θεός μας έδωσε.
Η εικόνα του Θεού έπεσε κάτω
και γίνε χίλια κομμάτια, έσπασε.
Αυτά όλα τα χαρίσματα που μας έδωσε ο Θεός,
και προπάντων την ελευθερία,
αυτά όλα μεταποιήθηκαν μέσα μας πλέον
αντί σε χαρίσματα, αντί σε δώρα, αντί σε προτερήματα,
μεταποιήθηκαν μέσα μας σε πάθη και αμαρτίες,
και ελαττώματα. Και μετεστράφησαν.
Η αγάπη, η προς τον Θεό ανιδιοτελής αγάπη
εστράφηκε πλέον και έγινε η ιδιοτελής αγάπη
προς τη χτίση, προς τον άλλον άνθρωπο,
όχι ανιδιοτελώς αλλά ιδιοτελώς, εμπαθής.
Εμπαθής αγάπη, εμπαθής κίνησης,
και όλα όσα τέλος πάντων αποτελούν τον εμπαθή άνθρωπο.
Παρά ταύτα όμως,
παρόλο που ο άνθρωπος έσπασε την εικόνα του Θεού,
εντούτοις όμως δεν εχάθηκε τελείως.
Μπορεί αυτά τα κομμάτια να τα ξαναμαζέψει
και να τα ξανασυναρμολογήσει,
και να ξαναγίνει ο πίνακας εκείνος,
παζλ πως μου το είπατε την άλλη φορά, που συναρμολογείται
και ξαναγίνεται έστω και με κάτι γραμμούλες που φαίνονται,
ξαναγίνει ο πρώτος πίνακας.
Αλλά όμως, για μας,
υπάρχει μια άλλη πλέον πραγματικότητα.
Εμείς, δεν γνωρίζομε
τον πρώτον άνθρωπο όπως τον έπλασε ο Θεός.
Τον ξέρομε βέβαια από τη Γραφή,
τον ξέρομε από τα λόγια των Πατέρων,
τον ξέρομε και από τη ζωή μας,
αλλά ο πρώτος άνθρωπος συνετρίβηκε, δεν υπάρχει πλέον.
Εμείς είμαστε τέκνα, απόγονοι,
του ανθρώπου του πεπτωκότος, αυτού που έσπασε.
Το προπατορικό αμάρτημα, που λέμε,
δεν είναι η νομική παράβασης μιας εντολής του Θεού,
αλλά είναι η κληρονομιά,
έτσι, η κληρονομική... η κληρονομική κατάστασης
που έχομε μέσα μας λόγω της συνέχειας μας
από τους πρωτοπλάστους. Είμαστε παιδιά
των πεπτωκότων ανθρώπων αυτών.
Άρα, κουβαλούμε μέσα μας
αυτήν τη διάσπαση της εικόνας του Θεού,
και έχομε μέσα μας όλα αυτά τα πάθη και τις αμαρτίες,
και όλο αυτόν τον σκορπιστό
της ωραιότητας με την οποία ο Θεός μας έπλασε.
Αυτή είναι η κατάστασή μας μετά την πτώση.
Όμως, τώρα,
εδώ και δυο χιλιάδες χρόνια,
έχομε έναν άλλο γεγονός.
Κόβει την ιστορία ο Θεός στη μέση,
και τρόπο τινά εισβάλλει ο Θεός εις την ιστορία,
και μας δίδει πλέον τον νέον άνθρωπο, τον καινό άνθρωπο,
τον καινούριο άνθρωπο, τον νέο Αδάμ,
που είναι ο θεάνθρωπος Χριστός, ο Κύριος Ιησούς Χριστός.
Έρχεται αυτός, και μας δίδει ως πρότυπο,
τον εαυτόν του, ως τον νέον άνθρωπο.
Και μας κάμνει πλέον παιδιά του,
που μπορούμε να έχομε την κληρονομικότητα της χάριτος
και της θεραπείας μας και της ομορφιάς της δικής του,
μέσα πλέον από την Εκκλησία.
Πρώτα με το βάπτισμά μας. Το βάπτισμα,
είναι το πρώτο μυστήριο που μας εισάγει στην Εκκλησία,
στον χώρο δηλαδή της θεραπείας μας.
Δια του αγίου μυστηρίου αυτού,
δια της Χάριτος του Αγίου Πνεύματος,
αποβάλλομε τον παλαιόν άνθρωπο
και ενδυόμαστε τον Χριστό.
«ὅσοι γὰρ εἰς Χριστὸν ἐβαπτίσθητε, ...»
«... Χριστὸν ἐνεδύσασθε».
Ξαναντυνόμαστε, τρόπον τινά, τον Χριστό πάνω μας.
Έχομε το μυστήριο του χρίσματος
το οποίο μας δίνει τη δύναμη και την ενέργεια
να ενεργοποιήσομε όλα αυτά τα οποία μας δίνει το βάπτισμά μας,
και κατ' εξοχή έχομε το μυστήριο της Ευχαριστίας,
της Θείας Μεταλήψεως,
της Κοινωνίας του Σώματος και του Αίματος του Χριστού,
το οποίο, μας μεταγγίζει
αυτήν τη Χάρη, τη μεγάλη δωρεάν,
που να γινόμαστε πραγματικά κληρονόμοι του Θεού
και τέκνα του Θεού και να μπορούμε να του μοιάσομε.
Είναι λοιπόν απαραίτητο
για να μπορέσομε να ξαναβρούμε
αυτή την πρώτη μας κατάσταση,
να μπούμε στην Εκκλησία με το Άγιο Βάπτισμα,
με τα υπόλοιπα μυστήρια, με το Χρίσμα και τα λοιπά,
και κατ' εξοχή και προπάντων με τη Θεία Ευχαριστία.
Γι' αυτό ο Χριστός μας είπε ότι αν
δεν φάτε το Σώμα μου και αν δεν πείτε το Αίμα μου,
δεν έχετε ζωή μέσα σας, είσαστε νεκροί, είσαστε πεθαμένοι.
Όπως ένα σώμα που μπορεί να είναι όμορφο
μπορεί να 'ναι ξέρω 'γω αρτιμελές,
μπορεί να είναι νέον εις την ηλικία,
αλλά είναι νεκρό, δεν είναι ζωντανό.
Έχει όλα τα εξαρτήματά του αλλά είναι νεκρό.
Έτσι είναι και ο άνθρωπος ο οποίος
δεν μετέχει στο Σώμα και στο Αίμα του Κυρίου.
Τώρα, τι σημαίνει για μας
το ότι μας έπλασε ο Θεός, και γιατί είναι σημαντικό
για την αυτογνωσία μας;
[παύση]
Το ότι μας έπλασε ο Θεός,
είναι σημαντικό για μας, γιατί;
Πρώτα απ' όλα μας δείχνει,
ότι αυτός που μας δημιούργησε,
δεν είναι η τύχη,
δεν είναι ξέρω 'γω μια νομοτέλεια φυσική,
αλλά είναι ο ίδιος ο Θεός. Και μάλιστα,
μας έπλασε με ένα προσωπικό ενδιαφέρον.
Και μας έδωσε πάνω μας
τον πλούτο των χαρισμάτων του.
Που αμέσως, μέσα μας αισθανόμαστε
ότι δεν είμαστε τυχαία όντα,
δεν είμαστε τυχαία πράγματα, δεν είμαστε τυχαίες υπάρξεις.
Ήρθαμε εδώ έτσι κατά λάθος,
και δεν ξέρομε ούτε από που ήρθαμε,
ούτε γιατί ζούμε ούτε που πάμε.
Ξέρομε πολύ καλά ότι μας έπλασε ο Θεός,
και με φροντίδα. Και...
και ο Θεός μας γνώριζε, πριν γεννηθούμε.
Δεν ξέρω εάν μπορεί κανείς να το καταλάβει αυτό το πράγμα.
Θέλει έτσι μιαν... ησυχία,
και μια κατάσταση έτσι κάπως πνευματική
να καταλάβει κανείς ότι... έτσι να το εννοήσει, να το...
να το βιώσει, ότι ο Θεός με γνώριζε
και γνώριζε τη ζωή μου ολόκληρη,
πριν ακόμα δημιουργηθεί ο κόσμος όλος.
Εάν βρεθούμε κανιά φορά σε ησυχία,
ας σκεφτούμε ότι πριν εκατομμύρια χρόνια,
έτσι, πριν υπάρξει τίποτα,
που ήταν μηδέν, δεν υπήρχε τίποτα παρά μόνο ο Θεός,
ο Θεός υπήρχε ως αυθύπαρκτος ύπαρξης,
ο Θεός με γνώριζε.
Ήξερε ο Θεός και την παραμικρή λεπτομέρεια της ζωής μου.
Ο Θεός δεν με γνώρισε όταν γεννήθηκα.
Δεν επερίμενε να δούμε, α, τούτη η κοπέλα,
τούτο μωρό που να γεννήσει, να δούμε ίντα που να κάμει,
και τι θα γίνει και πώς θα προχωρήσει. Όχι,
ο Θεός γνωρίζει τα πάντα.
Βέβαια εδώ να προσέξομε ότι, ναι ο Θεός γνωρίζει τα πάντα,
αλλά δεν κατευθύνει τα πάντα.
Έτσι; Είναι μια πολύ λεπτή, αλλά τεράστια διαφορά.
Ο Θεός όλα τα γνωρίζει,
αλλά δεν είναι αυτός που τα καθορίζει.
Δεν τα καθορίζει όλα ο Θεός. Αν εγώ θέλω να κάμω ένα κακό,
έτσι πιάσω ένα πιστόλι και κάμω ένα κακό ας πούμε,
δεν σημαίνει ότι ο Θεός ήθελε να το κάμω αυτό το πράγμα,
δεν το ήθελε ο Θεός, σίγουρα.
Γιατί το έκαμα; Γιατί εγώ το ήθελα.
Γιατί αμαρτάνω; Δεν θέλει ο Θεός να αμαρτάνω.
Το ξέρει ότι θα αμαρτήσω, αλλά δεν το θέλει.
Γιατί το κάμνω; Γιατί είμαι ελεύθερος.
Και έχω την ελευθερία και το αυτεξούσιο
και να αμαρτάνω ακόμα.
Είναι μια πολύ πολύ έτσι λεπτή
διάκρισης που δεν ταυτίζεται στον Θεό
η γνώσης με το θέλημα του Θεού.
Τα ξέρει όλα, αλλά δεν τα θέλει όλα.
Τα ξέρει όλα αλλά δεν τα καθορίζει αυτός όλα.
Το ότι όμως, και μόνο το ότι
έχω αίσθηση μέσα μου, ότι ο Θεός
προ καταβολής κόσμου, έτσι πριν να υπάρξει ο κόσμος,
με γνώριζε, και...
ήξερε για μένα τα πάντα,
και με έφερε από την ανυπαρξία εις την ύπαρξη,
«εκ του μη όντος εις το είναι ημάς [ο Θεός] παρήγαγε».
Από το μη ον, μας παρήγαγε στην ύπαρξη.
Αυτό το πράγμα, γεννά μες την καρδιά του ανθρώπου
μεγάλη ευγνωμοσύνη προς τον Θεό.
Πρώτα, μεγάλη ασφάλεια στον άνθρωπο.
Ότι αφού ο Θεός όλα τα ξέρει,
άρα μη φοβάσαι,
μην αγχώνεσαι, μην αγωνιάς.
Άφησε τον Θεό και παρακάλεσε τον Θεό
να επέμβει αυτός στη δική σου ζωή
και να κατευθύνει τη ζωή σου σύμφωνα με το δικό του θέλημα,
όχι σύμφωνα με το δικό σου εμπαθές νόημα, και θέλημα.
Και ακόμα,
διώχνει από μέσα μας κάθε φοβία
για την πορεία της ζωής μας.
Κάθε φοβία.
Θυμάμαι που κάποια φορά είχαμε δυσκολίες,
και λέγαμε στον γέροντά μας, τι θα γίνει τώρα;
Έλεγε, τίποτα, μη φοβάσαι, μη φοβάσαι τίποτα.
Τίποτα παραπάνω και τίποτα λιγότερο
από όσο ο Θεός γνωρίζει.
Ξέρει ο Θεός. Αφού ο Θεός ξέρει, μη φοβάσαι.
Δεν θα γίνει τίποτα περισσότερο.
Μα... απειλείσαι, μα... ξέρω τους εκφοβίζουν, μα... φοβάσαι.
Τίποτα.
Έχε ειρήνη.
Δεν θα γίνει τίποτα περισσότερο από αυτό που ο Θεός ξέρει.
Θα μου πεις, τα κακά;
Και αυτά τα ξέρει ο Θεός.
Δεν τα θέλει, δεν τα ευλογεί ο Θεός,
δεν τα καθορίζει ο Θεός τα κακά που θα κάνομε,
όμως είναι δίπλα μας, είναι μαζί μας.
Μας δίνει τη δύναμη και την υπομονή να τα περάσομε.
Και όχι μόνο να τα περάσομε, αλλά και να τα αξιοποιήσομε.
Το κακό να το κάνομε καλό,
και το πικρό να το κάνομε γλυκύ.
Αλλά δεν είναι αυτός ο σκοπός του δικού μου λόγου τώρα.
Ο σκοπός είναι για να καταλάβομε ότι
ο Θεός μας εγνώριζε,
πριν να έρθομε στην ύπαρξη,
προκαταβολής κόσμου. Έτσι.
Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο που αφορά την ύπαρξή μας,
τη γνώση του εαυτού μας, είναι ότι,
αφού ο Θεός μας έπλασε,
και δεν είμαστε αυθύπαρκτα όντα,
σημαίνει δύο πράγματα. Ότι,
δεν μπορούμε να υπάρξομε
χωρίς να είμαστε συνδεδεμένοι με τον Θεό.
Γι' αυτό ο Θεός είπε στους πρωτοπλάστους ότι,
από την ημέρα που θα παραβείτε την εντολή,
και θα διακόψετε τη σχέση σας μεταξύ μας,
«θανάτῳ ἀποθανεῖσθε», θα πεθάνετε.
Σαν αποτέλεσμα αυτής της διακοπής.
Είναι σαν να λες του αλλού,
τη στιγμή που σταματάς να αναπνέεις, θα πεθάνεις.
Είναι το αποτέλεσμα. Δεν είναι τιμωρία.
Είναι το φυσικό αποτέλεσμα.
Κόβεσαι από το νήμα της ζωής, θα πεθάνεις.
Λοιπόν, από τη στιγμή που διακόπτεις
τη σχέση σου με τον Θεό, αποθνήσκεις,
και πέθανε ο άνθρωπος. Πρώτα πέθανε πνευματικά,
πέθανε η ψυχή του μόλις διέκοψε τη σχέση του
με την πηγή της ζωής του, την ύπαρξής του,
και μετά πέθανε και βιολογικά,
όπως πεθαίνουν μέχρι σήμερα οι άνθρωποι.
Είναι ανάγκη λοιπόν για να ζούμε,
να είμαστε ενωμένοι με αυτόν που μας δημιούργησε.
Δεν είμαστε αυθύπαρκτοι. Δεν γίναμε από μόνοι μας,
για να έχομε αυτοζωία, να ζούμε από μόνοι μας.
Κάποιος άλλος μας έφερε εις την ύπαρξη.
Και για να υπάρχομε, πρέπει να είμαστε ενωμένοι μαζί του.
Ακόμα, αυτός ο άλλος που μας έφερε εις την ύπαρξη,
δεν μας άφησε σε μια τυχαιότητα έτσι.
Δεν μας εξαπόλυσε όπως λέμε στην Κύπρο,
και πάτε όπου θέλετε,
αλλά έχομε ένα σκοπό για τον οποίο υπάρχομε.
Έχομε ένα σκοπό για τον οποίο εγίναμε.
Και αυτός ο σκοπός είναι, να ζούμε αιώνια,
ενωμένοι, μέσα στην αγάπη του Θεού.
Αυτός είναι ο σκοπός της ζωής μας.
Εάν αυτός ο σκοπός δεν εξυπηρετείται,
δεν γίνεται, δεν τον διακονούμε αυτόν τον σκοπό, σημαίνει ότι
χάσαμε τον σκοπό της ζωής μας,
και σημαίνει ότι ο εαυτός μας
που έχει δικούς του τρόπους που λειτουργεί
και η ψυχή μας πολλές φορές,
δεν αναπαύεται όταν δεν ευρίσκει τον εαυτόν της.
Δηλαδή, είναι ας πούμε η ψυχή μας
όπως το ραδιόφωνο,
που καμιά φορά πάμε να βρούμε ένα σταθμό
και πρέπει να πετύχομε ακριβώς εκεί που είναι ο σταθμός.
Λίγο πάνω λίγο κάτω να πάμε,
μπαίνουν παράσιτα και δεν ακούμε καλά.
Κάτι ακούμε αλλά δεν ακούμε καλά.
Έτσι συμβαίνει και με τον άνθρωπο.
Εάν δεν πετύχει ακριβώς
να τοποθετήσει την ύπαρξή του
σε μια απόλυτη σχέση αρμονίας
με τον δημιουργό του, με αυτόν που τον έπλασε,
και με τον σκοπό για τον οποίον επλάστηκε,
τότε υπάρχουν μέσα στο είναι του ανθρώπου παράσιτα.
Και ο άνθρωπος λειτουργεί
παράδοξα, κάμνει πράγματα λανθασμένα.
Όλα αυτά τα λανθασμένα πράγματα που κάμνει,
είναι αφενός μεν οι αμαρτίες μας.
Οι αμαρτίες μας είναι τα αποτελέσματα
της μη ακόμα απόλυτα σωστής σχέσης μας με τον Θεό,
γιατί αν είμαστε απόλυτα ενωμένοι
με την αγάπη με τον Θεό,
δε θα κάμναμε αυτά που κάμνομε.
Για να τα κάμνομε σημαίνει ότι ακόμα
είμαστε λειψοί,
δεν έχομε ολοκληρωθεί ακόμα.
Γι' αυτό έχομε και διαρροές, γι' αυτό και κάνομε λάθη,
γι' αυτό και κάμνομε πράγματα πολλές φορές που
δεν είναι καλά πράγματα.
Τα κάμνομε γιατί δυστυχώς δεν είμαστε ακόμα τέλειοι,
δεν ενωθήκαμε απόλυτα με την αγάπη του Θεού.
Αν ενωθούμε απόλυτα με την αγάπη του Θεού,
τότε δεν θα έχομε ανάγκη,
ούτε θα έχει πάνω μας
δύναμη ο νόμος της αμαρτίας, δεν θα μας πιάνει.
Τώρα μας πιάνει γιατί έχομε ακόμα αυτή την ανωριμότητα.
Και από την άλλη πλευρά,
ένας λόγος για τον οποίο συμπεριφερόμαστε
αλλόκοτα, κάνομε πράγματα ξέρω 'γω...
παράξενα, πράγματα τρελά, πράγματα...
πράγματα ακατανόητα,
ή μας πιάνουν εκείνες οι μαύρες μας που... ε...
δεν ξέρομε γιατί υπάρχομε,
δεν ξέρομε γιατί ζούμε, δεν ξέρομε...
δεν μας ευχαριστεί τίποτα, όλα μας είναι κενά,
όλα μας είναι μαύρα, όλα μας είναι άραχνα,
και θέλομε ξέρω 'γω...
άλλα πράγματα ας πούμε για να βρούμε τον εαυτό μας,
και κάνομε ανοησίες,
αυτό γίνεται γιατί ακριβώς
δεν βρήκαμε το σκοπό της ύπαρξής μας.
Και ο εαυτός μας, διαμαρτύρεται.
Ο εαυτός μας από μόνος του,
που έχει δικές του αισθήσεις η καρδιά μας, η ψυχή μας,
όταν βλέπει ότι δεν ενώνετε με αυτό για το οποίο
είναι προορισμένη,
τότε δημιουργεί όλα εκείνα τα παράσιτα.
Τι είναι ας πούμε, παραδείγματος χάρη,
βίαια συμπεριφορά;
Τι είναι ας πούμε αυτό το... το να τρέχει ο άνθρωπος
και να ψηλαφά τον θάνατο;
Τι είναι τα ναρκωτικά,
τα ποτά, χίλια πράγματα τα οποία κάμνει ο άνθρωπος;
Γιατί τα κάμνει; Εάν ήταν γεμάτος,
εάν ήταν πλήρης, εάν ήταν ισορροπημένος,
εάν ήταν αρμονικός,
θα έκαμνε αυτά τα πράγματα; Θα είχε ανάγκη να πιει
ποτά και να μεθά,
θα είχε ανάγκη να παίρνει ναρκωτικά,
θα είχε ανάγκη να καταφεύγει σε χαζομάρες, σε ανοησίες,
σε πράγματα που τον καταστρέφουν; Όχι.
Δεν θα είχε ανάγκη να κάμνει αυτά τα πράγματα όλα.
Τα κάμνει αυτά γιατί μέσα του υπάρχουν κενά,
μέσα του υπάρχουν υπαρξιακά κενά.
Τα οποία εκδηλώνονται προς τα έξω,
με συμπεριφορές και αναζητήσεις
άρρωστες, λανθασμένες.
Γι' αυτό είναι αναγκαίο στον άνθρωπο
να έχει σωστή σχέση με τον Θεό,
για να μπορεί να λειτουργεί σωστά και με τον εαυτό του,
να λειτουργεί σωστά με το περιβάλλον του,
και να έχει αυτήν την ωραία ας πούμε ισορροπία μέσα του
που λέμε πάντοτε, που είναι τόσο θαυμαστή και
αξιοθαύμαστη δηλαδή, τη θαυμάζει κανείς,
και δεν κάμνει πράγματα ο άνθρωπος
άρρωστα, ξέφρενα πράγματα, τρελά και ανόητα,
τα οποία και τον βλάφτουν, και τον προσβάλλουν,
και τον μειώνουν, και τον εξευτελίζουν.
[παύση]
Αυτά σαν προϋπόθεσης
για να μπορεί κανείς να καταλάβει τον εαυτό του.
Τώρα, να πει κανείς, καλά, εμείς είμαστε νέοι άνθρωποι,
δεν ξέρομε αυτά τα πράγματα,
καθόμαστε να ερευνήσομε τον εαυτό μας.
Τι γίνεται; Εάν μπεις μέσα στον εαυτό σου,
και δεν ξέρεις αυτά τα πράγματα,
δεν τα έχεις σαν προϋπόθεση μέσα σου,
δεν τα γνωρίζεις έστω και θεωρητικά,
που αυτά δεν είναι θεωρίες, αλλά είναι εμπειρίες,
που τις ανακαλύπτει ο άνθρωπος
μέσα στην Εκκλησία με την πνευματική ζωή,
αλλά έστω και θεωρητικά αν δεν τα ξέρει,
τότε το είναι μας είναι σαν μια άβυσσος.
Μια άβυσσος στην οποία μπαίνει ο άνθρωπος
και δεν ξέρει που θα βγει. Είναι μια άβυσσος ο εαυτός μας,
ακατανόητος πολλές φορές και σε εμάς τους ιδίους.
Δεν μπορούμε να τον καταλάβομε,
δεν μπορούμε να τον ερμηνεύσομε,
δεν μπορούμε να τον τιθασεύσομε.
Και γεννά μέσα μας αδυσώπητα ερωτήματα.
Ο ίδιος ο εαυτός μας.
Γι' αυτό ο σύγχρονος άνθρωπος,
ο άνθρωπος δηλαδή, όχι ο σύγχρονος, κάθε άνθρωπος,
αποφεύγει να βρεθεί με τον εαυτόν του.
Γι' αυτό θέλει να κάμνει συνέχεια πράγματα.
Δεν θέλει να μείνει μόνος του.
Το πιο ωραίο πράγμα στον κόσμο,
είναι η μοναξιά. [γελά]
Είναι μπλακ χιούμορ αυτό που λέω.
[ακροατήριο γελά]
Το πιο ωραίο πράγμα, στον άνθρωπο,
είναι να είναι μόνος του.
Πώς το εννοώ;
Όταν είναι μόνος του, όχι με την έννοια της μοναξιάς και της...
ότι είναι μόνος του δηλαδή έτσι κεντρικά,
αλλά απερίσπαστος ο άνθρωπος,
όταν πλέον είναι μεν μόνος του,
αλλά έχει αυτή την ένωση με τον Θεό,
με τον εαυτόν του, με τον κόσμο, με τον περιβάλλον του,
τότε πραγματικά, όπως λένε οι Πατέρες,
«εντρυφά εν τη μονώση».
Είναι τρυφή η μόνωσης.
Αλλά ταυτόχρονα, εάν ο άνθρωπος
δεν είναι σε αυτήν την πνευματική κατάσταση,
η μόνωσης είναι κόλασης.
Γιατί και η κόλασης είσαι μόνος σου,
αλλά είσαι και πραγματικά μόνος σου.
Δεν μπορεί να κοινωνήσεις με κανέναν,
ούτε με τον εαυτό σου. Και μάλιστα,
ο χειρότερος δήμιος εις κόλαση είναι ο εαυτός μας.
Ο εαυτός μας είναι αυτός ο οποίος
θα είναι σαν το δήμιο και θα μας
κολάζει, θα μας τιμωρά, συνέχεια.
Και ούτε τον άλλον άνθρωπο, ούτε τον Θεό,
ούτε το περιβάλλον ακόμα μπορούμε να καταλάβομε.
Γιατί... βλέπετε... οι άνθρωποι καταστρέφουν το περιβάλλον.
Πολλές φορές εν γνώση τους.
Ήμουν σε ένα σχολείο της προάλλες,
πήγαν κάποιοι και ξερίζωσαν όλα τα δέντρα από μέσα.
Τα 'κοψαν. Έκλαιγε και η διευθύντρια,
τι τους έκαναν τα δέντρα;
Τι τους έκαναν; Τίποτα.
Τι τους έκαναν τα δέντρα; Αλλά τι θα κάμει κι αυτός;
[παύση]
Είναι όλα εχθρικά γύρω του.
Και τα έμψυχα και τα άψυχα.
Και ο εαυτός του ο ίδιος.
Γι' αυτό και δεν τον ενδιαφέρει.
Θέλει να σκοτώσει και τον εαυτό του ακόμα.
Και οτιδήποτε άλλο πράγμα.
Γιατί εάν δεν καταφέρει
να γίνει φίλος με όλα αυτά, θα γίνει εχθρός.
Και αν δεν γίνει εχθρός, το καλύτερο,
να παραμείνει αδιάφορος προς όλα
και να μαραθεί μέσα σ' αυτήν την αδιαφορία του.
Να μη χαρεί τη ζωή του και την ύπαρξή του.
Γι' αυτό ο άνθρωπος σήμερα φοβάται τη μόνωση.
Δεν θέλει να είναι μόνος του.
Δεν θέλει να είναι μόνος του,
ας είναι και η τηλεόραση, πρέπει να παίζει,
και ας μην... μην την παρακολουθά. Έτσι;
Θέλει να πάρει μαζί του το τηλέφωνο του.
Θέλει ξέρω 'γω να πάρει μαζί του τα ράδιά του, τα πράγματά του.
Όχι μόνος του πάντως. Όχι μόνος του.
Θαυμάζω που... πάνε οι άνθρωποι στις εξοχές,
λέει, να κάνομε ένα εξοχικό, να πηγαίνομε να ξεκουραζόμαστε.
Εντωμεταξύ παν' και κατασκοτώνονται.
Διότι μέχρι που να μετακομίσουν,
και να πάρουν και τα πράγματα όλα, και να πάνε εκεί,
δεν πάνε από πού- εντάξει, άντε πήγαμε εκείνα όλα τα πράγματα,
φέρνουν και όλους τους φίλους τους μαζί,
ε να μην είμαστε και μόνοι μας, πάνω στα βουνά. Έτσι;
Πάνε και όλοι πάνω στα βουνά,
και γίνεται η εσχάτη πλάνη χείρων της πρώτης.
Πιο καλά θα είναι τα σπίτι τους, και πιο ξεκούραστοι,
παρά πάνω στο εξοχικό τους.
Ή λένε να πάμε να ξεκουραστούμε.
Να πάμε σ' ένα ταξίδι ας πούμε.
Πάνε ένα ταξίδι, πάνε και πολλοί μαζί,
και κατασκοτώνονται, γιατί δεν πάνε να μείνουν ήσυχοι,
να ξεκουραστούν, αλλά πάνε και διασκεδάζουν πρωί ως τη νύχτα,
πάνε- γυρίζουν εδώ, γυρίζουν εκεί,
αεροπλάνα, πλοία, τρένα, ξέρω 'γω αυτοκίνητα.
Στον τέλος τι γίνεται; Έρχονται πίσω κατάκοποι οι άνθρωποι,
κατάκοποι. Θέλουν να ξεκουραστούν από την ξεκούραση,
την οποίαν υπεβλήθησαν.
Δεν μπορεί να μείνει μόνος του ο άνθρωπος.
Γιατί αν μείνει μόνος του,
τότε θα έρθει αντιμέτωπος με τον εαυτόν του.
Τότε θα αρχίσει ο εαυτός του να αναδύει από μέσα πράγματα.
Τότε θα δυσκολευτεί,
θα ταραχθεί ο άνθρωπος.
Ενώ αντίθετα ο άλλος ο άνθρωπος,
ο οποίος ευρήκε το νόημα της ύπαρξής του,
και έγινε φίλος με τον εαυτόν του,
αυτός ο άνθρωπος πραγματικά
χαίρεται και όταν είναι οι αδελφοί του παρόντες,
γιατί βλέπει σε αυτούς την εικόνα του Θεού
και τους βλέπει με τόση άνεση σαν αδελφούς του,
αλλά και όταν είναι μόνος του, δεν είναι μόνος του,
είναι ενωμένος με όλους και με όλα.
Αγαπά τη χτίση, αγαπά τη φύση, τη δημιουργία,
και πάνω απ' όλα αγαπά τον δημιουργό Θεό.
Και μέσα του γίνεται η καρδιά του παράδεισος.
Αναπαύεται, εντρυφά,
διασκεδάζει, χαίρεται,
γιατί είναι μαζί του ο πιο καλός του φίλος.
Ποιος είναι; Ο εαυτός του.
Δεν τον τρομάζει ο εαυτός του,
δεν του είναι εχθρός του ο εαυτός του,
είναι ο καλύτερος του φίλος.
Και αν είναι και ένας άνθρωπος ακόμα μαζί του,
εκείνος δεν του είναι κόπος,
δεν του είναι κάτι προς κατανάλωση,
αλλά είναι ο αδελφός του, η εικόνα του Θεού.
Ο ίδιος εαυτός του. Αυτό που λέει ο Χριστός,
αγαπήσεις τον πλησίον σου ως εαυτόν.
Να αγαπήσεις τον άλλον,
σαν να είναι ο εαυτός σου ο ίδιος.
Όχι όπως αγαπάς τον εαυτό σου.
Κάποτε ένας μου λέγει,
ο Χριστός είπε να αγαπήσεις τον πλησίον σου ως εαυτόν.
Δηλαδή να τον αγαπάς όπως τον εαυτό σου.
Εγώ δεν αγαπάω τον εαυτό μου,
άρα δεν θέλω να αγαπώ και τον πλησίον μου.
Δεν είναι έτσι το νόημα.
Το νόημα είναι να αγαπήσεις τον άλλο
γιατί είναι ο εαυτός σου,
ο ίδιος, ο άλλος είναι ο εαυτός σου.
Και δεν μπορεί να τον ξεχωρίσεις από τη δική σου υπόσταση.
Άρα, ο άλλος ο άνθρωπος,
δεν σε ενοχλεί, δεν σε κουράζει,
δεν σε ταλαιπωρεί, αλλά σε αναπαύει.
Και όταν είναι παρόν, σε αναπαύει,
και όταν είναι απόν, πάλι είναι σαν να είναι παρόν.
Πάλι σε αναπαύει και πάλι είσαι ε...
ευτυχισμένος,
και στην παρουσία και στην απουσία
γιατί πάνω απ' όλα ο Θεός
που είναι πανταχού παρόν και τα πάντα πληρών
είναι μαζί σου.
Αυτά παιδιά- ξέρω σας εκούρασα,
είναι κουραστικά έτσι να τα ακούει κανείς,
αλλά νομίζω είναι απαραίτητα έστω και σαν γνώσεις,
πριν προχωρήσει κανείς να δει επιμέρους
στοιχεία του εαυτού του, να τα ξέρει σαν βάση.
Πάνω σε αυτή τη βάση χτίζομε-
η Εκκλησία, αυτή η Πατερική εμπειρία
και η σοφία των Αγίων της Εκκλησίας μας,
αυτό το μεγάλο ταξίδι τους,
μέσα στο είναι του ανθρώπου.
Γιατί θεωρούν τον άνθρωπο
όχι σαν τυχαίο γεγονός,
που έρχεται όπως έχει τώρα στα κομπιούτερ,
καμιά φορά γράφουν κάτι λέξεις,
και έρχεται ένα πράγμα και μπαμ και βγαίνει άλλη λέξη ας πούμε.
Δεν είναι έτσι ο άνθρωπος.
Ο άνθρωπος έγινε από τον Θεό
με σοφία, με αγάπη,
εκ του μη όντως, έχει σκοπόν ο άνθρωπος,
έχει σκοπόν για τον οποίον υπάρχει,
και έχει και δημιουργόν ο άνθρωπος.
Έχει αυτόν που τον δημιούργησε,
και λόγο για τον οποίο δημιουργήθηκε.
Και για να μπορέσει να λειτουργήσει σωστά,
πρέπει να συνδεθεί και με τον δημιουργό,
με την αρχή της δημιουργίας του, αλλά και με τον σκοπό
για τον οποίο δημιουργήθηκε.
Αυτά τα δύο άκρα πρέπει να είναι ενωμένα ο άνθρωπος
για να μπορέσει να σταθεί, να σταθεροποιηθεί,
και στη συνέχεια να χτίσει πάνω σε όλα αυτά,
όλα αυτά που θα ανακαλύψει όταν αρχίσει
να εισδύει μέσα στον εσωτερικό του κόσμο.
Λοιπόν, ε...
θέλετε να πείτε κάτι; Ναι.
Ακροατήριο: Γέροντα,
θέλω απλώς να ρωτήσω κάτι το οποίον...
πάντα έχω ένα ερωτηματικό.
Όταν ο Θεός έπλασε τους πρωτοπλάστους,
τον Αδάμ και την Εύα, ήξεραν, διότι εγνώριζαν τα πάντα,
εγνώριζαν ότι θα έπεφταν στο αμάρτημα.
Και πάντα μου μένει ένα ερωτηματικό ...
Μ. Αθανάσιος: Γιατί τους έπλασε τότε;
Ακροατήριο: ναι, δεν μπορούσε [ασαφής] κάτι για να μην ...
Μ. Αθανάσιος: Να μην πέσουν. [ακροατήριο γελά]
Μπορούσε να κάμει κάτι αλλά δεν ήθελε.
Γιατί αν το έκαμνε, αμέσως
τους αφαιρούσε τη δυνατότητα της ελευθερίας.
Εάν τους αφαιρούσε τη δυνατότητα
να επιλέξουν κάτι άλλο,
τότε αμέσως αυτό αφαιρεί την ελευθερία του ανθρώπου.
Και ο Θεός προκειμένου να τους αφήσει
στην ελευθερία τους, τους άφησε.
[παύση]
Γιατί όπως είπα,
ο Θεός δεν παίρνει τίποτα πίσω από όσα δίδει.
Δίδει την ελευθερία
και τη σέβεται απόλυτα έστω και αν έχει
τραγικές συνέπειες για τον άνθρωπο.
Από τη στιγμή που ο Θεός θα αφαιρούσε την ελευθερία μας,
δηλαδή δεν θα μπορούσαμε να τον αρνηθούμε,
έτσι, από τη στιγμή που δεν μπορώ να τον αρνηθώ,
σημαίνει ότι δεν είμαι ελεύθερος.
Και άρα δεν είμαι άνθρωπος κατ' εικόνα του ελεύθερου Θεού,
και του αυτεξούσιου Θεού, αλλά υπόκειμαι
σε κάτι που ο Θεός με έβαλε έτσι.
Αφού με έπλασε, θέλοντας και μη να είμαι έτσι.
Αν δεν είχα την ελευθερία
να διαμορφώσω τη ζωή μου άλλως πως.
Παρά ταύτα όμως,
βλέπετε ότι παρόλο που ο άνθρωπος ελεύθερα
επέλεξε τη διακοπή της σχέσης του με τον Θεό,
έρχεται ο Θεός στη συνέχεια
και εισβάλλει στη ζωή των ανθρώπων με τον Χριστό,
έτσι, τη σάρκωση του Θεού Λόγου,
και μας ξαναδίδει πάλι εν ελευθερία,
πάλι μέσα από την ελευθερία μας, τη δυνατότητα
όχι μόνο να γίνομε όπως μας έπλασε,
αλλά πολύ περισσότερο.
Γιατί μέσα στην Εκκλησία ο άνθρωπος
δεν γίνεται απλώς ένας υγιής άνθρωπος όπως τον έπλασε ο Θεός,
αλλά γίνεται ένας θεωμένος άνθρωπος,
πολύ περισσότερο από ότι ήταν ο Αδάμ,
όπως βγήκε από τα χέρια του Θεού.
Και έτσι, δεν ματαιώθηκε
η προσφορά του Θεού προς τον άνθρωπο,
με τη σάρκωση του Χριστού.
[παύση]
Μ. Αθανάσιος: Ορίστε.
Ακροατήριο: Μήπως φέρομε μαζί μας τα γονίδια
του προπατορικού αμαρτήματος;
Μήπως το κακόν, είναι αναγκαίο
για να μας φέρει σ' αυτό που είπατε [ασαφής φράση]
στην αυτογνωσία;
[παύση]
Μ. Αθανάσιος: Όχι.
Το κακό δεν είναι αναγκαίο για να μας φέρει στην αυτογνωσία.
Γιατί το κακό δεν υπάρχει μέσα στη φύση μας.
Ο Θεός μας έπλασε και είμαστε εν φύση καλοί.
Ακόμα και ο διάβολος,
που είναι η ενσάρκωση του κακού, δεν είναι κακός.
Η φύσης του είναι καλή.
Ο διάβολος είναι εν φύση καλός,
προαιρέσει δε κακός.
Η προαίρεσής του,
η θέλησής του είναι κακή, η φύση του είναι καλή.
Ο άνθρωπος, δεν έχει ίχνος κακού μέσα του,
από τη δημιουργία του.
Το κακό είναι επίκτητο, δεν είναι φυσικό.
Άρα, κάθε πράγμα που είναι επίκτητο,
και δεν είναι όπως μας έπλασε ο Θεός,
δεν είναι αναγκαίο.
Δεν είναι αναγκαίο, γιατί τότε θα πούμε,
λοιπόν αφού για να φτάσω στην αυτογνωσία,
πρέπει να έχω το κακό μέσα μου, άρα
πρέπει να κάνομε όλα τα κακά,
για να φτάσω σε πιο μεγάλη αυτογνωσία.
Ναι, άμα κάμω όλα τα κακά,
τότε δεν είναι σε αυτογνωσία που να φτάσω αλλά σε...
καλά χώρια που να πάω στη φυλακή,
αλλά θα διαλυθώ σαν ύπαρξης.
Γιατί το κακό με καταστρέφει,
δεν με συνθέτει, με αποσυνθέτει το κακό.
Λειτουργεί αρνητικά μέσα μου το κακό.
Είναι αποσύνθεσης, δεν είναι σύνθεσης.
Το καλό με συνθέτει, το κακό με αποσυνθέτει.
Άρα το να πράττω το κακό νομιζόμενος ότι
όσο γνωρίζοντας το κακό φτάνω στην αυτογνωσία,
γίνεται το χειρότερο. Γνωρίζοντας το κακό,
γίνομαι ακόμα χειρότερος.
Είναι σαν να πιάνω ας πούμε τον εαυτό μου
και λέω, κοίταξε, για να γίνω όπως είμαι έτσι όμορφος,
να τον κάνω τον εαυτό μου... όλο [ασαφής],
και να το χτυπώ συνέχεια για να τον πολτοποιήσω.
Μα θα πεθάνει, δεν θα φτάσει εκεί που είναι.
Θα συντριβεί. Ο άνθρωπος συντρίβεται μέσα στην αμαρτία.
Η αμαρτία μας συντρίβει.
Ολοκληρωτικά μας συντρίβει.
Δεν μας βοηθά καθόλου, δυστυχώς.
[παύση]
[προσευχή & απόλυση]